حسین عبداللهیفر
طرح یک شعار حاشیهای در همایشی با عنوان اقتصاد ایران با استقبال وجدبرانگیز یک جریان سیاسی مواجه شد که اهدافی فراتر از این مسائل را دنبال میکنند و قصد تعمیم آن را به حوزههای مورد نظرشان دارند. در خصوص میزان استقبال و انگیزه آنها، صفحات نخست روزنامههای وابسته به این جریان در روز دوشنبه (15/10/) را میتوان مشاهده کرد. این خبر فضای وسیعی از روزنامههای وابسته به این جریان را به خود اختصاص داد و چرایی آن را میتوان با نگاهی به «آرمان»؛ «آرمان ما به سانتریفیوژ وصل نیست» روی تصویر بزرگی از روحانی دید که در تیتر اول خود زیر حروف درشت «همهپرسی پس از 35 سال!» نوشت: «قرار است بعد از 35 سال شرایط برگزاری همهپرسی در کشور فراهم شود.»
این روزنامه با اختصاص یکی از یادداشتهای خود به این موضوع با عنوان «نقش همهپرسی در اداره کشور» نوشت: «در اکثر کشورهای جهان برای تصمیمگیری در خصوص مسائل بسیار مهم و سرنوشتساز، مراجعه به آرای عمومی یا رفراندوم از سازوکارهای بسیار مهم و به نوعی، انعکاس مردمسالاری تلقی میشود... با توجه به گذشت نزدیک به 35 سال از تغییر حاکمیت در کشورها و استقرار جمهوری اسلامی ایران در فرایند ارتباط با جهان و تغییر روابط و مناسبات بینالمللی، استعلام از نظریات اکثر مردم در خصوص موضوعاتی مانند انرژی هستهای، نوع روشهای مدیریت اقتصادی، تغییر اصل 44 قانون اساسی و مناسبات سه قوه و حدود اختیارات آنان میتوان از این مکانیزم استفاده بهینه برد.»
علاوه بر «آرمان» که مسیر همهپرسی را به موضوعات غیراقتصادی و مباحث سیاسی مورد نظرش هدایت کرد، روزنامه اصلاحطلب «آفتاب یزد» در سرمقاله خود از این موضوع بهعنوان «یک تیر و سه نشان» یاد کرد و نوشت: «میتوان گفت که روحانی با این راهکار با یک تیر سه نشان و نه دو نشان را هدف قرار داده است: اول اینکه، بهجای انتظار مصوبه مجلس با توقعات بخشی و نه فرابخشی موضوع را بلاواسطه و مستقیم با مردم در میان گذاشته است. دوم اینکه، [انحصار] برگزاری رفراندوم در موضوعات مختلف میشکند و این ذهنیت که همهپرسی اصل نظام یا اصولی از قانون اساسی را هدف میگیرد منتفی و اصلاح میشود... سوم هم اینکه، میداند با بافت مجلس کنونی نمیتواند به لایحه مورد نظر [دل] ببندد و راه را باید سریعتر و صریحتر طی کند که عین حال ظرفیت بلااستفاده قانون اساسی هم هست.»
«شهروند» تصمیم موضوع همهپرسی را در تیتر اول خود طرح کرد و زیر جمله «همهپرسی برای تصمیمهای مهم کشور» نوشت: «پایان دوره خوددرمانی اقتصادی یکی از مهمترین وعدههایی بود که حسن روحانی رئیسجمهوری در سالن سرد اجلاس سران آن را اعلام کرد تا حاضران در کنار بهوجد آمدن، چندین و چندباره او را تشویق و حمایت کنند.»
«مردمسالاری» هم با همین رویکرد «همهپرسی برای تصمیمات مهم» را تیتر اول خود برگزید و نوشت: «رئیسجمهور با بیان اینکه در کشور ما سالها و دهههاست که اقتصاد به سیاست یارانه میدهد، تصریح کرد اقتصاد ما، هم به سیاست خارجی و هم به سیاست داخلی یارانه میدهد و خوب است که یکبار هم شده برعکس عمل کنیم و از سیاست داخلی و خارجی به اقتصاد یارانه بدهیم.»
«شرق»؛ «رفراندوم» را با درشتترین حروف برجسته کرد و در سرمقاله یک روز بعد خود تحت عنوان «مقصود روحانی» نوشت: «رئیسجمهور احساس میکند هرچه میگذرد در پیشبرد امور اجرایی کشور با موانع جدیتری روبهرو میشود.»
روزنامه «اعتماد»؛ «همهپرسی آرزوی روحانی» را تیتر اول خود قرار داد و در خصوص چرایی آن به سراغ تعدادی از فعالان سیاسی رفت و از قول حمیدرضا جلاییپور نوشت: «شکی نیست که در این بین تعیین تکلیف مسائل سال 88 از اهمیت ویژهای برخوردار است. این مسائل بعد از پنجسال نهتنها حل نشده که همچنان بهعنوان محل اصل شکاف و اختلاف مطرح هستند. بدینترتیب بهنظر میرسد اگر قرار باشد در جامعه مسئلهای برای برگزاری رفراندوم وجود داشته باشد، همین مسائل سال 88 هستند.»
استقبال گسترده اصلاحطلبان از پیشنهاد همهپرسی و تلاش برای تعمیم آن به حوزههای مورد نظرشان در حالی صورت گرفت که سایر روزنامههای کشورمان واکنش منفی نشان دادند.
«جوان» با درج تصویری از استقبال روزنامههای دومخردادی پیرامون اهداف این جریان از پیشنهاد همهپرسی رئیسجمهور نوشت: «جاذبه همهپرسی برای رسانههای همسو با دولت ظاهراً در دامن زدن به این ادعاست که اگر در هر موضوعی از مردم همهپرسی شود، برنده این رفراندوم ما هستیم... البته انتظار میرفت که روزنامههای همسو با دولت بتوانند از دل آن همایش هزار و 500 نفری مطالبی اقتصادی یا نمونههایی از پیشنهادهای اجرایی پیدا کنند، اما ظاهراً پرداختن ایشان به یک موضوع انحرافی، یعنی همهپرسی بر اساس قانون اساسی که اصولاً جزو اختیارات رئیسجمهوری بهتنهایی محسوب نمیشود، ثابت کرد که روزنامههای همسو با دولت نیز از همایش اقتصاد ایران، دستاورد مثبت یا پیشنهاد قابل توجهی استخراج نکردهاند.»
«وطن امروز» در واکنش به پیشنهاد همهپرسی دولت، «نه 73 میلیونی» را تیتر کرد و نوشت: «حسن روحانی که در کنفرانس اقتصاد ایران سخن از رفراندوم و همهپرسی به میان آورد، یادش رفته بود چند ماه پیش دولت وی عملاً یک رفراندوم برگزار کرده و شکست سختی خورده است.»