على تتماج
پانزدهمین نشست سازمان همکاری های اقتصادی کشورهای اسلامی موسوم به دی 8 به میزبانی پاکستان برگزار شد. جمهوری اسلامی ایران، ترکیه، پاکستان، مصر، نیجریه، بنگلادش، اندونزی، مالزی برای نخستین بار به پیشنهاد «نجم الدین» اربکان نخست وزیر فقید ترکیه در سال 1996 این سازمان را با اهداف توسعه همکاری های اقتصادی میان کشورهای اسلامی تأسیس تردند.
تقویت و ارتقای جایگاه کشورهای در حال توسعه در اقتصاد جهانی، ایجاد فرصت های جدید در روابط تجاری و اقتصادی در سطح منطقه ای و بین المللی، افزایش مشارکت در تصمیم گیری در سطح بین المللی، ارتقای سطح زندگی و رفاه عمومی مردم کشورهای عضو از مهم ترین اهداف سازمان است.
وسعت سرزمینی و حضور کشورهایی از آفریقا، شرق آسیا، غرب آسیا، برخوردار بودن از منابع سرشار نفتی شامل ایران، نیجریه و اندونزی، حضور کشورهای در حال توسعه نظیر پاکستان، مالزی، مصر و ترکیه در این سازمان، تراز تجاری قابل توجه اعضا که مبلغی بالغ بر 750 میلیارد دلار را در عرصه جهانی شامل می شود، قرابت های دینی و فرهنگی به ویژه محوربودن اسلام در این کشورها، جمعیت کار 400 میلیون نفری که پتانسیلی عظیم برای همگرایی آنها است، برخورداری از 12 درصد تل ذخایر نفت جهان و 21 درصد ذخایر ثبت شده گاز طبیعی و ... موجب شده تا کشورهای فوق از ظرفیت های گسترده ای برای رسیدن به اهداف اقتصادی و سیاسی برخوردار باشند.
به رغم تمام این ظرفیت ها، این سازمان به دلیل موانع موجود تا کنون نتوانسته چنانکه باید در عرصه منطقه ای و جهانی ایفای نقش تند، به طوری ته حجم مبادلات تجاری درونی این کشورها حدود 100 میلیارد دلار است که البته طبق نقشه 10 ساله راه تا سال 2018 باید به 15 تا 20 درصد تجارت جهانی دی 8 ( معادل 5/571) برسد.
اهمیت اجلاس
نشست پاکستان در حالی برگزار شد که این نشست از جنبه های مختلف دارای اهمیت است.
اولاً، در شرایط کنونی منطقه ای و جهانی به ویژه بحران اقتصادی حاکم بر غرب، گروه دی 8 با ظرفیت های گسترده خویش می تواند ضمن تأمین منافع اعضا به ارتقا جایگاه جهانی خود در صحنه اقتصاد جهانی بپردازد. این همگرایی نه تنها در حوزه اقتصادی، بلکه در قالب سیاسی و امنیتی نیز می تواند به نتایج مطلوبی دست یابد، به ویژه اینکه مولفه های گسترده دی 8 می تواند به عاملی برای کاهش و قطع وابستگی کل منطقه از غرب منجر شود؛ امری که مسلماً خوشایند غرب نخواهد بود و برای مقابله با آن کارشکنی های بسیاری خواهد داشت، چنانکه همزمان با این نشست در انفجارهای مشکوک پاکستان بیش از 100 نفر کشته و زخمی شدند. انفجارهایی که برخی منابع خبری آن را برگرفته از اقدامات صورت گرفته برای کم رنگ ساختن اهمیت نشست دی 8 و به حاشیه راندن آن می دانند.
ثانیاً، نکته مهم در این نشست، واگذاری دبیرکلی دی 8 به جمهوری اسلامی ایران به دبیرکلی سید «علی محمد موسوی» مدیر کل اقتصادی وزارت امور خارجه است. با توجه به تلاش های جمهوری اسلامی ایران برای تحقق اهداف دی 8 حاضران در نشست دوران چهار ساله دبیرکلی ایران بر این سازمان را نقطه عطفی می دانند که می تواند زمینه ساز جهانی شدن این سازمان باشد. شاخصه های اقتصادی و فنی ایران و نیز جایگاه جهانی آن از جمله ریاست ایران بر جنبش عدم تعهد می تواند مولفه ای مهم برای تحقق اهداف دی 8 در چهار سال دبیرکلی ایران باشد. نکته مهم آنکه این دبیر کلی بار دیگر اثباتگر واهی بودن ادعاهای غرب مبنی بر انزوا و معرفی ایران به عنوان عامل بی ثباتی منطقه است.
ثالثاً، نکته مهم در این اجلاس، پرداختن به مسائل مهم منطقه شامل حمایت همه جانبه از فلسطین و نیز بررسی تحولات سوریه است. در حاشیه این اجلاس، نشست موسوم به گروه 2+3 شامل ایران، ترکیه و مصر به علاوه اندونزی و پاکستان برای بررسی تحولات سوریه برگزار شد. حاضران ضمن بیان دیدگاه های خود بر یافتن راهی فراگیر برای خروج سوریه از شرایط کنونی تأکید کردند. جمهوری اسلامی ایران در این نشست بار دیگر بر مواضع خویش مبنی بر یافتن راهکاری سیاسی برای برقراری ثبات و اجرای خواست و رأی مردم سوریه بدون دخالت بیگانگان تأکید کرد.
در نهایت در باب نشست دی 8 می توان گفت نشست اسلام آباد زمینه ای برای فعال تر شدن این سازمان در عرصه جهانی بوده، چنانکه اعضا دبیرکلی را به جمهوری اسلامی ایرانی واگذار کرده اند که در میان اعضا، از بیشترین ظرفیت ها برای پیشبرد اهداف درونی و جهانی این سازمان برخوردار است و همواره اثبات کرده است که تمام توان خود را برای به نتیجه رساندن اهداف این سازمان و حمایت از توسعه و پیشرفت های اعضای آن به کار گرفته است.