«یا أیها الذین آمنوا ن تنصروا الله ینصرکم و یثبت أقدامکم» (محمد/7)
از آیات قرآن چنین برمی آید که «نصرت الهی» و یاری رساندن خدا به مومنان و کسانی که صادقانه و خالصانه، قدم در طریق حق نهاده اند، از وعده های قطعی و سنتهای تخلف ناپذیر الهی است؛ چنانکه می فرماید: «ای کسانی که ایمان آورده اید، اگر خدا را یاری کنید، خدا نیز شما را یاری می کند و گامهایتان را استوار می گرداند». در آیات متعددی از قرآن کریم، خداوند یاری و پیروزی رهبران و مومنان صابر را، بر خود لازم دانسته است¤؛ از جمله می فرماید: «وکان حقاً علینا نصرالمومنین (روم/47)؛ این همواره حقی است بر عهده ما، که مومنین را یاری کنیم». در تعابیر قرآنی، نصرت الهی ، نه فقط در آخرت، بلکه در همین زندگی دنیوی نیز جریان دارد و شامل مومنان و حق طلبان می گردد: «نا لننصر رسلنا و الذین آمنوا فی الحیاه الدنیا و یوم یقوم الأشهاد (غافر/51)؛ همانا ما فرستادگان خود و آنان را که ایمان آورده اند، هم در دنیا و هم در روزی که گواهان به پاخاسته می شوند (آخرت)، یاری می کنیم».
در قرآن کریم نمونه های متعددی از نزول امدادهای غیبی و یاری رساندن خداوند به اهل ایمان، وجود دارد. جنگ بدر و پیروزی مسلمانان در آن، یکی از مصادیق بارزتحقق وعده الهی در یاری رساندن به مومنان است. گروهی اندک، تنها به انگیزه یاری دین خدا و مقابله با مشرکان، با کمترین تجهیزات نظامی و فقط با پشتوانه ایمان خود، راهی صحنه نبرد شدند و خداوند نیز با نزول امدادهای غیبی خود، آنان را یاری و پیروز گردانید. قرآن در این باره می فرماید: «و لقد نصرکم الله ببدر و أنتم أذله (آل عمران/123)؛ و همانا خداوند شما را در جنگ بدر در حالی که ناتوان بودید، یاری کرد».
امدادهای الهی نازل شده در جنگ بدر را می توان با استفاده از آیات قرآن، چنین بر شمرد:
1-کم نشان دادن تعداد مشرکان: پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله)، پیش از رویارویی با دشمن، آنان را در رویا دید و خداوند (به جهت تقویت روحیه مسلمانان) تعداد مشرکان را کمتر از آنچه بودند، به آن حضرت نشان داد: «ذ یریکهم الله فی منامک قلیلاً 5(انفال/43)؛ آنگاه که تعداد مشرکان را در خواب به تو کم نشان داد5». در نخستین برخورد و رویارویی لشکریان اسلام با مشرکان نیز، خداوند تعداد مشرکان را کمتر از آنچه بودند نشان داد تا در مسلمانان رعب و وحشت پدید نیاید. همچنین تعداد مومنین را در نظر مشرکین اندک نشان داد، تا مشرکان مغرور شده، جنگ با مسلمانان را جدی نگیرند و بر آمادگی خود نیفزایند: «و ذ یریکموهم ذ التقیتم فی أعینکم قلیلاً و یقللکم فی أعینهم (انفال/44)؛ و در آن هنگام که با هم (در میدان نبرد) روبه رو شدید، آنها (مشرکان) را به چشم شما (مومنان) کم نشان داد و اندک نمود شما را در چشم آنها».
2-دو برابر نشان دادن مسلمانان در اثنای نبرد: از دیگر امدادهای غیبی الهی که موجب نصرت و یاری مسلمانان شد، دو برابر دیدن جمعیت مسلمانان توسط مشرکان و کفار بود. قرآن در این باره می فرماید: «و أخری کافره یرونهم مثلیهم رأی العین و الله یوید بنصره من یشاء (آل عمران/13)؛ کفار به چشم خود مسلمانان را دو برابر می دیدند و خداوند هر کسی را بخواهد به یاری خود، تایید می کند». البته این امداد الهی در هنگام جنگ اتفاق افتاد، از این رو میان این آیه و آیه 44 سوره انفال «یقللکم فی أعینهم؛ مسلمانان در چشم کفار کم جلوه کردند»،که مربوط به آغاز جنگ بدر است، منافاتی وجود ندارد.
3-ایجاد رعب در دل مشرکان: ایجاد رعب در دل مشرکان، از دیگر امدادهای غیبی بود که خداوند به منظور یاری رساندن مومنان و ایجاد زمینه شکست در سپاه مشرکان، بکار برده است، چنانکه می فرماید: «سألقی فی قلوب الذین کفروا الرعب (انفال/12)؛ به زودی در دلهای کافران، ترس و وحشت می افکنم». بر اثر رعب و وحشت، کفار آنچنان روحیه خود را از دست داده بودند که گروهی از آنها، از درگیر شدن با مسلمانان بسیار وحشت داشتند و گاه پیش خود فکر می کردند که مسلمانان، افراد عادی نیستند. بعضی از آنها به بعضی دیگر می گفتند: «مسلمانان مرگ را بر شترهای خود حمل کرده و از یثرب برایتان سوغات آورده اند».
از آیه شریفه «سنلقی فی قلوب الذین کفروا الرعب بما أشرکوا بالله (آل عمران/151)؛ بزودی در دلهای کسانی که کفر ورزیدند، بیم خواهیم افکند، زیرا چیزی را با خدا شریک کرده اند»، بر می آید که نفس شرک و عدم اتکال به خداوند، علت افکنده شده رعب در دل های مشرکان است و این یک سنت مستمر و جاری در طول تاریخ است.
در آیات قرآن، مواردی هست که کاربرد این امداد الهی (ایجاد رعب در دل مشرکان) را در بعضی از غزوه های پیامبر اکرم(ص)، به وضوح نشان می دهد؛ چنانکه آیه «و قذف فی قلوبهم الرعب فریقاً تقتلون و تأسرون فریقاً(احزاب/26)؛ خداوند در دلهای مشرکان رعب افکند و شما عده ای را کشتید و عده ای را اسیر گرفتید»، اشاره به غزوه بنی قریظه و آیه «فأتاهم الله من حیث لم یحتسبوا و قذف فی قلوبهم الرعب (حشر/2)؛ خداوند از راهی که آنان (دشمنان) گمان نمی بردند، بر آنان وارد شد و در دلهایشان رعب افکند»، اشاره به غزوه بنی نضیر دارد.
پی نوشتها:
¤ سوره مجادله،آیه 21 و سوره حج،آیه 40