نقش نماینده امام در سپاه

سیدمهدى حسینى
اول اسفند 1364 خبر سقوط یک هواپیمای مسافربری ایران در منطقه ویسی - 25 کیلومتری اهواز- اعلام شد که در آن بیش از 50 تن از شخصیت های مملکت و روحانیون و یاران انقلاب که عازم جبهه های جنگ بودند، به شهادت رسیدند.
یکی از چهره های شاخص آنها، آیت الله شهید «شیخ فضل الله مهدی زاده محلاتی» بود. او از عناصر فعال و انقلابی دوران مبارزه بود که خیلی خوش درخشید و تا پیروزی انقلاب به کارهای علمی، فرهنگی، تبلیغی و مبارزات سیاسی علیه رژیم شاه در صحنه های مختلف می پرداخت. تا بهمن ماه سال 1357 بیش از 15 بار دستگیر و زندانی و بازداشت شده بود. او در آستانه پیروزی انقلاب اسلامی یکی از اعضای فعال کمیته استقبال از امام بود. بعد از پیروزی انقلاب در کمیته مرکزی به عنوان نماینده امام(ره) فعالیت داشت و در اولین انتخابات مجلس به عنوان نماینده مردم محلات و دلیجان انتخاب شد و علاوه بر آن، مسئولیت هایی چون معاونت کمیته مرکزی انقلاب اسلامی، نمایندگی حضرت امام در صندوق تعاون صنفی، دبیر جامعه روحانیت و نمایندگی حضرت امام در سازمان حج و زیارت و نمایندگی حضرت امام در سپاه پاسداران انقلاب اسلامی را عهده دار بود. در واقع، ایشان اساس نهاد نمایندگی ولی فقیه در سپاه را پایه گذاری و اصول و ضوابط و بخش های آن را تعریف کرد. عملکرد او در سپاه از نعمات و برکات بسیار زیادی برخوردار شد که در این مختصر، به پاس یادبودش، برخی از محورهای فعالیت ها و تأثیرگذاری اش در سپاه ذیلاً ارائه می شود:
1- اولین نکته، انتصاب نماینده امام در سپاه پاسداران بود که حضرت امام در تاریخ 28 خرداد 1359 با صدور پیامی خطاب به شهید محلاتی مرقوم فرمودند: «جناب عالی به نمایندگی از طرف اینجانب در سپاه پاسداران منصوب می شوید تا با همکاری حضرات آقایان نمایندگان اینجانب در ارتش و ژاندارمری و شهربانی و هیئتی از اعضای مسلمان و متعهد و مسئول نیروهای انتظامی که مورد قبول اکثریت آقایان محترم باشند، سازمانی جهت بررسی امور نیروهای مسلح تشکیل دهید. این سازمان موظف است آنچه را که در ارتش و شهربانی و ژاندارمری و سپاه پاسداران می گذرد به بهترین وجه و با کمال دقت بررسی کرده و گزارشات هفتگی را برای اینجانب ارسال دارد. افراد قوای انتظامی موظفند با کوشش و جدیت با آقایان همکاری کنند.»
متن نامه حکایت از آن دارد که شهید محلاتی مأموریت دارد تا بین نیروهای مسلح هماهنگی و ساماندهی ایجاد کند. شهید محلاتی این امور را به جد دنبال کردند که حتی در مواردی با تنش و چالش هایی نیز روبه رو می شود. در این رابطه نکات و حوادث و رویدادهای تاریخی وجود دارد که توضیح آن در ظرفیت این مختصر نمی باشد.
2-از اقدامات و تلاش های شهید محلاتی در سپاه، علاوه بر تأسیس و راه اندازی تشکیلات نمایندگی در سپاه پاسداران، اقدام به ایجاد علقه و هماهنگی بین فرماندهان سپاه استان ها و شهرستان ها با ائمه جمعه و جماعات و روحانیت بود که ایشان آن را به جد دنبال می کرد و موفقیت های خیلی خوبی نیز به دست آورد. ایشان برای پایداری و ثبات هماهنگی در هر جایی از سپاه که فرماندهی داشت، یک نمایندگی ولی فقیه را هم سازماندهی کرد. شهید محلاتی با نفوذ و آشنایی که با حوزه های علمیه داشت، جوانان روحانی مبارز و انقلابی را که می شناخت، جذب سپاه کرد و دفاتر نمایندگی سپاه در استان ها و در مقطعی، مناطق ده گانه سپاه را در سراسر کشور راه اندازی کرد که اکنون بسیاری از آنان در سپاه پاسداران و یا در مراکز علمی و فرهنگی کشور فعالیت دارند و بعضی از آنها مانند شهید «عبدالله میثمی» بود که پس از مدتی ارائه خدمات ارزنده به شهادت رسید. این مجموعه بیش از هفتاد دفتر نمایندگی را شامل می شد که در مناطق و نواحی و تمام رده های سپاه نظارت می کرد، راه اندازی این دفاتر، اداره امور سپاه بسیار آسان کرد و هر یک از روحانیون در استان ها خدمات بسیار زیادی انجام دادند که موضوع جداگانه ای می باشد.
3-ورود شهید محلاتی به سپاه پس از مدتی مصادف شد با وقوع جنگ و تجاوز حزب بعث عراق به سراسر مرزهای جنوب و غرب کشور. در این رابطه، شهید محلاتی وظیفه سنگین تر دیگری نیز عهده دار شد. نقش شهید محلاتی در دوران دفاع مقدس و ورود پیدا کردن روحانیت در صحنه های نبرد حق و باطل و جنگ تحمیلی، یکی دیگر از برنامه های مدیریتی این شهید بزرگوار در دوران زندگی اش بود. او همواره برای هماهنگی و همراهی فرماندهان عازم جبهه ها بود. حتی در مواقعی که در تهران بود، تمام توجهش به مسئله جنگ معطوف بود. یکی از نزدیکانش که به او گفته بود: حاج آقا مگر امام نگفته اند، شخصیت ها خط مقدم نروند. حاج آقا جواب دادند: «من با شخصیت ها فرق دارم. من نماینده امام در سپاه هستم. من باید به جبهه بروم و به جوانان مردم و رزمنده ها روحیه بدهم، من با مسئولان دیگر خیلی فرق دارم. من باید مرتب به جبهه ها سرکشی کنم. بچه های مردم آنجا، مثل گل پرپر می شوند.» آری او مدام در کنار رزمندگان بود.
4-شهید محلاتی علاوه بر حضور در جبهه های جنگ، به روحیه و اندیشه ها و عقیده و مباحث اخلاقی و اعتقادی رزمندگان به خصوص پرسنل سپاه نیز توجه خاص داشت و اجازه نمی داد که انحرافات و کج اندیشی ها در سپاه جریان داشته باشد. سعی داشت که در سپاه پاسداران روحیه انقلابی و حماسی دمیده شود و هر جا تبلیغات و صدای غیر خط امام را می شنید، صریحاً موضع می گرفت و با آن مبارزه می کرد. هنگامی که امام راحل خطر ورود گروه های سیاسی، حزبی، باندی را در نیروهای مسلح متذکر شدند و فرمودند: «... دائماً افکارتان بیاید سراغ حزب بازی، سراغ گروه بازی و سراغ این مسائل و این همان است که ارتش را از دست می دهد. همه چیز ارتش را از بین می برد.» شهید محلاتی ضمن سخنرانی، بیانات امام را تبیین کردند و اظهار داشتند: «مقصود امام از این کلمه حزب، احزاب خاص نیست. هر نوع گروه گرایی و باندبازی مقصود است، باید که مراقبت بکنیم و گاهی اوقات هست که برادران تابع یک باند یا حزب خاص نیستند، ولی عملکردشان طوری است که برداشت این می شود که اینها یک دسته یا گروه خاص هستند، برادران پاسدار باید از این عمل هم اجتناب کنند. امام فرمودند که در بین روحانیون گاهی اختلاف نظرهایی وجود دارد. یا مردم دو دسته هستند در شهر، با هم اختلاف دارند سپاه حق مداخله ندارد و باید کنار باشد.»
شاید یکی از مشغله های سنگین شهید محلاتی در سپاه در همین رابطه بود.
5- شهید محلاتی در نمایندگی ولی فقیه در سپاه پاسداران، تدابیر زیادی داشت که یکی از مهم ترین آنها، ایجاد پشتوانه قوی برای تربیت کادر حوزه نمایندگی بود. ایشان یک دانشکده در قم تأسیس کرد که در راستای جذب نیروهای جوان برای تربیت مربی عقیدتی- سیاسی، اهتمام داشته باشد که این مجموعه تا کنون، یکی از مراکز پر برکت برای سپاه بوده و هست و در کنار آن، مجموعه دیگری با عنوان «مرکز تحقیقات اسلامی» دائر شد که نسبت به تهیه متون علمی، تحقیقاتی، فکری، عقیدتی و اندیشه سپاه را پشتیبانی کند. این مرکز سال هاست که اهتمام جدی و خیلی خوبی را در راستای پژوهش و تدوین کتب مورد نیاز سپاه داشته است و علاوه بر آن، با راهنمایی های شهید محلاتی سازمان رزمی- تبلیغی تأسیس شد که در تیپ امام جعفر صادق(ع) فعال بوده و هست و در کنار آنها، مجموعه های تبلیغی و فرهنگی دیگری مانند واحد تبلیغات بود که دارای انتشارات جداگانه ای بود و نشریات و مجلات متعدد برای مخاطبان گوناگون داشت که از جمله آنها، مجلات «پیام انقلاب» و «امید انقلاب» بود که نقش بسیار مفیدی در آن مقطع تاریخی، ایفا کردند. این مجموعه ها (مجلات، جزوات و بولتن های خبری تحلیلی ویژه فرماندهان) سعی داشتند که دیدگاه های امام راحل را در سپاه، نهادها و ارگان ها اطلاع رسانی کنند و برای پیشگیری از نفوذ تفکرات انحرافی، دفتر سیاسی سپاه تأسیس شد که راه گشا بود و همچنین پرسنل سپاه را از خطوط انحرافی آگاه می کرد و در هدایت فکری آنها، نقش موثری داشت، تمام این موارد با نظارت و کنترل شهید محلاتی انجام می شد.
6- شهید محلاتی و مجموعه تحت پوشش ایشان از ارکان قوی و پشتیبانی کننده فرماندهان سپاه پاسداران بودند. این مجموعه با راه اندازی شبکه وسیعی از روحانیون و طلاب جوان و مبارز و انقلابی و زندان رفته زمان شاه و جبهه دیده سازمان داده شده بود و از حامیان فرماندهان سپاه محسوب می شدند. هرگاه مشکلی در رابطه با پرسنل، مدیران و مسئولان استان پیش می آمد فرماندهان از طریق مجموعه های متصل به شهید محلاتی آن را دنبال کرده و راه عبور از بحران ها را سرعت می دادند. این خصوصیات انحصاراً در سپاه پاسداران وجود داشت که تجربه خیلی خوب و مفیدی بود و برای ارگان ها و نهادهای دیگر الگو شد. فرامین امام از این کانال به بدنه سازمانی وارد می شد.
7- شهید محلاتی خصوصیات و ویژگی های فراوانی دارد که برخی از آنها را امام راحل(ره) و مقام معظم رهبری(مدظله العالی) ذکر کرده اند. امام راحل در هنگام دریافت خبر شهادت وی با صدور بیانیه ای مرقوم فرمودند: «حجت الاسلام حاج شیخ فضل الله محلاتی شهید عزیز را که من و شما او را می شناسیم که عمر خود را در راه انقلاب صرف کرد و باید، گفت یکی از چهره های درخشان انقلاب بود، در این راه که راه خداوند است تحمل سختی ها کرد و رنج ها کشید و با قامت استوار ایستادگی کرد...» مقام معظم رهبری در رابطه با خصوصیات شهید محلاتی می فرماید: «شهید محلاتی، عشق و ارادت وافر به امام بود، به قدری به امام علاقه و اعتماد به نظرات امام داشت که هر موقع یک چیزی را بیان می کردند، مثل یک امر تعبدی، برایش لازم الاجرا بود، چه روزی که امام حکم داده بودند که باید این کار بشود و چه آن روزی که حکم نداده بودند، ایشان می فهمیدند که تمایل امام این است.»