دکتر یدالله جوانی
غرب با متهم ساختن ارتش سوریه در بهکارگیری سلاحهای شیمیایی در ریف دمشق، فضای سنگین تهدید به اقدام نظامی علیه دولت اسد از سوی آمریکا، انگلیس و فرانسه، افکار عمومی جهانیان را طی روزهای اخیر به این موضوع معطوف کرده است. هر چند برخی از رسانههای صهیونیستی روز پنجشنبه گذشته را نیز بهعنوان روز شروع عملیات اعلام کردند، لکن برخی از محافل، از به تعویق افتادن این عملیات سخن میگویند. پرسشی که این نوشتار بهدنبال پاسخ آن است اینکه: «در صورت اقدام نظامی آمریکا بهتنهایی یا به همراه چند کشور دیگر علیه سوریه، پیامدهای این اقدام چه خواهد بود؟»
بدیهی است که پیش از پاسخ به این پرسش، پرسش دیگری مقدم است و آن اینکه؛ آیا آمریکاییها به سوریه حمله خواهند کرد؟ این پرسش را نمیتوان پاسخ قطعی داد. برخی بر این اعتقادند که آنچه در حال انجام است، عمدتاً در چارچوب عملیات روانی و با اهدافی چون تضعیف روحیه ارتش، تقویت روحیه تروریستها و کمک به بازگرداندن موازنه قدرت در صحنه نظامی به نفع تروریستها، مجبور کردن بشار اسد به عقبنشینی از موضع خود مبنی بر شرکت در انتخابات ریاستجمهوری سال ۲۰۱۴ و نمایش اراده غرب مبنی بر اینکه دورنمای سوریه بدون اسد خواهد بود، میباشد.
برخی از کارشناسان نیز معتقدند که آنچه در حال انجام است، مقدمات شروع حملات نظامی محدود هوایی و نقطهای به مواضع راهبردی سوریه با اهدافی چون جلوگیری از پیشرویهای ارتش سوریه، نابود ساختن زیرساختهای قدرت و کاهش تواناییهای ملی سوریه و در نهایت، تقویت موضع تروریستها میباشد.
هرچند بعد از خارج شدن انگلیس از ائتلاف سهگانه (آمریکا، انگلیس و فرانسه) به دلیل مخالفت مجلس عوام این کشور، بر تردیدهای آمریکا جهت تصمیم به اقدام نظامی افزوده شد، لکن با فرض وقوع این حمله، پیامدهای آن چگونه خواهد بود. آیا آمریکاییها به اهداف مورد نظر خواهند رسید؟
برای پاسخ به این پرسش باید کمی به عقب برگشت و عملکرد رفتارهای نظامی آمریکا و متحدانش در خاورمیانه طی سالهای اخیر را مورد بررسی قرار داد. آمریکاییها پس از فروپاشی بلوک شرق، به این جمعبندی رسیده بودند که اساساً دوران نظامیگری سپری شده و باید بر روی قدرت نرم و دیگر مولفههای قدرت، از جمله قدرت اقتصادی تمرکز کنند تا بتوانند جایگاه ابرقدرتی خود در جهان را حفظ نمایند. عدم موفقیت آمریکاییها در شکلدهی به نظم نوین بینالمللی با ماهیت تکقطبی، آنان را به این سمت سوق داد که برای تحقق این امر، استفاده از قدرت نظامی خود را در دستور کار قرار دهند. از منظر آمریکاییها، شکلگیری «خاورمیانه بزرگ» و یا «خاورمیانه جدید» تنها راه انحصاری جهت تحقق ایده نظم نوین آمریکایی است. بر همین اساس بود که در چارچوب نظریه دروغین مبارزه با تروریسم، آمریکا به همراه متحدانش به غرب آسیا(خاورمیانه) لشکرکشی کرد و نسبت به اشغال نظامی دو کشور افغانستان و عراق اقدام کرد. در همین راستا بود که رژیم صهیونیستی، جنگ ۳۳ روزه علیه حزبالله لبنان و جنگ ۲۲ روزه و ۸ روزه علیه غزه را به راه انداخت. جنگ در افغانستان، عراق و لبنان، با هدف راهبردی تغییر سیمای خاورمیانه (غرب آسیا) صورت گرفت، لکن آمریکاییها و صهیونیستها در تمامی این جنگها شکست خوردند. آمریکاییها با چنین تجارب تلخ از گذشته، با چه امیدی برای تحقق اهدافشان در سوریه، میخواهند مجدداً از گزینه و قدرت نظامی استفاده کنند؟
واقعیت آن است که دولتمردان زورگوی آمریکا برای شروع یک عملیات نظامی، بهشدت مردد بوده و نگران عواقب آن هستند. روسای جمهور پیشین آمریکا برای عملیات نظامی در افغانستان و عراق، نهتنها تردید نداشتند، بلکه به پیروزی کامل و تحقق تمامی اهداف امیدوار بودند، لکن در عمل، رسوایی به بار آوردند. اینک وضعیت کاملاً برعکس است و اوباما برای تصمیمگیری با یک سری ملاحظات اساسی و تردید جدی نسبت به نتیجهبخش بودن اقدام نظامی مواجه است. مخالفت سازمان ملل، عدم همراهی متحدان پیشین حتی انگلیس، مخالفتهای ضدجنگ از سوی گروههای مردمی در آمریکا و دیگر نقاط جهان، تهدید جدی امنیت رژیم صهیونیستی و بحران اقتصادی در غرب و بهویژه آمریکا از یک طرف، عزم و اراده سوریها برای مقابله و ایستادگی در برابر هر نوع تجاوز احتمالی خارجی، همراهی مردم سوریه، حکومت بشار و ارتش سوریه، ورود حزبالله لبنان به معادلات نبرد سوریه و متحدان قدرتمند سوریه در منطقه از طرف دیگر، ملاحظات و محدودیتهای آمریکا برای تصمیمگیری جهت اقدام نظامی میباشد. بر این اساس باید گفت اقدام نظامی آمریکاییها در سوریه، یک اشتباه کاملاً راهبرد خواهد بود. اشتباهی به مراتب بزرگتر از اشتباه بوش در حمله به عراق که خود سیاستمداران آمریکایی، اقدام بوش در حمله به عراق را بزرگترین اشتباه آمریکا در تاریخ سیاست خارجی این کشور قلمداد کردند.
رهبر فرزانه انقلاب اسلامی روز چهارشنبه گذشته در اولین جلسه با اعضای هیئت دولت آقای روحانی، با اشاره به مسائل سوریه، از حمله احتمالی آمریکاییها به سوریه به عنوان زدن جرقهای بر بشکه باروت یاد کرده که پیامدها و ابعاد آن مشخص نخواهد بود. معظمله در این بیانات تصریح فرمودند که اگر چنین اقدامی انجام گیرد، قطعاً آمریکاییها همانند دخالت در عراق و افغانستان متضرر خواهند شد.
تحلیل رهبر فرزانه انقلاب اسلامی از مسائل منطقه به دلیل واقعنگری، مورد تأیید بسیاری از کارشناسان و تحلیلگران قرار دارد. روزنامه «گازتای روسیه» در تحلیلی، حمله آمریکا به سوریه را دومین و آخرین خودکشی واشنگتن پس از حمله ۲۰۰۳ به عراق عنوان کرده است. به نظر میرسد این خودکشی، پیش از آنکه فروپاشی آمریکایی را سرعت بخشد، حیات رژیم صهیونیستی را به نقطه پایانش نزدیک خواهد ساخت.