مریم وحیدیان/ گذشت سه ماه از تولد کافی بود تا «ندای اصلاحات» کنگرهاش را در تالار آدینه در غرب تهران برگزار کند؛ کنگرهای که برگزارکنندگانش همه جوان بودند، جوانانی که هم اصلاحطلبند و هم میخواهند فعالیت سیاسی کنند. جوانانی که به گفته حسن یونسی سخنگوی موقت این حزب اعضای شورای مرکزیاش میانگین سنی ٣٦ سال دارند. همین بود که پنجشنبه و جمعه اعضای ندای ایرانیان و هواداران و میهمانانشان به غربیترین نقطه تهران رفتند تا جدا از برگزاری کنگره و انتخاب دبیرکل و دیگر مسوولان حزب خود از دغدغهها و نگرانیهایشان، از سختیها و امیدهایشان با هم سخن بگویند. برگزاری نخستین کنگره ندای ایرانیان درحالی طی دو روز گذشته برگزار شد که اصلاحطلبان در زمستان امسال دو، سه همایش دیگر را هم دیده بودند؛
همنشینیهایی که شاید به جهت رویکرد مثبت دولت اعتدال به فعالیت احزاب و تشکلهای سیاسی برگزار میشد. حالا «ندای ایرانیان» به عنوان یکی از جوانترین احزاب اصلاحطلب توانست کنگرهای شایسته و قابل تحسین را برگزار کند . جوانان این حزب با برگزاری کنگره نشان دادند که هم میدانند شکل و شمایل برگزاری یک کنگره حزبی چگونه است و هم اینکه میتوانند آن را به بهترین وجه ممکن برگزار کنند. این همان موضوعی است که سامان بختیاری، رییس ستاد برگزاری کنگره ندای ایرانیان در آغاز کنگره به آن اشاره کرد: «ندای ایرانیان با تلاش یک ماهه به انتخاب رسمی اعضای شورای مرکزی و همچنین دبیر کل خود پرداخته تا گامهای خود را برای بازیگری سیاسی در درون جریان اصلاحات و در عرصههای انتخاباتی پیش رو تسریع بخشد.»
خوشوبش خرازی با چهرههای اصلاحطلب
کمی به آغاز جلسه رییس هیات موسس این حزب، صادق خرازی به سالن میآید؛ شخصیتی که بخواهد یا نخواهد محوریت این حزب تازه تاسیس است. «دیپلمات سیاستمداری» که در سه ماه گذشته همه حرف و حدیثهایی که پشت سرش بود را نادیده گرفت و با جدیت نشان داد که به راه و کاری که آغاز کرده اعتقاد دارد و هیچ مانعی نمیتواند او را برای رسیدن به هدفش متوقف کند. خرازی همین بود که هرگاه یکی از چهرههای اصلاحات پا به سالن میگذاشت با لبخندی بر لب و آغوشی باز به استقبال میهمانان خود میرفت. کنار صادق خرازی، مجید فراهانی دبیرکل موقت ندای ایرانیان بود که با میهمانان خوش و بش میکرد.
سیدمحمود دعایی، عبدالواحد موسوی لاری، رحیم عبادی، فیضالله عربسرخی، الیاس حضرتی، مرتضی الویری، محمد عطریانفر ، شهربانو امانی ، مهدی رحمانیان از میهمانان ویژه کنگره ندای ایرانیان آمده بودند تا به حزب تازهکار اصلاحطلب خوشامد بگویند. در ابتدا سامان بختیاری رییس ستاد برگزاری کنگره حزب ندای ایرانیان گزارشی از روند آغاز برنامهها ارایه کرد. چند دقیقه بعد پیامهایی قرائت شد که شاهبیت پیام آنها، استقبال از تولد حزب ندای ایرانیان بود و ضرورت فعالیتهای حزبی از سوی اصلاحطلبان. به هر ترتیب نخستین کنگره ندای ایرانیان توسط اعضای شورای مرکزی و کادر موقت این حزب با میانگین سنی ٣٦ سال برگزار شد تا مشخص شود که جوانان اصلاحطلب در اوج برخی تنگنظریها و سختیها میخواهند و میتوانند در فضای سیاسی ایران حرفهایی برای گفتن داشته باشند.
هرگونه عملکرد حزبی نظارت بر حاکمیت است
سخنرانی مجید فراهانی، دبیر کل موقت حزب ندای ایرانیان بیشتر به بررسی عملکرد اقتصادی دولت پیشین اختصاص داشت. حرفهای او همراهی حاضران سالن را نیز برانگیخت تا جایی که هر از چندگاهی پس از بیان بعضی جملات، حاضران در سالن او را با کف و سوت همراهی میکردند. دبیرکل موقت حزب ندای ایرانیان در سخنان خود، حفظ اعتماد ملی را مهمترین سرمایه در نظام دانست و گفت «ارتقای اعتماد عمومی جز با حرکت جمعی در سه محور امکانپذیر نیست که شامل صیانت از منافع ملی و تلاش برای رهایی از بیماری تاریخی توسعهنیافتگی و رفع شکافهای اجتماعی و تلاش جهت آشتی ملی است و این جز با حرکت جمعی و تشکیلاتی امکانپذیر نیست.» او همچنین به انتقاد از دولت احمدینژاد پرداخت و اظهار داشت: «مردم با گوشت و پوست خود سختیهای هشت سال ریاستجمهوری احمدینژاد را حس کردند.
دولتی که در هشت سال حاکمیت خود بیش از جمع درآمد فروش نفت از ابتدای انقلاب تا روی کار آمدن خود درآمد داشت.» بقیه سخنان مجید فراهانی مقایسه شاخصهای اقتصادی دولتهای روی کار آمده پس از انقلاب بود: «در ٨ سال دولت اصلاحات کل درآمد نفتی ١٩٣ میلیارد دلار، در دولت سازندگی ١٣٤ میلیارد دلار و دولت دوران دفاع مقدس با ١٠٢ میلیارد دلار سالهای جنگ را اداره کرد و دولت نهم با ٧٢٠ میلیارد دلار از پردرآمدترین دولتها بوده است و دولت او ٥٧ درصد کل درآمد نفتی از ابتدای انقلاب را به خود اختصاص داده بود.
در حالی که در رشد اقتصادی و کنترل تورم از بیتوفیقترین دولتها بوده است،رشد اقتصادی زیر صفر در حالی که رشد اقتصادی دولت اصلاحات ١/٦ و رشد اقتصادی دولت سازندگی ٣/٦ بوده است. همچنین تورم در زمان دولت خدمتگزار به ٤٠ درصد میرسد در حالی که در دولت اصلاحات ٤/١٠ درصد و در دولت سازندگی ٦/١٦ درصد بوده است و ارزش پول کشور در دولت قبل بیش از ٧٠ درصد کاهش را شاهد بوده است.» دبیرکل موقت ندای ایرانیان همچنین محدودیت مطبوعات و انحلال احزاب و سازمان برنامه را با این فساد گسترده مالی مرتبط دانست و بیان داشت: «احمدینژاد احزاب را تعطیل کرد تا نباشند کسانی که ذرهبین به دست به دنبال عارضهیابی دولت و حاکمیت باشند. او مطبوعات را تعطیل کرد تا نباشند رسانههای آزاداندیشی که رفتار دولت را در این عرصهها به نقد بکشند. او سازمان برنامه را منحل کرد تا حسابکشی و نظارت حتی دولتی بر نحوه خرجکرد این درآمد افسانهای وجود نداشته باشد.» او هر گونه عملکرد حزبی در کشور که باعث نظارت بر حاکمیت میشود را خدمت بزرگی به منافع ملی کشور میداند.
نشست بررسی آینده احزاب
در ادامه کنگره ندای ایرانیان نشست بررسی آینده احزاب در ایران با حضور مجتبی صدریا، احمد نقیبزاده، داود فیرحی، نسرین مصفا و با اجرای محمد صادق خرازی در سالن برگزاری کنگره آغاز شد. در ابتدا نسرین مصفا، استاد حقوق دانشگاه تهران به ایراد سخنرانی در این نشست پرداخت. وی در خصوص افزایش نقش زنان در فعالیتهای سیاسی و اجتماعی به ایراد طرح و نظر پرداخت. در ادامه داوود فیرحی استاد دانشگاه تهران به جایگاه احزاب در جامعه ایرانی و اسلامی اشاره کرد و آن را راهی برای توسعه ایران دانست. همچنین احمد نقیبزاده عضو شورای مشاوران حزب ندای ایرانیان به ارایه ایده و طرح پرداخت.
نیروی انسانی، هنر و فناوری سرمایه عظیم ایران است
پروفسور مجتبی صدریا، طی سخنانی سرمایه عظیم ایرانی را نه نفت بلکه نیروی انسانی، هنر و فناوری آن خواند و این سرمایه را در منطقه خاورمیانه کمیاب دانست که سامان نیافته است. او همچنین دو نکته انعطاف ذهن و سیالیت را در این سرمایه انسانی موثر میدانست و اظهار داشت: « نمیتوان ساختارها را بر پایه جدار آن تعریف کرد. ساختارها بر پایه محتوا تعریف میشوند و محتوا سیال است.» صدریا در ادامه سخنان خود به مساله اقتصادی و نقش مبنایی دلار و طلا درسیستم اقتصاد جهانی که در سال ١٩٤٤ در برتن وودز تعیین شد، اشاره کرد و همه اقدامات پس از آن برای از بین رفتن جایگاه دلار را ناموفق دانست و گفت: تنها در سال ٢٠١٤ چین اولین نهاد ممکن برای تکان دادن ساختار برتن وودز را ساخت و آن ایجاد بانک سرمایهگذاری زیربنای آسیا است و از این جهت ایران یک مهره مهم برای چین در عملی ساختن این برنامه محسوب میشود.
احزاب، ماشین شهروندسازی هستند
احمد نقیبزاده در نشست بررسی احزاب در ایران، گفت: حق عضویت در احزاب یکی از مهمترین برنامههای احزاب مستقل باید باشد. وی تاکید کرد که احزاب ماشین شهروندسازی هستند؛ افرادی که آسانسوری در احزاب بالا میروند قابل اطمینان نیستند و باعث انشقاق میشوند. احمد نقیبزاده، مشاور عالی حزب ندای ایرانیان در نشست تخصصی کنگره حزب در تالار آدینه اظهار داشت: حضور من در این جلسه به معنای فعالیت حزبی نیست و امیدوارم که یک حزب واقعی در این کشور تاسیس شود.
مشاور عالی حزب ندای ایرانیان با بیان اینکه رقبای شما با سیاستهای خود در جهت تحکیم مبانی اصلاحطلبی گام بر میدارند، گفت: اشتباهات رقبای شما آنقدر اظهرمنالشمس است که اصلاحطلبان میتوانند با رفتار درست خود در بازیهای سیاسی پیروز شوند.
نقیبزاده اضافه کرد: امروز طبقه متوسط در ایران در وضعیت خاصی هستند بنابراین باید به شما بگویم که مسوولیت بزرگی بر دوش ما قرار دارد. وی با تاکید بر اینکه سازماندهی حزب فقط به اساسنامه آن مربوط نمیشود، گفت: ذات حزب اساسنامه آن محسوب میشود اما برخی احزاب مانند احزاب کمونیستی یا سازمان مجاهدین خلق هیچگاه نمیتوانند خدمتگزار دموکراسی باشند چون در بطن اساسنامه آنها دیکتاتوری وجود دارد.
نقیبزاده با بیان اینکه از افرادی که هرجا سفرهای پهن باشد حضور پیدا میکنند دوری کنید، خاطرنشان کرد: برای استقلال حزب باید حق عضویت گرفت تا مشخص شود در این حزب هر کسی که میخواهد فعالیت کند باید پول دهد. مشاور عالی حزب ندای ایرانیان تصریح کرد: من در زمان اصلاحات که دولت برای احزاب بودجه در نظر میگرفت مخالف بودم. به گفته وی، پایگاه اجتماعی اصلاحطلبان بسیار گسترده است اگر فردا شکست هم خوردیم باید پایگاه اجتماعی اصلاحطلبان از هر فرد مطالبه کند که چرا نتوانستند یک جامعه پویا را رهبری کنند. نقیبزاده حزب را به مثابه یک ماشین شهروندی تلقی و اظهار کرد: در حزب افراد بیتفاوت وارد میشوند و شهروند حساس خارج میشوند.
مشاور عالی حزب ندای ایرانیان تاکید کرد: ما در ایران شاهد نوعی محافل سیاسی بودهایم تا احزاب سیاسی و معمولا سازمان این محافل متکی بر رهبری آن بوده و بعد از فوت آن فرد افول داشته است بنابراین باید سازمان یک حزب بتواند رهبری خود را زیر بگیرد. این استاد دانشگاه با تاکید بر اینکه جنبش زنان در ایران از همه کشورهای خاورمیانه قویتر است، گفت: زنان در همه عرصهها حضور دارند و یکی از پایگاههای قوی اصلاحطلبی محسوب میشوند. نقیبزاده اضافه کرد: علت اینکه اصلاحطلبان نتوانستند با یک پایگاه اجتماعی قوی قدرت را به دست بگیرند این بود که رقیب اصلاحطلبی بسیار فعال بود اما در ستاد آقای هاشمی فقط چند روشنفکر نشسته و فعال هم نبودند. نقیبزاده در انتهای سخنان خود گفت: باید از سادهلوحی، سادهانگاری و شعر و شاعری در عرصه سیاسی پرهیز کرد زیرا سیاست جای این مسائل نیست و باید از حاشیهسازیها نیز پرهیز کرد.
ما نداییها و احزاب دیگر اصلاحطلب حرفمان یکی است
سید محمد صادق خرازی، عضو موسس حزب ندای ایرانیان نیز در این نشست به وضعیت احزاب در ایران اشاره کرد و گفت: یکی از اقداماتی که ما در شورای مرکزی این حزب انجام دادهایم جدی گرفتن بحثهای آموزشی و پژوهشی است. از بالاترین تا پایینترین افراد حاضر در حزب در کل کشور باید آموزش ببینند. باید تجربه احزاب در سراسر دنیا را بدانند و از آن بهرهمند شوند. وی ادامه داد: سالهای سال باید تلاش کنیم تا آثار گذشته پاک شود. خرازی همچنین گفت: توسعه سیاسی یعنی اقتداری که ایران در دوره اصلاحات داشت هیچ دورهای نداشته است.
ما در آن زمان قطعنامهها را کاغذ پاره نمیدانستیم. اگر میخواهید جامعهای آگاه داشته باشید باید در جهت آموزش حرکت کنیم. وی ادامه داد: ما نداییها و احزاب دیگر اصلاحطلب حرفمان یکی است. آزادی و دموکراسی را دو بال پرواز کشور میدانیم. اگر از اسب افتادهایم از اصل که نیفتادهایم و حتما برای گرفتن قدرت تلاش میکنیم و در این، برای رسیدن به هدف تعارف هم نداریم. اگر هم موفق نشدیم باز هم تلاش میکنیم و سرخورده نمیشویم. مهمترین پیام سیاسی یک جامعه مدنی پویایی جامعه و قدرت مردم، نقش مردم و پاسداری از همه ارزشها و حریمهای دینی و ملی است و ما به همه اینها اعتقاد داریم. وی با بیان اینکه ابر سیاه وتیره که هشت سال بر کشور سایه انداخته بود دلیلی جز متفرق بودن و فعال نبودن اصلاحطلبان بوده است، تصریح کرد: توسعه احزاب ایران همان توسعه سیاسی ایران است و توسعه سیاسی ایران، اقتدار و قدرت ایران است.
مشارکت اجتماعی و سیاسی زنان مساله مهمی است
دکتر نسرین مصفا، استاد دانشگاه علوم سیاسی از دیگر سخنرانان این نشست بود که در دوران اصلاحات یکی از شخصیتهای دارای تریبون بود و از سوی ایران به عنوان یکی از متفکران زن ایرانی در بسیاری از محافل علمی جهان دعوت میشد. او در سخنان خود به مساله مشارکت زنان در حیات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه اشاره کرد. این استاد دانشگاه به لزوم نگاه به زنان در بستر تحولات جهان و ایران اشاره میکند و میگوید: « در دهههای گذشته سوالات کم و پاسخها زیاد بود اما در حال حاضر سوالات زیاد و پاسخها محدود است. باید با دقت نظر و تحلیل واقعی از مناظر مختلف این مساله را مورد ارزیابی قرار دهیم. بدون توجه به نیمی از آحاد جامعه سیاستگذاری و تصمیمگیری مشکل است.
مشارکت اجتماعی زنان یک ارزش مهم است و همواره در زمینه سیاسی متاثر از یک دیدگاه سنتی که سیاست را عرصه مردان تلقی میکند، هستیم.» او مشارکت را در دو سطح خرد و کلان مورد تحلیل قرار داد و گفت که در سطح خرد دستاوردهایی برای خود فرد و در سطح کلان آثاری بر جامعه دارد اما در عین حال تاکید کرد که با وجود چنین تحولاتی در ایران، هنوز در حضور زنان در مناصب سیاسی یک مساله غیرمتعارف به نظر میآید. مصفا بر همین اساس تصریح کرد: حتی در اخبار جهان ریاستجمهوری زنان به عنوان خبر قید میشود. نقدها و حتی اشتباهات زنان بیشتر زیر ذرهبین قرار دارد. او همچنین معتقد است که باید به خواسته صلحطلبی از زنان بیشتر تاکید کنیم و حضور زنان در جهان در چنین جایگاههایی را جدی بگیریم: «از طرفی زنان خواهان نقشهای خانواده هستند و بسیار قابل اهمیت است و از طرفی وظایف خارج از منزل است و توجه به چگونگی تلفیق این دو میتواند در میزان تاثیریگذاری زنان در جامعه مورد اهمیت قرار گیرد.
دغدغه نسل حاضر چگونگی همین تلفیق است.» این استاد دانشگاه فرهنگ توجه به موضوعات زنان را وظیفه ما در عصر حاضر دانسته و خاطرنشان کرد: «مشارکت زنان در انقلاب اسلامی و مشارکت زنان در جنگ تحمیلی و فرصتهای اجتماعی و آموزشی و بهداشتی نقش زنان بسیار پررنگ است. در جامعه ما تشکلهای جامعه مدنی و سازمانهای غیردولتی که هم در زمینه زنان و هم به وسیله زنان تشکیل شدهاند بسیار زیاد است و امیدوارم در آینده گامهای مهمی برای مشارکت زنان در همه عرصهها داشته باشیم.»
نظام حزبی باید با انتخابات ارتباط داشته باشد
داوود فیرحی، استاد دانشگاه و حوزه علمیه قم هم در این نشست گفت: در کشور ما تولد حزب با ظهور پارلمان و مفهوم قانون موضوعه همراه بوده است. در تاریخ ما ابتدا انجمنها و به تدریج احزاب پدید آمدند و جامعه ما وارد دولت مدرن شده است. او به ماهیت دولت مدرن اشاره کرد و اظهار داشت: « ماهیت دولت مدرن این است که براساس قانون عمل کند. قانون در کشور ما از دو جا جاری میشود: اول از حقوق مردم و دوم احکام شریعت است. کار مجلس به عنوان مبدل تبدیل این دو به قانون است. نظام حزبی وظیفه ایجاد توافق در مکانیزم وضع قانون است. ما که دولت مدرن را پذیرفتهایم چارهای نداریم جز اینکه احزاب را نیز بپذیریم.
باید ببینیم که چه نسبتی میان فرهنگ و مذهب ما با پدیده حزب وجود دارد. خوشبختانه در آثار امام خمینی نشانهای برای تبیین رابطه حزب و مذهب وجود دارد.» فیرحی همچنین این دیدگاه راکه در جامعه حزب مولد تفرقه است مورد انتقاد قرار میدهد و میگوید: «در حالی که حزب ابزار وحدت است و در تمام دنیا میتواند بازی خوبی را به راه بیندازد. اولین فقیهی که به مساله انجمنهای سیاسی پرداخت مرحوم محققنایینی بود و نظام حزبی در میان فقها نیز اهمیت داشته است.
نظام حزبی تنها این نیست که مجموعه انسانهای پرشوری دور هم جمع بشوند و حرکتی را راه بیندازند اگر با نظام انتخاباتی در تعارض باشد این مساله تنها آب در هاون کوبیدن است. باید نظام حزبی با انتخابات ارتباط سامانمندی داشته باشد. همچنین رابطه نظام حزبی با پارلمان باید حفظ شود. مساله مهارت فعالیت حزبی را باید جدی گرفت مانند مهارت رانندگی. افراد باید تمرین کنند تا به رقیب نزنند. معمولا احزاب ما در بزنگاههای انتخاباتی فعال میشوند که این تا حدی طبیعی است اما رسانههای حزبی برای بقیه زمانها هم میتوانند برنامه داشته باشند.»
چه کسانی عضویت در شورای مشاوران حزب ندای ایرانیان را پذیرفتند؟
در پایان نشست بررسی آینده احزاب در ایران، پروفسور مجتبی صدریا، دکتر احمد نقیبزاده، دکتر داودد فیرحی و دکتر نسرین مصفا عضویت در شورای مشاوران حزب ندای ایرانیان را پذیرفتند.
دیدار اعضای حزب ندای ایرانیان با سیدحسن خمینی
تمامی اعضای اصلی حزب ندای ایران برای تجدید میثاق با آرمانهای بنیانگذار انقلاب و دیدار یادگار امام(ره) به حرم مطهر بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی در نخستین روز کنگره حزب رفتند. در این دیدار که همزمان با نماز مغرب و عشاء انجام شد. سیدحسن خمینی در جمع اعضای ندای ایرانیان به ایراد سخنرانی پرداخت.