على موحد
چهل و هشتمین نشست امنیتی مونیخ 14 الی 16 بهمن ماه در مونیخ آلمان با حضور نمایندگانی از 80 کشور و نهاد بین المللی برگزار شد.
بر اساس ساختار این نشست، مهم ترین تحولات امنیتی جهان و چگونگی رسیدن به چارچوبی برای مقابله با ناآرامی های بین المللی در کنار زد و بندهای سیاسی و امنیتی میان کشورها در این نشست ها مورد بررسی قرار می گیرد.
نشست امسال مونیخ در حالی برگزار شد که تحولاتی همچون افغانستان، قیام های مردمی در خاورمیانه، امنیت اروپا، چگونگی مقابله با حملات سایبری و تهدیدات گروه های تروریستی و... محور آن را تشکیل می داد.
در کنار مسائل مذکور برخی تحولات در این نشست از جایگاه بیشتری برخوردار بوده که به نوعی می توان آن را برگرفته از صف بندی های سیاسی و نظامی در جهان ارزیابی کرد؛ از جمله:
الف) مسکو-واشنگتن روی نوار تقابل
نشست امنیتی مونیخ در سال 2011 با رخدادی مهم همراه بود و آن تبادل اسناد تمدید پیمان استارت میان روسیه و آمریکا بود؛ پیمانی که بر اساس آن طرفین به کاهش زرادخانه های هسته ای خود متعهد شده اند.
نشست امنیتی 1012 در حالی برگزار شد که نه تنها گامی برای تحقق این امر از سوی دو کشور برداشته نشده است، بلکه طرفین صراحتاً بر ادامه سیاست های هسته ای و نظامی خویش تأکید کردند. آمریکا رسماً اعلام داشته، به دنبال تقویت توان هسته ای خود می باشد و مسکو نیز اعلام داشته که در واکنش به تهدیدات آمریکا حاضر به اجرای پیمان استارت نبوده و زرادخانه های هسته ای خود را ارتقا خواهد داد.
در این چارچوب مقامات ارشد روسیه از جمله لاوروف وزیر خارجه و نیز «دیمیتری راگوزین» معاون نخست وزیر روسیه در امور دفاعی و تسلیحات، رسماً اعلام داشته اند که احتمال خروج روسیه از استارت در واکنش به اقدامات آمریکا و ناتو بسیار است.
در همین چارچوب لاوروف وزیر خارجه روسیه در نشست مونیخ طرح سپر موشکی آمریکا و ناتو را تهدید امنیت ملی روسیه و نارضایتی کشورش از عدم ارائه تضمین های حقوقی درباره امنیت روسیه اعلام داشت. وی تأکید کرد، روسیه در واکنش به این تهدیدات ساکت نخواهد ماند و طرح های سپر موشکی متقابلی را اجرا می کند. در مقابل مقامات آمریکایی از جمله «پانه تا» وزیر دفاع آمریکا در کنار «راسموسن» دبیر کل ناتو بر اجرای طرح سپر موشکی در ترکیه و اروپای شرقی تأکید کردند.
مواضع روسیه و غرب در نشست امنیتی مونیخ نشان داد، هر آنچه در نشست سال 2011 درباره توافقات دفاعی و نظامی میان طرفین صورت گرفته در حد کلام و تبلیغات رسانه ای بوده و دامنه اختلافات میان طرفین چنان گسترده است که قرار گرفتن آنها در کنار یکدیگر و رسیدن به توافقی نهایی، امری امکان ناپذیر می باشد؛ امری که نشانگر تقابل گسترده میان شرق و غرب بوده که دامنه آن هر روز ابعاد گسترده تری می گیرد.
ب) اروپا-آمریکا، توافق یا تقابل
از نکات مهم دیگر در نشست مونیخ، نحوه تعاملات میان آمریکا و اروپا است. در این نشست «پانه تا» وزیر دفاع آمریکا دو اصل را در قبال اروپا مطرح کرد. نخست آنکه آمریکا در قالب ناتو متعهد به حمایت از اروپا است. دوم آنکه آمریکا تا سال 2014 دو تیپ از نیروهای خود را از اروپا خارج می سازد و اروپا باید توان نظامی و دفاعی خود را تقویت کند. مواضع «پانه تا» مبنی بر همگرایی نظامی با اروپا در حالی مطرح شد که موضع اروپایی ها در قبال اظهارات «پانه تا» امری قابل توجه است. «توماس دمزییر» و «وستروله» وزرای دفاع و خارجه آلمان در کنار تأکید بر لزوم استقلال و توسعه توان دفاعی اروپا خواستار خروج کلاهک های هسته ای آمریکا از اروپا شدند. آنها و بسیاری از مقامات اروپایی حاضر در نشست تأکید کردند که انبارهای تسلیحاتی آمریکا در اروپا مغایر با امنیت ملی آنها بوده و واشنگتن برای تخلیه آنها باید اقدام کند. البته اروپایی ها بر ادامه همکاری با آمریکا در قالب ناتو و طرح سپر موشکی تأکید کردند.
کلام آخر
با توجه به آنچه ذکر شد می توان گفت که نشست امنیتی مونیخ در کنار ابعاد مختلف همگرایی ها و همکاریی هایی که میان شرکت کنندگان در نشست مطرح شده، نشانگر آن است که ساختار نظامی و امنیتی جهان در حال دگرگون شدن می باشد که محور آن را کاهش پذیرش خواسته های آمریکا تشکیل می دهد، چنانکه در کنار روس ها، اروپایی ها نیز بر محدود شدن سیطره نظامی آمریکا تأکید کردند تا آمریکا در کنار امور سیاسی در حوزه امنیت بین الملل نیز مسیر انزوا را بپیماید.