پایگاه بصیرت:حدود 150 تن از اندیشمندان، نخبگان، استادان حوزه و دانشگاه، پژوهشگران و مولفان آثار علمی، همراه با حضرت آیت الله العظمی خامنه ای، رهبر معظم انقلاب اسلامی، در چهارمین نشست اندیشه های راهبردی جمهوری اسلامی، به بحث و بررسی درخصوص ابعاد مختلف موضوع «آزادی» پرداختند. در ابتدای این دیدار 10 نفر از صاحب نظران و اندیشمندان دیدگاه های خود را درباره مقوله آزادی بیان کردند. سپس هفده نفر از استادان و پژوهشگران به مباحثه و نقد دیدگاه های مطرح شده پرداختند.
رهبر معظم انقلاب اسلامی در ابتدای سخنان خود در این نشست، با اشاره به فضای عمومی کشور و مسائل و مشکلات اقتصادی که به علت درگیر شدن استکبار جهانی با جمهوری اسلامی به وجود آمده است، تأکید کردند: طبعاً هیچ کس از دغدغه های موجود در زندگی عمومی مردم فارغ نیست، اما این نشست به دلیل اهمیت موضوع و بر اساس برنامه ریزی قبلی و به عنوان گامی در پیگیری مقولات بلندمدت، برگزار می شود.حضرت آیت الله العظمی خامنه ای نیاز شدید کشور به تفکر و اندیشه ورزی در مقولات زیربنایی را از اهداف و علل اصلی برگزاری نشست های راهبردی خواندند و افزودند: ملت ایران که مثل رودخانه ای خروشان در حال پیشرفت است، به فکر و اندیشه و فعال شدن اندیشه ها در مقولات مبنایی و اساسی، نیاز مبرمی دارد.
حضرت آیت الله العظمی خامنه ای اهمیت ارتباط مستقیم با نخبگان و زمینه سازی برای دستیابی به پاسخ سوالات مهم در مقولات بنیانی و حیات اجتماعی را از دیگر اهداف اصلی برگزاری نشست های اندیشه های راهبردی دانستند.رهبر معظم انقلاب، این نشست ها را زمینه سازی برای ایجاد جریان های عمیق و گسترده فکری خواندند و افزودند: لازم است کار اصلی پس از این جلسات آغاز شود و پژوهشگران و اندیشمندان خوشفکر حوزه و دانشگاه به مثابه چشمه های جوشنده به اندیشه ورزی در باب مسائل مطرح شده بپردازند.
خلأهای فراوان در مقوله آزادی
ایشان با اشاره به خلأهای فراوان و کمبودهای محسوس در شناخت و تبیین ابعاد مختلف مقوله آزادی در کشور افزودند: بحث آزادی در چند قرن اخیر در غرب نسبت به موضوعات دیگر، مورد توجه فراوان قرار گرفته که علت کلی آن، حوادث و ماجراهایی است که به برپایی نوعی توفان فکری در این مقوله در غرب منجر شد.معظم له، «رنسانس، انقلاب صنعتی، انقلاب کبیر فرانسه و انقلاب اکتبر شوروی» را حوادث و عواملی اساسی دانستند که در غرب موجب ایجاد امواج گسترده فکری در زمینه آزادی شد.رهبر معظم انقلاب افزودند: برخلاف غرب، ما تا پیش از نهضت مشروطیت، موقعیتی که در باب آزادی، موج فکری ایجاد کند نداشتیم که این موقعیت نیز به علت یک نقیصه مهم یعنی تقلید روشنفکران از تفکرات غربی، به دستاورد خاصی در مقوله آزادی منجر نشد.حضرت آیت الله العظمی خامنه ای در همین زمینه خاطرنشان کردند: هنگامی که دانش یا انگیزه ای را از دیگران می گیرید اگر با تفکر و اندیشه ورزی توأم شود زایش فکری به وجود می آید، اما اگر فکر و اندیشه خاصی را از جایی گرفتید و از آن تقلید کردید طبعاً دیگر زایشی وجود نخواهد داشت و براساس همین واقعیت، تقلید روشنفکران از تفکر غرب در باب آزادی، باعث شد که پس از مشروطه هیچ فکر بدیع و منظومه فکری نو، به وجود نیاید.
رهبر معظم انقلاب با اشاره به منابع فراوانی که درباره آزادی در منابع اسلام وجود دارد، افزودند: با وجود این منابع، امروز خلأهای فراوانی در باب آزادی داریم که باید با تفکر و اندیشه ورزی و پاسخ دادن به همه مسائل و سوالات مطرح در مقوله آزادی، به سمت منظومه سازی حرکت کنیم.
ایشان تأکید کردند: تحقق این هدف، کار جدی و تسلط بر منابع اسلامی و منابع غربی را می طلبد.رهبر معظم انقلاب در تبیین موضوع مورد بحث این نشست، خاطرنشان کردند: منظور از آزادی، همین معنای متداول و رایج در محافل دانشگاهی و روشنفکری جهان یعنی آزادی های فردی و اجتماعی است نه آزادی معنوی و سیر و سلوک الی الله.ایشان با نقد تفکری که آزادی را رهایی مطلق از هر چیزی می داند افزودند: نباید هنگام بحث درباره آزادی، از محدودیت ها ترسید.رهبر معظم انقلاب با تأکید بر اینکه ما در مقوله آزادی به دنبال شناخت نظر اسلام هستیم، مهم ترین تفاوت میان دیدگاه اسلام و غرب درخصوص آزادی را، منشأ و پایه بحث آزادی دانستند و افزودند: در اندیشه لیبرالیستی، منشأ آزادی، تفکر انسان گرایی یا همان اومانیسم است در حالی که در اسلام، مبنای آزادی، توحید به معنای اعتقاد به خدا و کفر به طاغوت است.حضرت آیت الله العظمی خامنه ای تأکید کردند: در دیدگاه اسلام، انسان از همه قیود به غیر از عبودیت خدا آزاد است.
کرامت انسانی از مبانی اصلی آزادی در اسلام
ایشان کرامت انسانی را از دیگر مبانی اصلی آزادی در اسلام دانستند و با اشاره به طرح بحث آزادی در منابع اسلامی از چهار منظر «حق در قرآن»، «حق در فقه و حقوق»، «تکلیف» و «نظام ارزشی» افزودند: «حق» در قرآن به معنای مجموعه نظامند و هدفدار است که بر این اساس، عالم تکوین و عالم تشریع، هر دو حق هستند و آزادی انسان، حق است و در مقابل باطل قرار می گیرد.رهبر معظم انقلاب اسلامی آزادی از منظر حق در «فقه و حقوق» را به معنای ایجاد توانایی مطالبه کردن دانستند و درخصوص آزادی از منظر «تکلیف» خاطرنشان کردند: از این منظر، انسان باید به دنبال آزادی خود و دیگران باشد.حضرت آیت الله العظمی خامنه ای در جمع بندی سخنان خود در باب «مفهوم آزادی در اسلام» این سوال را مطرح کردند که با توجه به تفاوت های بنیادین و عمیق موجود میان مفهوم آزادی در اسلام و در غرب| آیا می توانیم در تحقیق و پژوهش درخصوص «آزادی» به دیدگاه ها و نظرات غربی مراجعه کنیم؟ایشان پیش از پاسخ به این سوال، به چند نمونه از واقعیات آزادی در جامعه غربی اشاره کردند. «آزادی در حوزه اقتصادی» در صورت قرار گرفتن در مجموعه سرمایه داران اقتصادی و بهره مندی از امتیازات ویژه، «آزادی در صحنه سیاسی» در چارچوب انحصارگرایی دو حزبی و «آزادی در مسائل اخلاقی» با بروز مفاسدی همچون همجنس گرایی، از جمله نتایج آزادی در جامعه غربی بودند که رهبر انقلاب اسلامی به آنها اشاره کردند.
ایشان افزودند: این موضوعات نشان دهنده واقعیات بسیار بد، تلخ، زشت و در برخی مواقع، نفرت انگیز در جامعه غربی است که نتیجه آنها هم تبعیض، زورگویی، جنگ افروزی و برخوردهای گزینشی با مقولات شریفی همچون حقوق بشر و مردم سالاری است.حضرت آیت الله العظمی خامنه ای تأکید کردند: با وجود همه این واقعیات تأسف آور، مراجعه به نظرات متفکران غربی، برای پژوهش در مفهوم آزادی مفید است زیرا غربی ها در تدوین منظومه فکری در باب آزادی و تضارب آرا در این خصوص، سابقه زیادی دارند.ایشان در پایان خاطرنشان کردند: پرهیز از نگاه تقلیدی، شرط اصلی مراجعه به نظرات متفکران غرب است زیرا تقلید در تضاد با آزادی است.