پایگاه بصیرت؛ گروه بین الملل: با انتخاب حیدر العبادی به سمت نخست وزیری و کنار کشیدن نوری المالکی از این پُست و اعلام حمایت وی از العبادی، احتمال تشکیل دولت وفاق ملی در عراق بیش از پیش شدت گرفت. با این اتفاق هر سه قوه حاکمیتی در عراق تکمیل شد و حال باید منتظر تشکیل کابینه و تصمیمات جدید دولت برای مواجهه با داعش بود. این اتفاقات سوالات زیادی را در مورد علت کنار کشیدن مالکی و اجماع گروه های مختلف بر روی العبادی مطرح کرده است. خبرنگار گروه بین الملل سایت بصیرت برای بررسی ابعاد مختلف این مسئله با دکتر سید هادی سیدافقهی، کارشناس مسائل خاورمیانه، گفتگویی انجام داده است که در ادامه می آید. همان طور که در جریان هستید تحولات عراق به سرعت تغییر کرد و هم ایران از حیدر العبادی حمایت کرد و هم مالکی از شکایتش صرف نظر کرد. با توجه به این مسائل علت حمایت ایران از نخست وزیر جدید چه بوده است؟ دکتر سیدافقهی: نظر تمام آگاهان و تحلیل گران سیاسی مبنی بر این بود که باید یک اتفاقی در کشور عراق صورت بگیرد، چون بعد از دو دوره حکومت مالکی روز به روز مسائل عراق بحرانی تر، امنیتی تر و پیچیده تر شد. این که بعضی ها تمام مشکلات عراق را به نحوه و شکل مدیریت آقای مالکی منتسب می کردند، کاملا خلاف واقع است و دروغ بزرگی است. اما اگر بخواهیم عملکرد آقای مالکی را ارزیابی کنیم باید بگوییم که عملکرد ایشان خالی از اشکال نبود. بنابراین دشمنان عراق و در رأس آن ها امریکا و کشورهای حوزه جنوب خلیج فارس و ترکیه سر ناسازگاری با دولت مالکی گذاشتند و حتی کار به جایی رسید که بین گروه های شیعی مانند مجلس اعلای عراق به رهبری سید عمار حکیم، موتمر الوطنی به رهبری احمد چلبی و احرار به رهبری مقتدی صدر که شیعه هستند، شکاف ایجاد شد. حتی روزهای آخر درون ائتلاف دولت قانون که حزب الدعوه هم جز آن است و حیدر العبادی رئیس دفتر سیاسی حزب الدعوه است، با مالکی مخالفت کردند. مرجعیت عراق نیز به دلیل نحوه حاکمیت و تراکم توطئه ها در عراق فردی غیر از مالکی را ترجیح می داد. آیت الله العظمی سیستانی در پاسخ به پرسش اعضای حزب الدعوه گفتند که نخست وزیر باید عوض شود و آقای مالکی چاره ای جز تمکین نداشت و از سوی دیگر توان مقاومت و ایستادگی در برابر فشارهای داخلی و خارجی را هم نداشت و نخواست بیش از این سابقه درخشان مبارزاتی خود را ضایع کند. لذا بعد از رایزنی ها و نصیحت ها و مذاکراتی که شد خودش هم به این نتیجه رسید که باید قدرت را به حیدر العبادی واگذار کند. ایران هم به سهم خودش بعد از رایزنی های مختلف در سطوح مختلف با مسئولین عراقی و مرجعیت این کشور مخصوصا بعد از سفر "دریادار شمخانی"، دبیر شورای امنیت ملی، به این جمع بندی رسید که به یک شکل آرام و نرم قدرت از آقای مالکی به فرد دیگری واگذار شود، منتها در انتخاب شخص دخالت نکرد. بعد از استعفای مالکی و پس گرفتن شکایت از دادگاه، تمام دنیا این تحول قدرت را تبریک گفتند. سازمان ها بین المللی، مراجع، کشورها و گروه های مختلف. همه امید دارند که بعد از انتخاب فواد معصوم و العبادی سه قوه تکمیل شده و کابینه تشکیل شوند و در رأس آن مشکلات امنیتی و اقتصادی و سیاسی مردم عراق حل شود. با توجه به این که هم ایران و هم امریکا از حیدر العبادی حمایت کردند آیا امکان دارد چشم انداز همکاری یا هم سویی بین دو کشور بر سر مسائل عراق و یا بقیه مسائل منطقه به وجود بیاید؟ دکتر سیدافقهی: به هیچ وجه. ما در هیچ نقطه ای با امریکا اشتراکی نداریم. به فرمایش مقام معظم رهبری برای همکاری با امریکا نه تمایلی هست و نه مصلحتی. امریکا هم با هیچ کشوری جز برای تامین منافع ملی خودش و به کارگیری دیگر اهرم ها و ظرفیت ها و مصادره آن هدف دیگری ندارد. ایران در منطقه کشور بزرگی است، بنا بر این تعامل با امریکا جز ضرر و زیان برای ما ندارد. این شعار نیست این یک حقیقت است. و در عمل برای ما ثابت شده است و اتفاقا در این مسئله جابجایی قدرت خیلی ها شایع کردند که در سفر اخیر، آقای شمخانی مخفیانه با مقامات امریکا رایزنی کرده بود و هر دو به این نتیجه رسیده بودند که آقای مالکی نباید در قدرت باقی بماند. در حالی که این یک کذب محض و فریب استراتژیک است و همان طور که رهبری اشاره داشتند ما فقط در مسئله هسته ای آن هم به لحاظ اهمیت موضوع تصمیم گرفتیم با امریکایی ها تعامل کنیم. با توجه به این که خود آقای مالکی از قدرت کناره گیری کردند و از آقای حیدر العبادی اعلام حمایت کردند. به نظر شما این مسئله می تواند منجر به حل مسائل عراق شود؟ دکتر سیدافقهی: تا حدودی. الان هر سه قوه تکمیل شده است. پس ما خلاء پست و مدیریت نداریم. اما این فقط شکل ظاهری قضیه است. در تکیمل کابینه مطالبات و افزون خواهی ها کم کم سر بر می آورد. آقای العبادی به تنهایی نمی تواند این مشکلات را حل کند، چون مشکلات عراق با فرد حل نمی شود. به قدری مسائل عراق پیچیده است که در ابتدا نیاز به وفاق ملی دارد. کردها باید باور داشته باشند که نباید از عراق جدا شوند. اهل سنت هم باید هم این باور را داشته باشند و هم چنین شیعیان. بنابراین اگر حکومت وفاق ملی که حداقل خواسته های هر سه گروه را پوشش دهد، تشکیل شود و کشورهای منطقه و قدرت های بین المللی کار شکنی نکنند شاید این امید باشد که کابینه وفاق ملی بتوانند کم کم خون جدیدی در در رگ های خشکیده عراق جاری کنند. همه گروه های داخلی و خارجی از جمله ایران، امریکا، شیعیان، کردها و اهل سنت بر سر به قدرت رسیدن آقای العبادی اجماع کردند. دلیل اصلی این اجماع چیست؟ دکتر سیدافقهی: این اواخر دیگر قضیه شخصی شده بود. حساسیت بین احزاب نبود، حساسیت روی فرد بود و آن فرد آقای مالکی بود. اگر واقعا دیگر گروه ها حساسیتشان روی حزب مالکی بود، چطور همه از العبادی استقبال کردند ایشان هم از شخصیت های برجسته حزب الدعوه است و هم از شخصیت های ائتلاف ملی و شیعی است. بنابراین مسئله فردی بود و اتهامات مختلفی به مالکی می زدند که یا دروغ بود یا بزرگنمایی. بنابراین همه منتظر شخص دیگری بودند. در درون خود دولت قانون و حزب الدعوه مالکی اعلام کرد که شکایتش را پس گرفته است. همه منتظر رویکرد و برنامه جدیدی بودند و یک موازنه قوا در سطح وزارتخانه ها و پارلمان ایجاد شود که در رویکرد مرجعیت هم یک توجه جدید و امید جدید به وجود آمده که تبریک گفتند. همه امیدوارند که حکومت ایشان موفق شود. چون خطری در عراق است که همه را تهدید می کند و آن هم داعش است. داعش به کسی رحم نکرده است، از مسیحی، شیعه، اهل سنت و مسیحی ها کشته است. مساجد و خانه ها و بارگاه ها را تخریب کرده و این غده سرطانی که همه را تهدید می کند. داعش یکی از دیگر از دلایل اجماع بود البته اگر امریکا اجازه دهد./ با تشکر از جناب دکتر سیدافقهی که وقت خود را در اختیار پایگاه بصیرت قرار دادند. مصاحبه از: یوسف شفیعی