گروه سیاسی: مذاکره هستهای در ژنو، وارد دور سخت و سنگینش شده است؛ فنی و سیاسی همراه با هم. حسین فریدون بهعنوان دستیار ویژه رییسجمهوری ایران و علیاکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی، بههمراه محمدجواد ظریف راهی شهر سرد و بارانی ژنو شدهاند تا مذاکرات در وقت باقیمانده را به انجام برسانند. برنامه مشخص است، محمدجواد ظریف، امروز (یکشنبه) در هتل ویلسون ژنو با جان کری دیدار و گفتوگو میکند و این مذاکره فعلا برای روز دوشنبه هم برنامهریزی شده است. ولی مشخص نیست که بیش از این ادامه پیدا کند یا نه.
علیاکبر صالحی بعدازظهر روز گذشته در این سفر در مورد موضوعات فنی مذاکرات با ١+٥ با ارنست مونیز، وزیر انرژی آمریکا رایزنی کرد. در این رایزنیها، مجید روانچی، عباس عراقچی و کمالوندی، بهعنوان معاونان سیاسی حضور داشتند. در ادامه این رایزنیها، عباس عراقچی، روز سهشنبه برای مذاکره با یوکیو آمانو راهی وین میشود. علیاکبر صالحی که نه در دوران وزارتش، در مذاکرات هستهای حضور داشت و نه در دوران پیشین ریاستش بر سازمان انرژی اتمی، اینبار بهعنوان یکعضو فنی وارد مذاکره شده است.
والاستریتژورنال نوشته «ارنست مونیز»، وزیر انرژی آمریکا، به درخواست جان کری برای مشاوره در زمینه مسایل فنی به هیاتآمریکایی در ژنو پیوسته است. وزارت انرژی آمریکا نیز در بیانیهای اعلام کرد: «مقامات وزارت انرژی همواره بهعنوان بخشی از تیم مذاکرهکننده آمریکایی در این گفتوگوهای فنی مشارکت داشتهاند و «ارنست مونیز» هم قرار است در ژنو به هیات مذاکرهکننده بپیوندد تا این رایزنیهای فنی دقیق ادامه یابد.» بهنظر میرسد همه اینها شواهدی مبنیبر واردشدن مذاکره به مراحل جدی و فنی است.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی بهنقل از مقامات غربی درباره حضور رییس سازمان انرژی اتمی ایران و وزیر انرژی آمریکا در مذاکرات هستهای ژنو نوشت: «انتظار میرود آنها درباره تعداد سانتریفیوژها برای غنیسازی اورانیوم توسط ایران (در توافق نهایی هستهای)، میزان مواد غنیشده که میتواند ذخیره کند، نوع تحقیق و توسعه در رابطه با غنیسازی و آینده رآکتور آب سنگین بحث و گفتوگو کنند.»
عراقچی: بهدنبال نوآوری در شکل مذاکره هستیم
سیدعباس عراقچی پس از اولین روز نشست با همتایان آمریکاییاش با بیان اینکه مذاکرات به مراحل جزیی رسیده، فضای روز نخست مذاکرات را مثبت و جدی توصیف کرد و گفت: «این به معنی این نیست که پیشرفتهای فوقالعادهای داشتهایم اما بحثها نزدیک و فشرده دنبال میشود.» این عضو تیم مذاکرهکننده به واحد مرکزی خبر گفت: «پس از یکسال مذاکره در همه ابعاد و موضوعات، در شرایطی هستیم که باید وارد جزییات شویم بهویژه اینکه قصد ما این است در توافق نهایی کلیات و جزییات یکپارچه باشد، بههمینخاطر مجبور هستیم که وارد همه جزییات در همه موضوعات و مراحل شویم.
این شرایط ایجاب میکند که مذاکرات فشرده و بهصورت طولانی برگزار شود.» جمعه و شنبه مذاکرات در سطح معاونان و کارشناسان وزارت خارجه ایران و آمریکا و با حضور هلگا اشمید، دستیار فدریکا موگرینی برگزار شد؛ روز یکشنبه هم جلسهای در سطح معاونان و مدیران سیاسی ایران و ١+٥ برگزار میشود. عباس عراقچی تاکید دارد که «بهدنبال نوآوری و تحولات در نحوه و شکل مذاکرات هستیم تا به کارها در مذاکرات سرعت دهد.»
تعداد سانتریفیوژها و تحریمهای ضد ایران دوموضوع اصلی مذاکرات ایندوره مذاکره ژنو هستند که هیاتهای مذاکرهکننده برای دستیابی به توافق نهایی وارد جزییات این دوموضوع شدند.
جان کری امروز عازم ژنو میشود و روز گذشته در لندن با فیلیپ هاموند، همتای بریتانیایی خود دیدار کرد. او در این دیدار بر واحدبودن دیدگاه اعضای ١+٥ با یکدیگر تاکید کردهاست. جن ساکی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا، در این زمینه گفته است: «ما تقریبا ششهفته وقت داریم تا به هدف خود یعنی دستیابی به توافق چارچوب سیاسی برسیم.»
ایران و گروه ۱+۵ از زمان توافق موقت ژنو در نوامبر۲۰۱۳ تاکنون، دوبار مهلت دستیابی به توافق را تمدید کردهاند. اکنون مهلت برای دستیابی به توافق جامع، ماهژوئن تعیین شده ولی قرار است تا ۲۴مارس، آنها به تفاهمی سیاسی در اینزمینه دست یابند. جن ساکی، سخنگوی وزارتخارجهآمریکا روز گذشته تصریح کرد: «در بحث مذاکره هستهای با ایران، موضوع اعتماد مطرح نیست، بنابراین هرگونه توافق نهایی احتمالی، شامل اقدامات راستیآزمایی خواهد شد.»
عربها همچنان نگران هستند
از نقش منفی عربستان در توافقی که میتوانست در وین به مرحلهنهایی برسد کمتر از دوماه گذشته است. سفر وزیر خارجه عربستانسعودی به وین و دیدار با جان کری در فرودگاه و در هواپیمای شخصیاش بهنظر بسیاری نقطه توقف توافق هستهای بود. اکنون هم عربها همچنان نگرانند. «والاستریتژورنال» در تحلیلی نوشته که «عربستانسعودی، مصر، اماراتمتحدهعربی و قطر با ابراز نگرانی اعلام کردهاند توافق نهایی، توانمندیهای هستهای ایران را باقی گذاشته و درضمن بسیاری از تحریمهای شدید علیه اینکشور نیز لغو میشود.»
به گزارش فارس، عربستانسعودی، مصر و دیگر کشورها بهشدت نگران نزاع تسلیحاتی در منطقه هستند و از آمریکا خواستهاند تا ترتیب برقراری چتر امنیتی منطقه را بدهد. آنها خواستار ضمانت از طرف واشنگتن شدهاند. یکمقام رسمی عربی که با کاخ سفید در زمینه گفتوگوهای هستهای ایران با قدرتهای جهانی در تماس است، در این زمینه گفته: «در این مقطع ما امیدوار به شکست رویکرد دیپلماسی در مذاکرات هستهای تا توافق بد با ایران هستیم.»
این درحالی است که روزنامه الحیات نیز به نقل از منابع موثق نوشته امیرقطر هفته آینده به واشنگتن سفر میکند. دیدار با باراک اوباما در برنامه این سفر قرار دارد و بهنظر میرسد این سفر بیربط به مذاکرات هستهای هم نباشد. این درحالی است که کارشکنیهای اسراییل نیز در دستیابی یا عدم دستیابی به توافق تاثیرگذار است. پنجشنبهشب، سوزان رایس، مشاور امنیتملیآمریکا با همتای اسراییلی خود، یوسی کهن، در واشنگتن دیدار کرد تا در مورد آخرین وضعیت مذاکرات صحبت کنند.
اما ملاقات این دومقام بلندپایه یکروز پس از آن صورت گرفت که کاخسفید و وزارتامورخارجه آمریکا برای نخستینبار تایید کردند که این کشور ارایه اطلاعات به اسراییل درمورد آخرین تحولات مذاکرات هستهای قدرتهای جهانی با ایران را محدود کرده است. جاش ارنست، سخنگوی کاخ سفید و جن ساکی، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا چهارشنبه ۲۹بهمن تایید کردند که میان اسراییل و آمریکا بر سر اقدام اسراییل درخصوص «درز دادن عامدانه و گزینشی بخشی از جزییات مذاکرات قدرتها با ایران»، اختلاف به وجود آمده است.
توافقهای به دستآمده برای امضای توافق نهایی کافی است
از مذاکره جزییاتی منتشر نمیشود. در این بین حسین موسویان، مذاکرهکننده پیشین ایران میگوید: «توافقاتی که تاکنون به دست آمده برای امضای توافق نهایی کافی است، زیرا متضمن تعهدات حداکثری ایران در چارچوب معاهده انپیتی است به اضافه اقدامات با حسننیت زیادی که فراتر از انپیتی مثل غنیسازی در سطح پنجدرصد و عدم بازفراوری در تاسیسات آب سنگین اراک انجام شده است.»
حسین موسویان، عضو تیم مذاکرهکننده پیشین ایران با ١+٥ در ایالت کارولینایجنوبی سخنرانی میکرد و مارک ساندروف، نماینده کنگره آمریکا از ایالت کارولینای جنوبی نیز برای شنیدن سخنان موسویان در این جلسه حضور یافته بود. موسویان خطاب به نماینده کنگره آمریکا گفت: «دعوتها و سخنرانیهای نتانیاهو در کنگره هیچکمکی به صلح و امنیت در منطقه نکرده بلکه دشمنی و کینه و بیثباتی را رونق داده است.
شما از نتانیاهو، نخستوزیر اسراییل دعوت کردهاید که در مورد برنامه هستهای ایران در کنگره سخنرانی کند، با این وجود یکبار هم که شده از رییسجمهور یا وزیرخارجه ایران دعوت کنید تا برای کنگره واقعیتها را تشریح کند، حقایقی را به شما بگوید که تاکنون نشیندهاید.» او تاکید کرد که «مذاکرات هستهای به مرحله حساسی رسیده و ایران هم انعطافها و حسننیتهای کمنظیری به خرج داده است.» نمایندگان جمهوریخواه کنگره قصد دارند به زودی میزبان نتانیاهو باشند و این بر میزان تندروی آنها در مورد توافق احتمالی هستهای تاثیر خواهد گذاشت.
جمهوریخواهان فعلا تا پایان مهلت مارس دندان روی جگر گذاشتهاند و درصورت دستنیافتن به توافق تا این مهلت، تحریمهای جدیدی علیه ایران تصویب خواهند کرد. در این شرایط مشخص نیست مذاکرات چگونه ادامه خواهد یافت. درهمینحال، یکروزنامه آمریکایی بهنام «پیتسبرگپست گزت» نوشته مذاکرات ایران و گروه ١+٥ وارد حساسترین مرحله شده و طرفین هر یک با رویکردهای متفاوت در مذاکرات حاضر هستند. این روزنامه احتمال میدهد که پیشنویس توافق جامع تا ۱۰فروردین۹۴ تدوین شود.