در قسمت دوم این یادداشت با استناد به قانون اساسی و اساسنامه سپاه مصوب مجلس شورای اسلامی، دو دیدگاه مطرح در خصوص رابطه سپاه و عرصه سیاست مبتنی بر ماهیت سپاه مورد نقد و بررسی قرار گرفت. همانگونه که اشاره شد بر اساس قانون اساسی و اساسنامه سپاه، نمی توان ماهیت صرفاً نظامی را برای سپاه منظور کرد. این بحث را بر اساس منابع حقوقی دیگر یعنی فرامین، دستورات و تدابیر حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری و همچنین سیره عملی این دو بزرگوار در قبال کارکردهای سپاه پی می گیریم. 1-فرامین، دستورات و تدابیر براساس قانون اساسی، فرماندهی کل نیروهای مسلح بر عهده رهبری است. اساسنامه سپاه، فرماندهی عالی سپاه را اینگونه اعلام می دارد: «سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، نهادی است تحت فرماندهی عالی رهبر معظم انقلاب که هدف آن نگهبانی از انقلاب اسلامی، دستاوردهای آن و کوشش مستمر در راه تحقق آرمانهای الهی و ...» بر اساس قانون استخدامی و مقررات نیروهای مسلح مصوب مجلس شورای اسلامی، فرامین، دستورات و تدابیر مقام معظم رهبری به عنوان فرماندهی معظم کل قوا برای نیروهای مسلح در حکم قانون می باشد. نکته بسیار قابل تأمل در این قانون تصریح بر این مطالب است که هرگاه فرامین، دستورات و تدابیر با قوانین موضوعه در حیطه نیروهای مسلح در تعارض باشد، فرامین، دستورات و تدابیر بر قوانین موضوعه رجحان دارد. بر این اساس آنچه از سوی فرماندهی معظم کل قوا در خصوص کارکردها و فلسفه وجودی، وظایف و مأموریتهای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بیان شده در حکم قانون می باشد و در این بحث قابل استناد می باشد. در اینجا مواردی از رهنمودهای مقام معظم رهبری در راستای بحث اشاره می شود. دقت در این موارد نشان می دهد که سپاه ماهیتی صرفاً نظامی و اقدامی صرفاً مسلحانه در راستای دفاع از انقلاب ندارد. بلکه ماهیت سپاه چند وجهی و کارکردهای سپاه در حوزه های مختلف است.الف- «عناصر سپاه باید به اقتضای وظیفه ای که برای آنان تعریف شده، دارای درک و تشخیص و شم سیاسی بار آیند. ... سپاه نظامی، سیاسی است.» ب- «یکی از چیزهایی که سپاه توانسته است در این چند سال از اول انقلاب تا حالا تقریباً در همه موارد یا بیشتر موارد آن را نشان دهد، عبارت بوده است از تشخیص حق و باطل، فتنه ها را به صورت فتنه شناخته است و با آنها در افتاده است. جبهه حق را به صورت حق شناخته است و همیشه از آن دفاع کرده است. این درک سیاسی لازم دارد که بحمدالله تا امروز بوده است و باید این درک سیاسی را هر چه می توانید در خودتان تقویت کنید.» ج- «عمل سپاه صرفاً نظامی نیست. عمل سپاه، نظامی، امنیتی و فرهنگی است.»د- «دشمن شناسی و دوست شناسی و جریان شناسی و قدرت تحلیل مسایل سیاسی، جزء همان بخش معرفت دینی و عمل است. این وظیفه نمایندگی است.» 2-سیره عملی حضرت امام (ره) و مقام معظم رهبری نظر به اینکه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی بر اساس قانون، تحت فرماندهی ولی فقیه می باشد، کارکردهای این نهاد همواره تحت نظارت و کنترل فرماندهی معظم کل قوا خواهد بود. بنابراین چنانچه سپاه پاسداران در حیطه های غیرنظامی ورود داشته و اقداماتی را انجام داده و با سکوت رهبری یا تائید او مواجه شده، این سیره عملی خود بر اساس قانون دلیلی بر صحت عمل سپاه در راستای فلسفه وجود آن می باشد. به عنوان مثال در دوران بنی صدر و غائله ایشان، سپاه ورود جدی به عرصه برای مقابله با این فتنه داشت. در جریان منافقین، حتی قبل از اقدام مسلحانه، سپاه ورود جدی به صحنه برای خنثی سازی توطئه های جریان نفاق و دیگر گروههای التقاطی داشت. این قبیل اقدامات سپاه، ماهیت نظامی نداشت و حضرت امام (ره) هیچگاه نه تنها سپاه را از اینگونه اقدامات منع نکرد، بلکه موید اقدامات سپاه بود. در دوران بعد از امام (ره) هم در شرایط وقوع و پیدایی فتنه سپاه همینگونه عمل کرده و توطئه ها و فتنه های برخی از جریان های سیاسی را که ماهیتی فرهنگی و سیاسی داشته، شناسایی و خنثی نموده است. این قبیل کارکردهای سپاه نشان می دهد که سپاه ماهیتی صرفاً نظامی ندارد. بر این اساس نباید رابطه سپاه و سیاست را در چارچوب رابطه یک نیروی مسلح و سیاست تعریف کرد.