اشارهپایگاه بصیرت،در روز ۲۹ بهمن، سالروز قیام تاریخی و سرنوشت‌ساز مردم تبریز در سال ۱۳۵۶، جمعی از مردم آذربایجان شرقی با رهبر معظم انقلاب اسلامی دیدار کردند. در این دیدار حضرت امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) ضمن تشکر از حضور پرشکوه ملت ایران در راه‌پیمایی ۲۲ بهمن به تشریح وضعیت اقتصادی کشور پرداختند و با اشاره به شاخ و شانه کشیدن‌ها و شرط و شروط‌های آمریکا و تحریم‌های جدید اعمال شده، راهکارهای علاج مشکلات کشور را تبیین و تشریح کردند. محورهای راهبردی و مهم بیانات رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در این دیدار در نوشتار حاضر بررسی می‌شود:تشکر صمیمانه از حضور مردمغربی‌ها و جریان ضدانقلاب طی سالیان گذشته، همواره چنین می‌پنداشتند که با گذر زمان، انقلاب اسلامی و نظام سیاسی برخاسته از آن، پشتوانه‌های مردمی‌اش را از دست خواهد داد و با اندک فشاری فرو خواهد ریخت.هر سال با فرا رسیدن ۲۲ بهمن، حضور پرشور و نشاط مردم و به‌ویژه جوانان و نوجوانان در سراسر کشور در جشن پیروزی انقلاب، این تحلیل دشمنان را باطل ساخته و تمامی توطئه‌های آنان را نقش بر آب می‌کند. امسال و در سی‌وششمین سالروز پیروزی انقلاب، در حالی که دشمنان تصور می‌کردند به‌دلیل تحریم‌های اقتصادی و مسائل سیاسی داخلی، مردم حضوری کم‌رنگ در راه‌پیمایی خواهند داشت، ملت ایران بار دیگر جهانیان را شگفت‌زده کرد و با حضوری حماسی و با سر دادن شعارهای انقلابی، مانند همیشه بر ایستادگی در برابر دشمنان و دفاع با صلابت و توأم با اقتدار از انقلاب اسلامی و دستاوردهای آن تأکید نمود.رهبر فرزانه انقلاب اسلامی، همانند گذشته متواضعانه از ملت ایران به خاطر این حضور سرنوشت‌ساز تشکر و قدردانی نمودند و فرمودند: «زبان من برای تشکر از ملت بزرگ ایران و توصیف حضور مردم در راه‌پیمایی واقعاً قاصر است.» معظم‌له با اشاره به این حضور در هوای سرد و بارانی برخی از شهرها و توفان خاک در اهواز افزودند: «در این شرایط با وجود گذشته ۳۶ سال از انقلاب، حضور امسال مردم در راه‌پیمایی باشکوه‌تر و با عظمت‌تر از گذشته بود و این، در دنیا بی‌نظیر است.»جلوگیری از تبدیل ایران به قطب اقتصادیبرخی تصور می‌کنند تحریم‌های اقتصادی غرب علیه جمهوری اسلامی به دلیل برنامه هسته‌ای ایران در سال‌های اخیر است و چنانچه بتوان در موضوع هسته‌ای با غرب به توافق رسید، این تحریم‌ها برداشته شده و بسیاری از مشکلات اقتصادی کشور حل می‌شود. این تصور با واقعیت همخوانی ندارد و طبق اسناد موجود، تحریم‌های غرب با پیروزی انقلاب اسلامی در مواردی شروع شد و پس از جنگ تشدید و در سال‌های اخیر به بهانه‌های مختلف چون برنامه هسته‌ای، مسائل حقوق بشر و موضوع تروریسم بر حجم و ابعاد آن افزوده شده است.دلایل این برخورد غرب با انقلاب اسلامی و جمهوری اسلامی را باید در ماهیت انقلاب اسلامی و هویت مستقلی که ملت ایران در پرتو انقلاب به دست آورد جست‌وجو کرد. کشورهای سلطه‌گر غربی با نگرانی از موفقیت‌های انقلاب اسلامی و وحشت از پیامدهای پیشرفت جمهوری اسلامی با برنامه‌ریزی تلاش کردند راه را بر پیشرفت‌های ایران و خصوصاً در حوزه‌های علمی و اقتصادی ببندند. از منظر رهبر معظم انقلاب اسلامی یکی از دلایل اصلی مشکلات کنونی اقتصاد کشور، سیاست‌ها و برنامه‌ریزی‌های قدرت‌های استکباری طی سه دهه گذشته است. معظم‌له در خصوص دلایل مشکلات اقتصادی کشور می‌فرمایند: «یکی از مهم‌ترین این دلایل برنامه‌ریزی قدرت‌های استکباری بعد از پایان جنگ تحمیلی، برای جلوگیری از تبدیل شدن ایران به یک قطب اقتصادی تأثیرگذار در منطقه و جهان است.»مقام معظم رهبری در تبیین ماهیت این برنامه‌ها از سوی قدرت‌های استکباری افزودند: «غربی‌ها و عمدتاً آمریکایی‌ها با برنامه‌ریزی و با استفاده از شیوه‌های مختلف اقدام به کارشکنی در طرح‌ها و فعالیت‌های بزرگ اقتصادی ایران، کشورهای منطقه و دور زدن ایران در خطوط انتقال نفت و گاز، خطوط زمینی و هوایی و خطوط شبکه‌های ارتباطی کردند و عملاً سال‌ها پیش از قضایای هسته‌ای، تحریم بی‌سروصدایی را آغاز کردند که این مقابله اقتصادی تا به امروز ادامه داشته است.»نکته بسیار مهم این است که ملت ایران باید توجه داشته باشد که غرب اساس سیاست خود را بر فشار بر جمهوری اسلامی بنیان نهاد و به مرور برای توجیه این فشارها به بهانه‌هایی چون حقوق بشر، تروریسم و هسته‌ای دست یازید. غربی‌ها از این روی به مقابله همه‌جانبه با جمهوری اسلامی روی آوردند که می‌دانستند اگر ظرفیت‌های ژئوپلیتیکی ایران در غرب آسیا در خدمت جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی قرار گیرد، جمهوری اسلامی با تبدیل شدن به یک قدرت اقتصادی منطقه‌ای و جهانی به راحتی می‌تواند به سلطه غرب بر جهان اسلام پایان دهد. بر همین اساس رهبر فرزانه انقلاب اسلامی در دیدار مردم آذربایجان شرقی بر داشتن تحلیل درست از مشکلات اقتصادی و دلایل این مشکلات تأکید کرده و می‌فرمایند: «بنابراین در تحلیل شرایط و مشکلات اقصادی کشور، نباید برنامه‌ریزی دشمن را که آمریکا و چند کشور اروپایی دنباله‌رو آن هستند، نادیده گرفت.»دو اشکال بزرگ اقتصاد کشورحل مشکلات اقتصادی کشور یکی از ضرورت‌های پیش روی جمهوری اسلامی است. دشمنانی که طی سه دهه با برنامه‌ریزی به دنبال ایجاد تنگناهای اقتصادی برای جمهوری اسلامی بوده‌اند، در انتظار نشسته‌اند تا از رهگذر این فشارها و تحریم‌های به گمان خودشان فلج‌کننده، ملت ایران را از پای درآورده و مسئولان نظام اسلامی را وادار به عقب‌نشینی از اصول و آرمان‌های انقلابی کنند. سخنان چندی پیش «دیوید کوهن» معاون وزارت خزانه‌داری آمریکا مبنی بر بسته بودن دست ایرانی‌ها در مذاکرات هسته‌ای، ریشه در همین تصور و انتظار دارد. «کوهن» در سخنان خود می گوید ایران برای حل مشکلات اقتصادی‌اش هیچ راهی جز همراهی با غرب در موضوع برنامه هسته‌ای خود ندارد. در شرایطی که غرب تصور می‌کند پیروز نهایی جنگ اقتصادی با ایران خواهد بود، رهبر معظم انقلاب اسلامی بر این اعتقاد بوده و هستند که ملت ایران در صورت درست حرکت کردن می‌توانند بر مشکلات غلبه کرده و توطئه اقتصادی دشمن را خنثی نمایند. یکی از شروط درست حرکت کردن برای علاج مشکلات اقتصادی کشور از منظر حضرت امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) این است که حل مشکل به دست دشمن را از اساس منتفی بدانیم و برای حل مشکل نباید چشم به دستان دشمن بدوزیم. معظم‌له در این خصوص می‌فرمایند: «خب علاج چیست؟ معلوم است؛ دشمن دشمنی می‌کند، آیا ما توقعی از دشمن داریم؟ نه، از دشمن که نمی‌شود توقع داشت؛ از دشمن که نمی‌شود گله کرد. آیا ما از آمریکا گله داریم؟ ابداً گله را انسان از دوست می‌کند؛ طبیعت دشمن دشمنی کردن است؛ علاج چیست؟ علاج این است که یک ملت در درون خود تلاشی بکند و کاری بکند که ضربه دشمن که حتمی است اثر نگذارد یا کم اثر بگذارد؛ علاج این است.»مقام معظم رهبری با این نگاه واقع‌بینانه نسبت به ماهیت دشمن و ضرورت توجه به درون برای حل مشکل، با نگاهی کارشناسانه و عالمانه بر اشکال بزرگ اقتصاد ایران انگشت نهاده و از مسئولان و مردم می‌خواهند که این اشکالات را برطرف کنند. معظم‌له این دو اشکال بزرگ را این چنین معرفی می‌کنند: «دو اشکال بزرگ در اقتصاد ما وجود داشته است؛ یکی اینکه اقتصاد ما نفتی بود؛ یکی اینکه اقتصاد ما دولتی بود.»خام‌فروشی نفت از میراث‌های شوم رژیم طاغوت است که متأسفانه با گذشت بیش از سه دهه از انقلاب اسلامی، همچنان ادامه دارد و معمولاً دولت‌های پس از انقلاب، همواره ترجیح داده‌اند از این راه پول آسان به دست آوردن استفاده کرده و با این پول آسان امور کشور را اداره کنند. حضرت امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) در ربع قرن گذشته، بارها و بارها به مسئولان دولت‌های مختلف ضرورت کاهش و قطع وابستگی به خام‌فروشی نفت برای اداره کشور را گوشزد نموده‌اند. از اشکالات اساسی خام‌فروشی نفت یکی از دست دادن سرمایه‌های ملی با کم‌ترین قیمت و آن هم سرمایه‌های تجدیدناپذیر و دیگری دادن امکان به دشمن برای فشار بر اقتصاد ایران از طریق تحریم نفتی است که هم‌اکنون اتفاق افتاده است.رهبر گرانقدر انقلاب اسلامی اشکال دوم اقتصاد ایران را چنین تبیین فرمودند: «اشکال دوم؛ گفتیم اقتصاد دولتی است. این جزو مسائلی است که اول انقلاب ـ که این هم کار خود ما بود، دیگران به ما تحمیل نکردند ـ بر اثر نگاه‌هایی که آن روز وجود داشت، اقتصاد را سپردیم دست دولت؛ حالا هر چه تلاش می‌شود که اقتصاد منتقل بشود به مردم و داده شود دست مردم، با برنامه‌ریزی که خلاف عدالت هم کاری انجام نگیرد، کار درست پیش نمی‌رود، سخت است. ما سیاست‌های اصل ۴۴ را ابلاغ کردیم که معنای آن همین بود که ما اقتصاد را از حالت دولتی بودن خارج کنیم.»اقتصاد مقاومتی راه‌حل مشکلات اقتصادیبررسی‌ها نشان می‌دهد رهبر انقلاب اسلامی با نگاهی دوراندیشانه از سالیان بسیار پیش، چنین روزهایی را برای اقتصاد ایران پیش‌بینی کرده و برای حل مشکلات از پیش، چاره‌اندیشی کرده‌اند. مشکل اصلی، عدم توجه مسئولان و دولتمردان طی ۲۵ سال گذشته، به راهبردهای گره‌گشای رهبری است. ای کاش مسئولان در این سال‌ها، تذکرات، رهنمودها و مطالبات رهبری را جدی می‌گرفتند و به آن عمل می‌کردند. در چندین سال پی‌درپی، موضوع اقتصاد از عناوین ثابت شعارهای سال بوده که مقام معظم رهبری اعلام کرده‌اند و این خود دلیل روشن و قاطعی بر توجه معظم‌له به مشکلات اقتصادی و ضرورت حل آن است. جهاد اقتصادی، حمایت از تولید داخلی، حماسه اقتصادی، اقتصاد مقاومتی و سال اقتصاد و فرهنگ با عزم ملی و مدیریت جهادی، نمونه‌ای از این عناوین است.حضرت امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) در دیدار با مردم آذربایجان‌غربی، یک‌بار دیگر بر تنها راه‌حل مشکلات اقتصادی کشور، یعنی پیاده‌سازی اقتصاد مقاومتی تأکید کرده و در این خصوص فرمودند: «اقتصاد مقاومتی برای کشور ضروری است؛ تحریم باشد هم لازم است، تحریم نباشد هم لازم است. اقتصاد مقاومتی یعنی ما بنای اقتصادی کشور را جوری تنظیم کنیم و ترتیب دهیم که تکانه‌های جهانی در آن اثر نگذارد. یک روز عزا نگیریم که نفت از ۱۰۰ دلار رسید به ۴۵ دلار؛ یک روز عزا نگیریم که آمریکایی‌ها ما را تهدید می‌کنند که فلان چیز و فلان چیز و فلان چیز را تحریم می‌کنیم یا عملاً تحریم بکنند؛ عزا نگیریم که اروپایی‌ها کشتیرانی ما را تحریم کردند. اگر در کشور اقتصاد مقاومتی باشد، هیچ‌کدام از این تکانه‌های بین‌المللی نمی‌تواند به زندگی مردم آسیب وارد کند. اقتصاد مقاومتی یعنی این؛ یعنی در داخل کشور، ساخت اقتصادی و بنای اقتصادی جوری باشد که از نیروی مردم استفاده بشود، کمک‌های واقعی گرفته بشود، برنامه‌ریزی بشود، بنای اقتصادی استحکام پیدا بکند.»راهکارهای تحقق اقتصاد مقاومتیاز خصوصیات و ویژگی‌های برجسته در کلام مقام معظم رهبری، ریشه‌یابی دقیق و علمی مشکلات، ارائه راهبردهای بهینه برای حل مشکل و بیان و تشریح اقدامات اساسی و محوری برای هر راهبرد است. این خصوصیات در بیانات راهبردی معظم‌له در دیدار با مردم آذربایجان‌شرقی، به‌خوبی ملاحظه می‌شود. ایشان در این دیدار ضمن تشریح مشکل اصلی کشور و دلایل آن، با تأکید بر راهبرد اقتصاد مقاومتی جهت حل مشکلات اقتصادی به‌صورت اساسی و زیربنایی، چندین اقدام محوری و ضروری برای تحقق اقتصاد مقاومتی را مورد تأکید قرار دادند که عبارت است از:۱ـ برنامه‌ریزی برای سپردن کارها به مردماقتصاد مقاومتی، یک اقتصاد مردم‌محور است. رهبر معظم انقلاب اسلامی، دولتی بودن را از اشکالات بزرگ و اساسی اقتصاد ایران دانسته و بر این نکته تأکید دارند که هدف راهبردی از ابلاغ سیاست‌های اصلی ۴۴ قانون اساسی، سوق دادن اقتصاد کشور از «دولتی بودن» به «مردمی بودن» است. معظم‌له در این دیدار در همین راستا می‌فرمایند: «تکیه عمده اقتصاد مقاومتی باز روی مردم است؛ روی تولید داخلی است.»۲ـ قطع وابستگی بودجه کشور به نفت«نفتی بودن» از اشکالات بزرگ اقتصاد کشور است و تا زمانی‌که دولت‌ها در ایران از طریق خام‌فروشی نفت به‌دنبال به‌دست آوردن پول آسان برای اداره کشور باشند، مشکلات اقتصادی کشور حل نخواهد شد. بر همین اساس رهبر معظم انقلاب، ضمن تأکید بر ضرورت قطع وابستگی بودجه کشور به نفت، آن ��ا کاری سخت و دشوار، اما ممکن و شدنی می‌دانند. ایشان در این خصوص می‌فرمایند: «یک مسئله اساسی در مورد اقتصاد کشور، این است که باید اتکای بودجه کشور به نفت قطع بشود؛ باید به اینجا برسیم.»۳ـ تکیه بودجه به تولید داخلی و درآمدها مالیاتیاز نظر تمامی کارشناسان و اهل خبره در امور اقتصادی، راه نجات اقتصاد ایران، در قطع بودجه عمومی از نفت و متکی شدن آن بر تولید داخلی و درآمدهای مالیاتی است. این نکته ظریف و دقیق، همواره مورد تأکید حضرت امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) بوده و در این دیدار نیز، برای حل مشکلات کشور در حوزه اقتصادی به‌صورت اساسی، مورد اشاره قرار گرفته است. معظم‌له در این‌باره می‌فرمایند: «یکی از کارها‌ـ که مهم‌ترین کار همین است‌ـ [این است که] باید تکیه بودجه به تولید داخلی باشد، یعنی به درآمدی که مردم تولید می‌کنند و مالیات می‌دهند.»رهبر فرزانه انقلاب اسلامی معتقدند که برای تأمین بودجه کشور از طریق مالیات، باید نگرش به مالیات و سازوکارهای دریافت مالیات را تغییر داد. در رویکرد جدید به مالیات، باید نکات زیر مورد توجه باشد:الف‌ـ مالیات را فریضه و واجب دانستنب‌ـ بستن راه‌های فرار مالیاتی بر روی کلان‌سرمایه‌دارها و صاحبان درآمدهای بی‌حساب و کتابج‌ـ جرم دانستن فرارهای مالیاتی.۴ـ ارتقای بهره‌وریبهره‌وری در کشور ما بسیار پایین است و باید آن را ارتقا بخشید. مقام معظم رهبری بارها این نکته کلیدی را مورد توجه قرار داده و در این دیدار هم در این راستا می‌فرمایند: «یک مسئله مهم دیگر، ارتقای بهره‌وری است که از تعبیرات رایجی است که می‌کنند؛ بنده این را خلاصه می‌کنم به دو کلمه در زبان فارسی. تولیدکننده ما، بنگاه‌دار ما سعی کند با کم کردن ریخت‌وپاش، هزینه تولید را کم کند، کیفیت تولید را بالا ببرد.»۵ـ استفاده حداکثری از ظرفیت‌ها و فرصت‌هاکشور ایران دارای ژئوپلیتیک بسیار ممتاز و ظرفیت‌های داخلی بسیار فراوان است. در اقتصاد مقاومتی باید از تمامی این ظرفیت‌ها و فرصت‌ها بهره برد.۶ـ مصرف محصولات داخلیبرای رونق‌بخشی به فضای کسب‌وکار در کشور و بالا بردن ظرفیت تولید داخلی، باید مردم مصرف کالای داخلی را بر محصولات مشابه خارجی ترجیح دهند. رهبر معظم انقلاب اسلامی، طی سالیان گذشته، همواره بر ضرورت استفاده از تولیدات داخلی تأکید داشته و در این دیدار، ضمن مهم دانستن مصرف محصولات داخلی می‌فرمایند: «من فقط برای متدینین و افرادی که برای حرف ما حجت شرعی قائلند نمی‌گویم؛ من این حرف را برای هر کسی می‌گویم که به ایران علاقه‌مند است، به آینده کشور علاقه‌مند است، به فکر بچه‌های خودش است که بنا است فردا در این کشور زندگی کنند.»۷ـ اجتناب از اسراف و ریخت‌وپاشاقتصاد مقاومتی با اسراف و ریخت‌وپاش ناسازگار است. امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) درباره ضرورت و اهمیت پرهیز از اسراف می‌فرمایند: «اجتناب از اسراف هم یک سرفصل است؛ اجتناب از اسراف، تضییع مال، هدر دادن منابع عمومی، هدر دادن آب، هدر دادن نان، از بین بردن خاک، خاک یک ثروت است، آب یک ثروت است، نان یک محصول ذی‌قیمت است؛ مراقب باشند، همه مراقب باشند، احساس مسئولیت کنند، اینها را از بین نبرند.»۸ـ تقویت شرکت‌های دانش‌بنیاناقتصاد مقاومتی، اقتصادی دانش‌بنیان است و این هم بارها و بارها مورد توجه رهبر فرزانه انقلاب اسلامی بوده و در این دیدار هم مورد تأکید قرار گرفت.هشدار تحریم اروپایکی از نکات بسیار مهم و راهبردی در بیانات رهبر حکیم و دوراندیش انقلاب اسلامی در دیدار با مردم آذربایجان‌شرقی، امکان، توانایی و اراده ملت ایران و نظام جمهوری اسلامی در تحریم اروپا به وقت مناسب است. اروپایی‌ها باید این تهدید را جدی بگیرند و بدانند در آینده شرایط به‌گونه‌ای دیگر خواهد بود و در آینده‌ای نه‌چندان دور، این ایران است که آنها را در انرژی و خصوصاً گاز تحریم خواهد کرد. حضرت امام خامنه‌ای(مدظله‌العالی) در این زمینه می‌فرمایند: «ملت ایران هم می‌تواند تحریم کند؛ این را بگوییم که اگر بنا بر تحریم باشد، در آینده این ملت ایران است که آنها را تحریم خواهد کرد. بیشترین سهم گاز دنیا در اختیار ما است، مال ملت ایران است؛ گازی که یک انرژی بسیار مهم و اثرگذاری است و دنیا به آن احتیاج دارد و همین اروپای بیچاره احتیاج به این گاز دارد، این گاز در اختیار ما است؛ ایران بیشترین سهم گاز موجود در دنیا را فعلاً‌ـ تا حد اکتشافات فعلی در ایران‌ـ دارد؛ مجموع نفت و گاز را هم که حساب کنیم، باز بیشترین اندازه نفت و گاز بر روی هم را جمهوری اسلامی ایران دارد؛ ما تحریم می‌کنیم آنها را در وقتی که مناسب باشد و جمهوری اسلامی می‌تواند این کار بکند.»قله‌های شرف و افتخار در انتظار ملت ایرانرهبر فرزانه انقلاب اسلامی در پایان بیانات خود، با تصریح و تأکید بر اینکه ملت ایران برای انجام هر کاری که بخواهد انجام دهد دارای اراده‌ای قوی می‌باشد، آینده درخشان ملت ایران را در پرتو همین اراده قوی، این‌چنین ترسیم فرمودند: «ملت ایران بدون تردید در آینده‌ای که آن آینده ان‌شاءالله خیلی دور نخواهد بود و شما جوان‌های عزیز قطعاً آن آینده را مشاهده خواهید کرد، از همه جهت در قله‌های شرف و افتخار خواهد بود.»