رضا گرمابدری
«حمایت از دولت و دستگاههای اجرایی وظیفه همه است. البته این به معنای انتقاد نکردن و مطرح نشدن نقاط ضعف برنامهها و سیاستهای اجرایی نیست، اما این انتقادها نباید بهصورت تخریب باشد.» فراز ارائه شده بخشی از بیانات امام خامنهای (مدظلهالعالی) در دیدار اعضای مجلس خبرگان در هفته گذشته است. محتوای این فراز جدید نیست و معظمله در زمانهای مختلف مشابه آن را بیان کردهاند و اتفاقاً این تکرار، دلیل اهمیت محتوای آن است. در این فراز و موارد مشابه که در بیانات امام خامنهای (مدظلهالعالی) کمنیست، چهار عنصر اساسی وجود دارد که توجه به آن و قراردادن هر یک در جایگاه حقیقی به حلوفصل برخی از معضلات مهم و پیشرفت کشور کمک شایانی میکند. این چهار عنصر عبارتند از:
۱ـ دولت؛ امام خامنهای (مدظلهالعالی) بدون در نظر گرفتن گرایشات و تعلقات حزبی دولت و اینکه برآمده از کدام جناح سیاسی است، دولت را دولت نظام اسلامی میدانند که وظیفه دارد در چارچوب قانون به رتق و فتق مسائل نظام بپردازد.
۲ ـ حمایت؛ امام خامنهای (مدظلهالعالی) نیز مانند امام خمینی(ره) همیشه از دولتها حمایت کرده و آن را وظیفه خود دانستهاند و به همه هم توصیه اکید داشتند که از دولت حمایت کنند. علت این تأکید نیز گستردگی، سختی و سنگینی کار دولت در مقایسه با وظایف دو قوه دیگر است.
۳ ـ انتقاد؛ با وجود حمایتهای امام خامنهای (مدظلهالعالی) از دولت و توصیه به دیگران برای حمایت از دولت، معمولاً دولتها متأثر از دو عامل دچار لغزش اساسی میشوند که آنها را از انجام وظایف اصلی که با حضور در مسیر خالص نظام اسلامی امکانپذیر است، باز میدارد که عبارتند از: الف ـ دخیل شدن برخی گرایشات سیاسی حزبی در برنامهها و تصمیمگیریها. ب ـ اشتباهات و لغزشهایی که به سبب گستردگی کار دولت اجتنابناپذیر است.
با این توصیف اگر دولتها به حال خود رها شوند و با اتکا به حمایت رهبری خود را بینیاز از تذکرات دیگران بدانند به سبب دو عامل پیشگفته از میزان تطبیقپذیری آنها با خطمشی کلی و اصلی نظام کاسته میشود؛ از این رواست که امام خامنهای (مدظلهالعالی) در کنار توصیه به حمایت از دولت از انتقاد نیز سخن گفتهاند؛ زیرا عامل مهمی برای هشدار و اصلاح است.
۴ـ تخریب؛ یکی از بداخلاقیهای سیاسی و روشهای زشت و مذموم مقابله با رقبا تخریب است. تخریب عملی ناپسند و ضدآموزههای دینی است و کسانی به آن روی میآورند که فاقد منطق و استدلالند و معمولاً هم در بیشتر مواقع خیلی زود دستشان رو میشود. تخریب اشکال مختلف دارد و انتقاد یکی از محملهایی است که میتوان برای تخریب از آن استفاده کرد و برای رد گمکردن نام انتقاد را بر آن گذاشت، از طرفی هم برخی برای فرار از انتقاد بر هر انتقاد درستی نیز نام تخریب مینهند.
مرز تخریب و انتقاد کم نمود است. به میزانی که تخریب زیانآور است، انتقاد منصفانه و ناصحانه سودمند است. بنابراین باید با هرگونه تخریبی مقابله و راه را برای انتقاد سالم باز کرد. پذیرش انتقادسازنده بهترین روش برای نشان دادن تخریب و رسوا کردن تخریبکنندگان و کمک به مسئولان برای انجام وظیفه بهتر است. انتقاد سازنده فهم جامعه را بالا میبرد و انتقاد شونده در برابر انتقاد درست راه گریزی ندارد و در نهایت ناچار است به اصلاح و تصحیح تن دهد و این یعنی تأمین منافع ملی در مقیاس خرد و کلان با بهرهگیری از عقل جمعی و کارشناسی.