حجتالاسلام والمسلمین سیدجواد گلپایگانی*
یک: از ویژگی های بارز آن استوانه علم و تقوا و معنویت، انس با قرآن و عشق به این کتاب زندگی ساز و افتخارآفرین بود. او به راستی از شخصیت های والایی بود که به ریسمان قرآن چنگ زده بود و در فهم متشابهات آن به پناهگاه محکماتش پناه می برد و در سایه قرآن به آرامش مطلوب و محبوب خود دست می یافت و روشنی بامداد آن را می جست؛ او به درخشش انوار قرآن اقتدا می کرد.
آن عبد صالح خدا در سراسر زندگی پر افتخارش، همواره در این اندیشه و آرزو بود که جامعه بزرگ اسلامی به ویژه حوزه ها و دانشگاه ها که مغز متفکر جامعه اند، به راستی با دو بال پر توان و شکوهمند قرآن و عترت در آسمان زندگی به پرواز در آیند و به سوی قله های بلند شرف و افتخار و بندگی خدا که اوج آزادی و آزادگی است، پرکشند و از مشعل فروزان آن، چراغ زندگی برای خود و عصر و نسل خویش می افروخت و رستگاری، نجات، امنیت، آزادگی، استقلال، عدالت و نیکبختی به مفهوم حقیقی آن را تنها در پرتو انس با قرآن، شناخت قرآن، دریافت پیام زندگی ساز قرآن و عمل واقعی به دستورات قرآن در همه عرصه های زندگی فردی و اجتماعی می جست و از آرزوهای دیرین و اهداف بلندش این بود که این کتاب پر شکوه به جایگاه شایسته و بایسته خویش در جوامع اسلامی و مجامع جهانی و علمی و دانشگاهی اوج گیرد و بشریت، این نعمت گران الهی را قدرشناس و سپاسگزار باشد. این نشست ها و دارالقرآن الکریم که یادگار آن حضرت است، نمونه هایی کوچک از آرمان های بزرگ اوست.
این هدف بلند و این آرزوی دیرینه در پیام جهت دهنده اش به روشنی متبلور است که خطاب به نخستین همایش تحقیقاتی علوم و مفاهیم قرآن چنین می فرماید:«قرآن مجید کتاب توجه و آگاهی، کتاب معرفت و دینداری، کتاب تزکیه و تعلیم، کتاب شریعت و زندگی، کتاب نور و هدایت، کتاب دنیا و آخرت است. دنیا پس از نزول قرآن از دوره جدیدی استقبال کرد و جهش و پرواز معجزه آسایی را به سوی قله های بلند دانش و معرفت آغاز کرد و ناگهان سیر علمی انسان چنان سرعت و شتاب گرفت که بی شک بدون نزول قرآن، این دوره نورانی و عصر روشنایی فرا نمی رسید.»
آنگاه می افزایند:«بشر در درک و فهم حقایق قرآن به هر پایان و انتهایی برسد، آغاز و ابتداست. امروز و در عصر حاضر که ناتوانی مکتب های گوناگون از نجات بشریت از تنگناها و بحران های مختلف آشکار شده و نظام های حاکم، یأس و تحیر و نگرانی انسان ها را روز افزون کرده است، بر مسلمانان خصوصاً علما و فقها، آنان که اسلام را بر مبنای تمسک به ثقلین و اجتهاد در کتاب و سنت شناخته اند، بیش از پیش واجب است که ارشادات و هدایت های قرآن را در نواحی مختلف حیات، به جهانیان عرضه کنند و یقین بدانند که زمینه تبلیغ و قبول این معارف و تعالیم کارساز در انسان امروز بیشتر از دیروز است، چنانکه کارسازی این تعالیم در حل مشکلات معنوی و مادی و فردی و اجتماعی در فرداهای آینده، بیشتر از امروز خواهد شد.»
دو : ویژگی دیگر آن فقیه نام آور و آن عبد صالح خدا در سراسر زندگی پر افتخارش، شور و عشق به خاندان وحی و رسالت و جهاد و تلاش خستگی ناپذیر و بی امان در راه اهداف بلند آنان بود و همواره در این اندیشه و آرزو بود که جامعه بزرگ اسلامی به ویژه حوزه ها و دانشگاه ها که مغز متفکر جامعه اند، به راستی با دو بال پر توان و شکوهمند قرآن و عترت در آسمان زندگی به پرواز درآیند و به سوی قله های بلند شرف و افتخار و بندگی خدا که اوج آزادی و آزادگی است، پر کشند.
پرتوی از این آرمان و این عشق و شور به اهل بیت (علیهم السلام) در آخرین یادگار مکتوب آن حضرت، خطاب به حوزه های علمیه و فرزندان روحانی و معنوی اش به زیبایی متجلی است که می فرماید: «طلاب عزیز، بر شماست که قصد را خالص کنید و ارتباط مداوم خود را با ائمه اطهار، مخصوصاً حضرت صاحب و مولای مان، حضرت ولی عصر(عج) تداوم بخشید و کثرت تلاوت قرآن کریم و عرض اخلاص و ادب به دخت حضرت موسی بن جعفر(سلام الله علیها) و اینها همه، رمز موفقیت و توفیق در راه ادامه تحصیل ما است.»
سه: از ویژگی های آن اسوه علم و ایمان، شکیبایی و پایداری در راه هدف و نهراسیدن از انبوه مشکلات و موانع بود و همواره بر این اندیشه بود که این روحیه بلند قرآنی و دینی را که از مهم ترین عوامل موفقیت ها و صعودها و پیروزی ها است به پیکر جامعه، به ویژه حوزه و دانشگاه هر چه بیشتر بدمد تا آنان با اتکال به خدا و نهراسیدن از مشکلات و موانع، پیام قرآن را به بهترین شیوه و اسلوب به عصرها و نسل ها ارائه کنند.
در پیامش به دومین همایش قرآن می فرماید:«آقایان علمای اعلام و اساتید والامقام حوزه و دانشگاه، در این موقعیت حساس وظیفه ما روز به روز سنگین تر می گردد و چنانکه همه می دانیم، انبیا و اوصیا (علیهم صلوات الله) در تبلیغ دین خدا و انجام وظیفه دچار مصائب و مشکلات فراوان شدند و بسیاری از آنان در این راه مقدس به شهادت رسیدند و علما ربانی و فقهای بزرگ شیعه که شما عزیزان وارث آنها هستید، با چه سختی ها و مشکلاتی توانستند آثار آل محمد(علیهم السلام) را حفظ و بیان کنند و حتی در زندان و تحت فشار حکومت های وقت وظیفه خود را به خوبی انجام دهند.»
چهار: از دیگر ویژگی های آن فرزانه روزگار، اخلاص در انگیزه و نیت و هدف و اخلاص در میدان عمل بود.
او بی هیچ حال و هوای دنیوی و جاه و مقام و قدرتی، خالصانه و شجاعانه و پر شور و خستگی ناپذیر، عمری در پی انجام وظیفه و به دوش کشیدن بار سنگین مسئولیت ها و به انجام رساندن شایسته نقشی بود که به تعبیر خودش، از الطاف امام زمان(عج) به عهده او قرار گرفته بود.
بر این واقعیت، در آخرین فرازهای وصیت نامه اش خدا و حجت خدا را به شهادت گرفته می فرماید:«اینجانب خداوند متعال و ساحت مقدس حضرت ولی الله الاعظم، امام زمان(عج) را شاهد و گواه می گیرم که برای رسیدن به مقام و قدرتی، هیچ گونه قدمی برنداشته و هر چه بر این بنده ناچیز عنایت شده، مسئولیت هایی بوده که یکی پس از دیگری از الطاف امام زمان(عج) به عهده اینجانب قرار گرفته و در مدت تصدی امور مسلمین، هر چه در توان و قدرت داشتم برای اعلای کلمه الله و ترویج مکتب حق شیعه اثناعشری و پیشرفت و شوکت و عظمت حوزه های علمیه و رسیدگی و مساعدت به طلاب عزیز و تشویق فضلای گرامی و توقیر علمای اعلام و مجتهدین عظام و کمک و رسیدگی به مستمندان و بیچارگان و مبارزه با کفر و ظلم و ستم و بدع، از هیچ چیز و در هیچ زمانی کوتاهی نکردم و اگر تقصیری یا قصوری از اینجانب صادر شده است، از همه آنها در پیشگاه عدل الهی طلب عفو و بخشش می کنیم و از انوار مقدسه چهارده وجود پاک معصومین(علیهم السلام) طلب استعانت و مدد و از همه مومنین طلب عفو و مغفرت دارم.»
پنج: ویژگی دیگر آن مرجع والامقام، مهر و علاقه وصف ناپذیر به حوزه و استقلال و عظمت این دانشگاه کهنسال جعفری و این میراث گرانبهای علما و فقهای سلف بود و خود باغبان ماهری بود که در راه نشاندن نهال این درخت تناور و به رشد و ثمر رساندن آن همه رنج ها و محرومیت ها و فشارها را به جان خرید و از هیچ تلاش و فداکاری در راه اقتدار و استقلال آن دریغ نورزید و تا پای جان برای صیانت از آن مقاومت کرد. برای حوزه علمیه رسالت سنگینی قائل بود، رسالتی به عظمت کوه ها و گستره عصرها و نسل ها و آن شناخت ژرف و عمیق پیام قرآن و عترت و رساندن آن به اقصا نقاط گیتی و پاسخگویی به مسائل عالم اسلام و جهان بشریت است؛ و بر این عقیده بود که حوزه علمیه تنها در پرتو علم و معنویت و استقلال کامل و زیر نظر مراجع عظام، می تواند واقعیت دردها و درمان ها را تجزیه و تحلیل کند و مسائل جهان بشریت را خداپسندانه پاسخ گوید و در وصیت نامه پرمحتوایش خطاب به حضرات علما و طلاب می فرماید:«شما باید با اتحاد و اتفاق و دور از هرگونه نفاق، در حفظ این میراث گرانبها که در واقع میراث ائمه طاهرین (علیهم السلام) است، آنچه در توان دارید علماً و عملاً کوشش کنید.
با اخلاق حسنه و اسلامی، هر چه بیشتر و بیشتر بر عظمت و استقلال و شخصیت علمی و معنوی آن افزوده شود که بتوانید جوابگوی کل مسائل عالم اسلام، بلکه جهان بشریت باشید و مخصوصاً بر پاسداری از استقلال حوزه و اداره آن زیرنظر مراجع عظام که مکرر تأکید کرده ام، باز هم تأکید می کنم که در پیشگاه مقدس حضرت ولی عصر(عج) مسئولید و توان و قدرت خود را بر آن قرار دهید که ان شاء الله مورد نظر و رضایت حضرتش قرار گیرید تا بتوانید جامعه امروز، مخصوصاً نسل جوان را به خود جلب و از شر فرهنگ منحط غربی نجات داده و به اسلام راستین هدایت کند.
در پایان ضمن آرزوی سلامت برای علمای اعلام و مراجع عظام و مقام معظم رهبری و موفقیت برای همه در جهت پیاده کردن مقررات و قوانین نورانی قرآن و تأمین رفاه و امنیت جامعه، پیروزی همگان را در راه ساختن یک جامعه مطلوب و مورد نظر قرآن و عترت از خدای جهان آفرین خواهانم و از علمای اعلام، محققان و اندیشمندان حوزه و دانشگاه که دعوت دارالقرآن الکریم را اجابت کرده و در پنجمین کنفرانس تحقیقاتی علوم و مفاهیم قرآن شرکت کرده اند، صمیمانه تشکر و قدردانی می کنم.
خداوند اسلام و قرآن را سربلند و مسلمانان را در سراسر جهان به ویژه فلسطین، لبنان، آذربایجان، افغانستان، بوسنی و دیگر نقاط بحران زده جهان از شر دشمنان محفوظ بدارد و با ظهور بزرگ مصلح جهانی، عزت و شکوه حقیقی را به پیروان قرآن بازگرداند و پریشانی ها و گرفتاری ها را مرتفع سازد.»