سپرهای دفاعی آمریکا گارد حمله دارند

رضا اشرفى
بحران کم سابقه اقتصادی که به زعم برخی تحلیلگران از نشانه های افول برتری اقتصادی سیاسی آمریکا بر جهان است، به همراه قدرت یابی روزافزون کشورهایی که به لحاظ ژئواستراتژیک و ژئوکالچر در ورای مرزهای غربی قرار دارند، این هراس را در واشنگتن ایجاد کرده است که ساعت شنی برای اتمام دوران ریاست آمریکا بر بخش های وسیعی از جهان شروع به حرکت کرده است. واشنگتن به همین دلایل، راه حل هایی را برای برون رفت از بحران به وجود آمده جست وجو می کند. بی شک اگر ایالات متحده هژمونی جهانی خود را از دست بدهد، اتحاد ایالتی را نیز باید به فراموشی بسپارد و تجزیه سرزمینی را همچون شوروی سابق تجربه کند. آمریکا برای چاره اندیشی از وقوع چنین مسئله ای درصدد است تا مناطق حساس سیاسی و اقتصادی جهان را به تسخیر درآورد. مناطق حساسی همچون خاورمیانه به لحاظ دارا بودن انرژی وسیع و شرق آسیا به خاطر موقعیت حساس سیاسی بسیار حائز اهمیت است.
اوراسیا و شرق اروپا نیز به خاطر وجود قدرت و رقیبی به نام روسیه همواره مورد توجه آمریکا بوده است. واشنگتن برای موفقیت در کنترل این مناطق نیازمند افزایش قدرت نظامی در سطوح مختلف است؛ اما به این دلیل که افزایش قدرت سخت افزاری در حوزه نظامی بسیار پرهزینه و حساسیت برانگیز است، بخش وسیعی از فعالیت خود را در حوزه های نرم افزاری و جاسوسی متمرکز کرده است. تقویت حوزه نظامی سایبری به همراه ساخت و به کارگیری ابزارهای قدرتمند جاسوسی از جمله هواپیماهای جاسوسی بدون سرنشین که ماه ها بدون سوخت گیری می توانند در فضای کشورهای مختلف به پرواز در آیند و دست به عملیات های اطلاعاتی و جاسوسی بزنند، ازجمله آنها هستند.
با وجود این آمریکا برای اینکه قدرت فیزیکی خود را به منظور حفظ و تقویت هژمونی به دیگران نشان بدهد، مجبور است دست به اقداماتی ظاهری بزند که رقبا به خصوص قدرت های نوظهور آنها را مشاهده کنند. در واقع، آمریکا در این حوزه بیش از هر مسئله ای به دنبال قدرت نمایی و قدرت افکنی است. بحث گسترش جغرافیایی سامانه سپر دفاع موشکی از جمله آنها است که پس از شرق اروپا و ترکیه، حوزه های دیگری همچون خاورمیانه (خلیج فارس) و شرق آسیا در نظر گرفته شده است. استقرار این سیستم ها که همانند سیستم دفاع موشکی شرق اروپا است، حساسیت های زیادی را برانگیخته است. چنین رویکردهایی سبب می شود که فضای نظام بین الملل بیش از گذشته امنیتی شود و دیگر کشورها نیز نسبت به این رفتار غیرعادی نظامی واکنش نشان دهند و حتی با آن مقابله به مثل کنند. این اقدامی است که تاکنون روسیه با استقرار موشک های اسکندر و حتی موشک های دفاعی اس400 در مرزهای اروپای شرقی انجام داده است. این تنها واکنشی نیست که روس ها علیه استقرار سامانه دفاع موشکی ناتو و آمریکا انجام داده اند.
به این دلیل که بی اعتمادی مسکو با این اقدامات در قبال آمریکا کاملاً افزایش پیدا کرده است و از آنجا که روسیه یک کشور تصمیم گیر بین المللی است در بسیاری از مواقع حساس نسبت به حوادث، پدیده ها و تصمیم گیری های بین المللی برخلاف نظر آمریکا رأی می دهد. مثل آنچه که امروزه در قبال تحولات خاورمیانه به ویژه سوریه در حال انجام است. خاورمیانه ازجمله نقاط حساس نظام بین الملل است که کنترل آن شبیه در اختیار گرفتن لایه های میانی بازی در صفحه شطرنج است. بنابراین آمریکا باتوجه به مقابله به مثل روسیه و حتی چین درخصوص تحولات خاورمیانه، به دنبال گسترش سپر دفاع موشکی در این منطقه است که با هدف کوتاه کردن نفوذ دیگر قدرت ها همچون ایران، چین و روسیه انجام می شود. در این خصوص مسائلی وجود دارد که نباید آنها را نادیده گرفت. ابتدا اینکه خاورمیانه و کشورهای عربی خلیج فارس به دلایل بافت سیاسی سنتی و پادشاهی موروثی دارای ثبات سیاسی نیستند. علت اصلی آن نیز به این مسئله باز می گردد که ملت های عرب با توجه به کوچک و فشرده شدن زمان و مکان در عصر جدید و ارتباطات بسیار وسیع به لحاظ عقلانیت رفتار سیاسی کاملاً تغییر کرده اند و این تغییر به شدت در لایه های اجتماعی آنها نفوذ کرده و بازگشت پذیر نیست. بنابراین حاکمیت پادشاهی و ضدمردمی دیر یا زود باید غزل خداحافظی را در این منطقه بخواند.
این در حالی است که طی چند دهه گذشته آمریکا همواره نشان داده که در منطقه خاورمیانه و خلیج‌فارس اولویت را در همکاری با کشورهای دیکتاتور می بیند و حتی با کشورهایی که در این منطقه رو به دموکراسی گام می گذارند به شیوه های مختلف مقابله می کند. بنابراین سرمایه گذاری واشنگتن در این منطقه که بیشتر بر اساس توافق های حکومتی است تا مردمی، بی فایده و به شدت آلوده به خطا است. از سوی دیگر، حاکمان حال حاضر منطقه که در برابر قدرت اعتراض مردم بالاخره مجبور به عقب نشینی خواهند بود از یکدستی و همسانی لازم برای میزبانی طرح های نظامی آمریکا برخوردار نیستند و این اختلافات که بیش از همه در عربستان سعودی ریشه دارد، در آینده برای برنامه های آمریکا مشکل آفرین خواهد بود.
این ناهماهنگی بیش از همه در ترکیه و کشورهای عربی دیده می شود که آمریکا قصد دارد با استفاده از خاک آن، سپر دفاع موشکی شرق اروپا را به خاورمیانه وصل کند؛ زیرا هر زمان ممکن است ترکیه همان سیاستی را که در قبال سوریه اتخاذ کرده، علیه دیگر کشورهای عربی نیز انجام دهد به خصوص که اعتراضات در این کشورها افزایش پیدا کند؛ اما مهم ترین نکته در قبال سپر دفاع موشکی خاورمیانه به ریاکاری آمریکا در قبال سپر دفاع موشکی اروپا باز می گردد.
به این دلیل که آمریکا همواره در پاسخ به اعتراضات روسیه می گفت که هدف سپر موشکی در اروپای شرقی ایران است نه روسیه اما در حال حاضر برای کنترل ایران به استقرار سپر دفاع موشکی دیگر در خلیج فارس رأی داده است. این نشان می دهد که بی اعتمادی روسیه به آمریکا کاملاً عقلانی است و هدف سپر موشکی اروپا تنها روسیه است؛ اما استقرار سپر دفاع موشکی در شرق آسیا که تاکنون با کره جنوبی، ژاپن و حتی استرالیا مذاکراتی صورت گرفته، کره شمالی نیست؛ بلکه کاملاً به قدرت افکنی سال های اخیر چین باز می گردد. این مسئله می تواند بیش از گذشته اتحاد ایران، روسیه و چین را در قبال سیاست های نظامی هجومی آمریکا تقویت کند.