پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: کنفرانس ژنو 2 از این جهت که نخستین نشست بین دولت سوریه و معارضان بود، پیش بینی می شد که اهمیت زیادی داشته باشد، اما در عمل نتیجه خاصی حاصل نشد و با این که اولین نشست بین دولت سوریه و ائتلاف معارضان در حضور اخضر ابراهیمی، نماینده سازمان ملل، برگزار شد، اما عملا دستاورد خاصی حاصل نشد. آیا نشست های دیگر که قرار است در ادامه ژنو 2 برگزار شود نیز به همین وضعیت ختم خواهند شد؟ چه عواملی مانع از رسیدن به یک توافق نسبتا مشخص درباره سوریه است؟ معارضان سوری در مقایسه با دولت سوریه چه وزن و اعتباری را در سوریه دارند؟ محمد علی مهتدی، کارشناس و تحلیلگر مسائل بین الملل در مرکز مطالعات خاورمیانه، در گفتگو با پایگاه بصیرت به این سؤالات پاسخ می دهند: بصیرت: چرا کنفرانس ژنو 2 نتایجی مهمی را به دنبال نداشت؟ مهتدی: برداشت‌ ما از برگزاری کنفرانس ژنو 2 این بود که توافقی بین آمریکا و روسیه حاصل شده که می‌خواهند به یک راه حلی برسند چون قبلش ملاق��ت‌های زیادی بین این دو کشور و بین دولت سوریه و معارضان سوری انجام شده بود. اما آنچه رخ داد عملا نشان داد که هیچ نتیجه‌ای اتفاق نیفتاده و کنفرانس شکست خورده است. به نظر می‌رسد مشکل اصلی این است که آمریکایی ‌ها هنوز تصمیم نگرفته‌اند که تسلیم وضعیت موجود بشوند و هنوز امیدوار به سرنگونی رژیم بشار اسد هستند. مواضع جان کری در کنفرانس نشان می‌دهد که نیتی برای تسلیم و یا اتخاذ راه میانه از سوی آمریکایی‌ها وجود ندارد. از طرف دیگر معارضین سوری هم بالاترین سقف را در مواضع خود گرفتند. احمد الجربا، رئیس ائتلاف معارضان، از اول تا آخر کنفرانس فحش و دشنام داد و مسئولیت موقعیت فعلی سوریه را به دوش بشار اسد گذاشت و ادعا کرد تا زمانی که بشار اسد کنار نرود هیچ راهی برای حل اوضاع وجود ندارد. در مقابل، ولید معلم نطق بسیار مفصل و دقیقی ایراد کرد و گفت که چیزی که شما سه سال از طریق عملیات نظامی نتوانستید به دست بیاورید انتظار دارید در این جلسه ما بیاییم و قدرت را به شما تحویل بدهیم و بریم. چنین چیزی امکان ناپذیر است. ایشان تاکید کرد اگر در این مرحله قرار باشد کاری انجام شود، کار مبارزه با تروریسم است، چون نیروهایی که در سوریه می‌جنگند همه نیروهای القاعده و تروریست ها هستند و چیزی به نام ارتش آزاد سوریه وجود ندارد. احمد الجربا در تمام سخنرانی‌های خود مرتب از ارتش آزاد سوریه صحبت کرد، در حالی که ما می دانیم که ارتش آزاد سوریه مدتهاست مضمحل شده و رئیس آن، ژنرال سلیم ادریس، به قطر فرار کرده است. در ژنو 2 معارضین و آمریکا تاکید می کردند که مذاکرات باید در راستای توافقات ژنو 1 باشد و از این درخواست کوتاه نیامدند. بصیرت: با توجه به تأکید آمریکا و معارضان در نشست ژنو 2 بر مفاد ژنو 1، درباره این مفاد و نگاه دولت سوریه به آن توضیح دهید؟ مهتدی: خواسته معارضین و آمریکا از دولت سوریه این است که اساس مذاکرات در ژنو 2 باید توافقات ژنو 1 باشد. ژنو 1 چند بند دارد که بند 12 آن تشکیل دولت انتقالی برای زمینه‌سازی به منظور استقرار دولت جدید و تعیین سرنوشت سوریه است. بندهای دیگر آن عبارتند از آتش بس، برچیدن موانع، رساندن کمک به مردم، عادی کردن اوضاع، خلع سلاح و ... نکته مهم این جاست که حکومت انتقالی از دید ایران، روسیه و دولت سوریه این است که دولت فعلی سوریه پا برجاست و کابینه استعفا می‌دهد و یک کابینه‌ای که نصف اعضاء آن از دولتی‌ها و نصف دیگر از اپوزیسیون است، تشکیل می شود و این کابینه زمینه انتخابات را ‌با حضور ناظران سازمان ملل متحد ایجاد می کند، ولی اپوزیسیون زیر بار این موضوع نمی‌رود. تفسیر اپوزیسیون و آمریکایی‌ها از بند 12 این است که رئیس جمهور تمام قدرت خود را به کابینه انتقالی واگذار کند و ریاست ارتش و دستگاه امنیتی را هم به کابینه بسپارد و خودش کنار بکشد، در حالی که چنین چیزی غیر ممکن است، شاید آمریکائی ها این بند را عمدا طوری نوشته‌اند که قابل تفسیر به رأی باشد. با این شرایط تردیدی نیست که که اگر 10 تا کنفرانس هم تشکیل شود نتیجه‌ای بدست نخواهد آمد و عملیات میدانی مشخص می‌کند که چه وضعی پیش خواهد آمد. الان وضعیت دولت سوریه بسیار خوب است. آن زمانی که روسیه و آمریکا ژنو 1 را امضاء کردند، وضعیتی بود که دولت سوریه در موضع ضعف بود؛ ارتش و نیروهای امنیتی عقب نشینی کرده و در شهرها بودند و روستاها و بقیه مناطق در دست معارضین بود. اما الان بعد از ورود نیروهای حزب الله به صحنه و پس از شکست تکفیری‌ها در شهر قصیر (نزدیک مرز لبنان) و آزاد شدن آن و عملیات موفق ارتش در حومه جنوبی دمشق و بعد آزادشدن حمص، ابتکار عمل در دست ارتش و نیروهای مردمی سوریه است و همین تحولات موجب شده که وضعیت خیلی تغییر کند و عربستان که بیش‌ترین ضربه و آسیب را از این تحولات دیده دست به هر کاری می‌زند تا توافقی شکل نگیرد. بصیرت: معارضین سوری حاضر در ژنو 2 تا چه اندازه در صحنه تحولات سوریه تأثیرگذار هستند؟ مهتدی: اپوزیسیون سوریه با مشکلات متعددی مواجه است. بعد از تصمیم آمریکایی‌ها مبنی بر گرفتن پرونده سوریه از قطر و دادن آن به عربستان، بندر بن سلطان، مسئول امنیت عربستان، تغییرات گسترده‌ای در این ائتلاف داد و احمد الجربا که یک کارمند سعودی در شرکت نفتی آرامکو ‌بود و در واقع مأمور سعودی هاست را در رأس ائتلاف معارضان قرار داد. سوال این است که معارضین مشروعیت خود را از کجا گرفته‌اند و به چه دلیل جای ملت سوریه تصمیم می‌گیرند و ملت سوریه کجا این ها را جای سخنرانان خودشان انتخاب کرده‌اند؟ نه آمریکا و نه عربستان و نه ائتلاف مذبور قادر به پاسخگوی به این سؤال نیستند. مسئله دوم به فرض بپذیریم این ائتلاف نماینده مردم سوریه هستند. آیا این ها تاثیری در عملیات میدانی دارند؟ اگر توافقات ژنو 1 پذیرفته شود، آیا احمد الجربا می تواند دستور برقراری آتش بس بدهد؟ آیا آن هایی که در سوریه می‌جنگند از وی اطاعت می‌کنند؟ پاسخ منفی است. چرا که آن هایی که در سوریه می‌جنگند، القاعده و تروریست هستند که خودشان گفته‌اند نشست ژنو را قبول ندارند و هیچ راه میانه‌ای هم نمی‌پذیرند و این‌ معارضانی که در ژنو جمع شده‌اند، نمی‌توانند نماینده آن ها باشند پس به چه دلیل باید دولت سوریه با این ها سر یک میز بنشیند؟ بدتر از این، در طول مذاکراتی که انجام شد مشخص شد که این معارضین هیچ اختیاری از خودشان ندارند، بلکه رابرت فورد، سفیر سابق آمریکا در سوریه، حرف های خودش را به این ها دیکته می‌کرد این باعث شد که آقای ولید معلم اعتراض کند. روز اول افتتاح کنفرانس احمد الجربا ، رئیس هیئت ائتلاف بلافاصله پس از سخنرانی به استانبول رفت و بعد بین معارضین دعوا شد که چه کسی باید سخنگوی ائتلاف باشد و در آخر با دخالت سفیر آمریکا، شخصی را انتخاب کردند. بصیرت: نشست نمایندگان دولت سوریه با معارضین چه نتیجه ای داشت؟ مهتدی: تلاش‌ آقای اخضر ابراهیمی این بود که دو طرف دولت سوریه و معارضین را دور یک میز بنشاند که ابتدا دو طرف قبول نمی‌کردند، اما در نهایت قبول کردند و دو طرف در دو ردیف رو به روی هم نشستند و اخضر ابراهیمی در وسط آن ها قرار داشت. هر یک از این دو طرف حرف های خود را به اخضر ابراهیمی می گفتند و ابراهیمی هم حرف را به طرف مقابل منتقل می کرد و این دو طرف با هم مستقیما صحبت نکردند و کنفرانس تا آخر این گونه برگزار شد. بصیرت: بعد از کنفرانس ژنو 2، احمد الجربا به روسیه رفت. این سفر با چه هدفی است؟ مهتدی: سفر جربا به روسیه به درخواست خود روسیه شکل گرفت. علت هم این است که روسیه می‌خواهد به افکار عمومی بفهماند که در کنار ارتباط با دولت سوریه با معارضین نیز ارتباط دارد و یک جانبه تصمیم نمی گیرد. احتمالاً این سفر مقدمه‌ای برای تشکیل ژنو 3 باشد. بصیرت: چشم انداز نشست دولت سوریه و معارضان چگونه خواهد بود؟ مهتدی: نشست ژنو 2 و سایر کنفرانس‌هایی همانند این نشست راه به جایی نخواهد برد. هدف از این کنفرانس ها، تبلیغات و پر کردن صحنه سیاسی است و این که نگویند کسی برای اصلاح اوضاع کاری نمی کند. حتی اپوزیسیون در موضوع انتقال مواد غذایی به مردم سوریه نتوانست قول بدهد، زیرا در صحنه عملیات حرفش تاثیری ندارد. از طرف دیگر درگیری‌ها و کشتار در بین خود معارضین هم زیاد شده است و این ها نزدیک به دو هزار نفر از خودشان را کشته‌اند./ با تشکر از جناب آقای مهتدی که وقت خود را در اختیار پایگاه بصیرت قرار دادند. مصاحبه از: حمزه عالمی