علی موحد
مردم عراق در حالی برای انتخاب نمایندگان مجلس و البته تشکیل دولت در انتخاباتی چهار روزه از (7 الی 10 اردیبهشت) پای صندوقهای رأی رفتند که در این انتخابات 9 هزار نفر نامزد برای تصاحب 328 کرسی مجلس حضور داشتند که نشانگر نگاه ویژه مردم به انتخابات و اعتماد همگانی به دولت به عنوان برگزارکننده انتخابات است. اهمیت این انتخابات از آن جهت است که از یک سو، تعیینکننده ساختار دولت آینده عراق است؛ یعنی هر حزب و یا ائتلافی که بتواند بیش از 50 درصد کرسیهای مجلس را کسب کند، تشکیلدهنده دولت خواهد بود. از سوی دیگر این نخستین انتخاباتی بود که عراقیها مستقلاً پس از خروج نیروهای آمریکایی (سال 2011) برگزار کردهاند که دستاوردهای بسیاری برای این کشور دارد. گزارشهای منتشره نشان میدهد که جریانهای ملی و مذهبی از جمله ائتلاف مالکی نخستوزیر کنونی و ائتلاف شهروند به ریاست عمار حکیم با بیشترین اقبال مردمی همراه بودهاند بهگونهای که برخی ناظران سیاسی احتمال تکرار دوران نخستوزیری مالکی را دور از ذهن نمیدانند. این امر در حالی رقم خورده که جریانهای بعثی، سکولارها و حامیان خارجی آنها از مدتها پیش با تشدید فضای امنیتی و ایجاد چالشهای سیاسی و اقتصادی سعی در تخریب جایگاه مردمی این جریانها داشتهاند که نتایج اولیه انتخابات، شکست این طراحی و استمرار اعتماد مردمی به جریانهای ملی و مذهبی را نشان میدهد.
بر اساس آمارهای منتشر شده بیش از 60 درصد مردم پای صندوقهای رأی حاضر شدهاند که آماری بیش از دورههای گذشته را نشان میدهد. اهمیت این حضور زمانی بیشتر نمایان میشود که گروههای تروریستی و حامیان خارجی آنها از مدتها پیش بر تشدید حملات به حاضران در انتخابات تأکید کرده بودند.
در کنار شرایط جاری در روند این انتخابات، نکته قابل توجه، نوع نگاه و رویکرد محافل رسانهای و سیاسی عربی و غربی است. نگاهی که این کشورها به دموکراسی مردم عراق داشتهاند، نه برگرفته از تقدیر و همراهی، بلکه در چارچوبی معکوس و در قالب تضعیف و اهمیتزدایی از این حضور بوده است. این کشورها از یکسو، اختلافات و رقابتهای شدید میان جریانهای سیاسی و به گمان آنها شکاف میان شیعه، سنی و کردها برای کسب کرسیهای پارلمانی و ترکیب دولت را مورد تأکید قرار داده ـ به گونهای که تشکیل دولت آینده عراق را امری ابهامبرانگیز عنوان میدارند!
و از سوی دیگر آنها با برجستهسازی فضای ناامنی عراق برآنند تا ادعای ناتوانی دولت عراق در برقراری امنیت در این کشور را برجسته سازند. در همین چارچوب، از مدتها پیش حمایت این کشورها از گروههای تروریستی از جمله داعش شدت گرفته که نمود آن را در منطقه الانبار میتوان مشاهده کرد. حال این سوال مطرح است که چرا کشورهای غربی و عربی برای ناکام نشان دادن دولت و ملت عراق در برگزاری انتخابات، چنین فضاسازیهای را اجرا میکنند و سعی در پنهانسازی ابعاد حقیقی این انتخابات دارند؟ در پاسخ به این پرسش، چند نکته قابل توجه وجود دارد: نخست آنکه انتخابات کنونی عراق براساس معیارها و موازین عراقی برگزار شد به گونهای که میتوان گفت که بزرگترین انتخاباتی است که در آن، آمریکاییها نقشی ندارند. توانایی عراق در برگزاری انتخابات بدان معنا است که عراق در حوزه امنیتی به تواناییهای لازم دست یافته و دیگر نیازی به نیروهای خارجی نیست، سپس طرح آمریکا برای حضور نظامی در این کشور را ناکام میسازد.
در حوزه سیاسی نیز توانایی برگزاری انتخابات با استاندارد جهانی به منزله اقتدار سیاسی عراق است که توجیه آمریکا برای دخالت در امور سیاسی این کشور را باطل میسازد. بر این اساس است که رسانههای غربی با برجستهسازی مسائل امنیتی و حتی بیان احتمال تخلفات انتخاباتی به دنبال ابهامسازی در این انتخابات هستند تا زمینه را برای دخالت نظامی و سیاسی آمریکا فراهم سازند.
دوم آنکه آگاهی جهانی به ویژه ملتهای عربی از حضور گسترده مردم در فرایند انتخابات از جمله مسئله حضور زنان، میتواند عراق را به الگویی برای دیگر ملتهای عربی نظیر بحرین، عربستان، مصر، تونس، لیبی یمن که در سه سال اخیر با اعتراضهای مردمی همراه بودهاند، مبدل سازد که میتواند هزینههای سنگینی برای غرب و حاکمان دستنشانده آنها در کشورهای عربی به همراه داشته باشد. آنها با پرداختن به مسائل حاشیهای از جمله مسائل امنیتی و حتی کارشکنی در روند انتخابات به دنبال نمایش الگویی شکست خورده از عراق هستند تا از پسلرزههای این انتخابات در سایر کشورهای عربی جلوگیری کنند. به عبارتی دیگر دخالتهای غربی و عربی در انتخابات عراق، برگرفته از قدرت آنان نیست، بلکه برگرفته از چالشها و هراس آنها از دموکراسی بومی مردم عراق و البته روند تشکیل دولت در این کشور است که با بحرانسازی و فضاسازی رسانهای به دنبال مقابله با آن هستند.