الف) نقش عراق
بغداد در شرایطی میزبانی نشست سران اتحادیه عرب و در نهایت ریاست یک ساله بر این اتحادیه را بر عهده داشت که این امر از چند محور برای این کشور حائز اهمیت بسیار بوده است. نخست آنکه برگزاری این نشست، آن هم پس از گذشت سه ماه از خروج کامل نیروهای آمریکا از عراق، نشانگر توان دولت مالکی در برقراری امنیت و ثبات است که از یک سو موقعیت آن را در عرصه داخلی تقویت می کند و برای جریان های مخالف و بعثی هایی که به دنبال ناکارآمد نشان دادن دولت مالکی هستند، ناکامی در پی دارد از سوی دیگر این امر پاسخی برای آمریکایی ها است که با ادعای ناتوانی امنیتی عراق به دنبال بازگشت نظامی به این کشور می باشند.
دوم آنکه عراق با این نشست به دنبال باز تعریف نقش و جایگاه خود در کشورهای عربی و منطقه است. عراقی که در سال های اخیر به دلیل نگاه مغرضانه برخی کشورهای عربی به ویژه اعضای شورای همکاری خلیج فارس نتوانسته جایگاه خود را در میان کشورهای عربی بیابد تلاش کرده تا با این نشست به بهبود جایگاه خود بپردازد. سخنان سران عراق در مراسم افتتاحیه نشست مبنی بر لزوم تغییر در رفتار کشورهای عربی در قبال عراق گواهی بر این امر است، به ویژه اینکه عراقی ها بارها نارضایتی خود را از عملکردهای منفی برخی کشورهای عربی در امور داخلی کشورشان اعلام داشته اند.
ب) نگاه اعضا به نشست
بررسی ترکیب حاضران در نشست نشان می دهد که به رغم تلاش های گسترده عراق برای همگرایی با اعضای این اتحادیه همچنان نگاه دوگانه در قبال نقش آفرینی عربی این کشور ادامه دارد. در این چارچوب برخی از کشورها نظیر لبنان، سودان، تونس که روابط گرمی با عراق داشته و بر اصل عدم تنش ممالک عربی تأکید دارند در سطح سران در نشست حضور یافتند؛ در حالی که برخی کشورهای مطرح عربی نظیر عربستان، قطر، یمن، بحرین و اردن در سطح نماینده در نشست حضور یافتند.
کشورهایی که از پذیرش حقایق جاری در عراق و دولت این کشور خودداری کرده اند اکنون نیز منافع تمام اتحادیه عرب را قربانی منافع خود ساخته و به قیمت تضعیف اتحادیه عرب، در پایین ترین سطوح در اجلاس حضور یافتند. برخی ناظران سیاسی این رفتار را نوعی اعلام هشدار این کشورها به عراق دانسته اند که بر اساس آن بر عدم پذیرش جایگاه این کشور در میان کشورهای عربی تأکید شده و نقش آن را در حد برگزارکننده یک اجلاس ساده تقلیل داده اند. برخی ناظران سیاسی نیز این اقدام را نوعی همکاری با آمریکا برای نشان دادن عدم توان عراق در اجرای طرح های بزرگ با محوریت توجیه دخالت دوباره آمریکا در امور این کشور دانسته اند.
ج) دستاوردهای نشست
نشست سران عرب در حالی برگزار شد که 9 محور از جمله تحولات فلسطین، سومالی، سوریه، حرکتهای مردمی در کشورهای عربی، تعاملات داخلی میان اعضا و ... برای آن در نظر گرفته شده بود. نکته قابل توجه آنکه در این نشست به امور مهمی همچون شرایط نابسامان مردم بحرین پرداخته نشد و مواضع مطرح شده در قبال فلسطین نیز همچون گذشته در حد شعار و مواضع ظاهری بوده است.
ارزیابی مسائل مطرح شده در نشست نشان می دهد که اتحادیه عرب به رغم ادعاهای بسیار در تعریف نقش خود در حل مسائل کشورهای عربی ناتوان بوده و اجلاس های شان در هر کشوری و در هر سطحی که برگزار شود دستاورد چندانی به همراه ندارد و بیشتر جنبه حفظ آبرو برای اتحادیه در برابر افکار عمومی دارد.
نکته قابل توجه آنکه آنها برای پنهان سازی ناکار آمدی خود به تحولاتی مانند سوریه پرداختند، در حالی که همین کشورها با تهدید و ارعاب بغداد مخالفت خود را با حضور مقامات سوریه در این نشست اعلام کرده بودند.
به هر تقدیر نشست بغداد را می توان موفقیتی نسبی برای عراق در نشان دادن ثبات سیاسی و امنیتی این کشور، به ویژه پس از خروج اشغالگران دانست، هر چند که برخی کشورهای عربی همچنان از پذیرش نقش این کشور خودداری کرده اند. با این وجود در کلان این نشست همچون تمام نشست های گذشته دستاورد ملموسی برای اتحادیه عرب نداشته، چرا که اتحادیه عرب در عمل اتحادیه از هم فروپاشیده است که به اذعان ناظران سیاسی صرفاً نامی از آن باقی مانده است.