مذاکرات هستهای در توقفی یکهفتهای به «محمدجواد ظریف» وزیر خارجه ایران فرصت داد تا شخصا به امور منطقهای بپردازد. او صبح دیروز، عازم «مسقط» مرکز کشور هممرز «یمن» شد و پس از گفتوگو با همتای عمانی خود، به «اسلامآباد» پایتخت پاکستان رفت. هر دو سفر دیروز «ظریف» بر یک محور قرار داشت؛ «بحران یمن».
«ظریف» پس از ورود به «مسقط» مورد استقبال «یوسف بن علوی» وزیر خارجه عمان قرار گرفت. پس از انجام استقبالی گرم، «بن علوی» پشت فرمان خودرو مشغول رانندگی شد و «ظریف» هم کنار او در صندلی جلو خودرو به سمت محل مذاکره رفتند.
ضرورت شکلگیری گفتوگوهای یمنی- یمنی
دو طرف پس از ورود به سالن جلسه، گفتوگوهایشان را آغاز کردند که موضوع یمن مهمترین مسئله گفتوگوها بود. به گزارش «ایسنا» «ظریف» با استقبال از ایفای نقش از سوی کشور عمان در قضایای مهم منطقهای از جمله مسائل مربوط به بحران یمن، حمایت جمهوری اسلامی ایران از این نقش و آمادگی کشورمان برای همکاری با عمان در این راستا را مورد تأکید قرارداد.
وزیر خارجه ایران همچنین ضمن ابراز نگرانی از وضعیت انسانی در یمن و ضرورت رسیدگی به آن بهمنظور جلوگیری از تشدید این وضعیت، ضرورت کمکرسانی به آوارگان و مجروحان یمن، ضرورت شکلگیری گفتوگوهای یمنی- یمنی و مسئولیت تمامی کشورها جهت تلاش برای بازگشت ثبات و آرامش به آن کشور را یادآور شد. دراین دیدار با اشاره به نقش بیبدیل دولت عمان در فراهمکردن زمینههای مناسب برای روند مذاکراتی جهت پرداختن به موضوع هستهای، گفت: «موفقیت ما در این روند، موفقیت شما و سایر برادرانمان در منطقه نیز هست.» «بن علوی» نیز ضمن تبریک به مناسبت موفقیت بهدست آمده در مذاکرات هستهای در لوزان، تأکید کرد: «موفقیت شما در حلوفصل موضوع هستهای، آثار خوبی در منطقه خواهد داشت و زمینهای برای استفاده سایر کشورها از فناوری مسالمتآمیز هستهای پدید خواهد آورد.» او با تاکید بر ضرورت توجه بیشتر به تحولات یمن، گفتوگو را راهحل اصلی برای حلوفصل مشکلات آن کشور برشمرد و نسبت به تلاشهای همهجانبه برای انجام گفتوگوهای منظم و هدفمند جهت بازگشت ثبات به یمن ابراز امیدواری کرد.
نزدیک به دوهفته است که بحران یمن، با حملات هوایی عربستان به «صنعا» وارد فاز جدیدی شده است. عربستان برای پیداکردن شریک در حملات خود، رایزنیهای زیادی با کشورهای منطقه از جمله ترکیه، افغانستان، پاکستان و... انجام داده است. اما در این بین «عمان» از معدود کشورهای حوزه خلیج فارس است که با این دست اقدامات نظامی مخالفت کرده است. این در حالی است که روز سهشنبه «رجبطیب اردوغان» رئیسجمهوری ترکیه در سفری یکروزه به تهران آمده بود و در پایان این سفر گفته شد که دوطرف بر سر موضوع یمن به توافقهایی دست یافتهاند. در روزهای پایانی تعطیلات نوروز، معاون عربی وزیر خارجه ایرانی برای رایزنی با مقامات عمانی همچنین تسلیم پیام «حسن روحانی» به سلطان عمان، راهی مسقط شده بود.
همفکری با پاکستان درباره مسائل منطقه
«محمدجواد ظریف»، وزیر خارجه که پس از حضور چندساعته در عمان، راهی «اسلامآباد» شد، در بدو ورود به فرودگاه «بینظیر بوتو»، پاکستان را یکی از کشورهای مهم منطقه دانست و گفت: «معتقدیم برای حل مسائل منطقه باید با پاکستان همفکری کنیم.» او با بیان اینکه ایران اهمیت ویژهای برای کشور دوست و برادر پاکستان قائل است افزود: «ایران بهدنبال صلح و ثبات در منطقه است.» «ظریف» همچنین افزود: «امروز متاسفانه هم ایران و هم پاکستان در معرض افراط و تروریسم قرار دارند و متاسفانه دوشنبهشب گذشته شاهد بودیم تروریستها تعدادی از مرزبانان جمهوری اسلامی ایران را در جنوب شرق کشورمان به شهادت رساندند.»
«محمدجواد ظریف» در کنفرانس خبری مشترک با «سرتاج عزیز» گفت: «متأسفانه ما درگیر افراط هستیم و باید با همکاری یکدیگر بحران یمن را حل کنیم. ما معتقد به گفتوگوی دوطرف در بحث یمن هستیم.»
او در پاسخ به این پرسش که آیا درباره حل بحران یمن هم گفتوگو کردید؟ گفت: «ما خواهان متوقفشدن بمباران به بیمارستانها، مراکز تأمین انرژی و زیرساختها از جمله پلها در یمن هستیم و تأکید داریم که راهحل یمن از طریق گفتوگو امکانپذیر است.» «ظریف» با بیان اینکه ما خواستار آتشبس فوری در یمن هستیم، گفت: «باید حملات متوقف شود تا دولت فراگیر در این کشور روی کار بیاید.» او تاکید کرد که اقدام علیه یمن در تاریخ انسانی و اسلامی بیسابقه است. «ظریف» در بخش دیگری از سخنانش گفت: «ما با دوستان پاکستانی خود درصدد هستیم تا در رابطه با اقدامات تروریستی در دو کشور هرچه سریعتر همکاریها را گسترش دهیم.»
به گزارش «ایسنا»، «سرتاج عزیز»، مشاور امنیت ملی و امور خارجی نخستوزیر پاکستان نیز گفت: «پاکستان درگیر بحران طالبان، القاعده و داعش است ما متأسفانه درگیر افراط هستیم و برای حل آن باید با هم همکاری کنیم.» او افزود: «تاریخ روابط دو کشور بسیار خوب است و بهنظر ما راهحل بحران یمن گفتوگوی داخلی است و ما نیز برای حل آن باید همکاری کنیم.» او افزود: «صحبتهای خوبی در زمینه روابط اقتصادی دوجانبه و راهحل بحران یمن مطرح شد. ما توافق داریم که همه کشورها باید در مورد مسئله یمن انعطاف نشان دهند.»
او ادامه داد: «ما درباره مسائل منطقه و دوجانبه نیز گفتوگو کردیم.»عزیر با اشاره به تفاهم ایران و ١+٥ در لوزان سوئیس از این تفاهم و بیانیه استقبال کرد و گفت: «ما از مذاکرات و برداشتهشدن تحریمها علیه ایران خرسندیم.»
در چندروز گذشته، دولت پاکستان از حملات هوایی عربستان به «یمن» حمایت کرده و این حمایت در کنار رایزنی سعودیها با «اسلامآباد» باعث شده تا «ریاض» از پاکستان بخواهد در حملات نظامی شرکت کند. اما پاکستان نیز تصمیمگیری درباره همکاری با عربستان را منوط به تایید پارلمان این کشور کرده است. هرچند گفته میشود سفر «ظریف» از یکماه پیش و قبل از شکلگیری این بحران برنامهریزی شده بوده، اما موضوع یمن و همچنین اقدام تروریستی «جیشالعدل» که منجر به شهادت هشتمرزبان ایرانی در جنوب شرقی کشور شد، از مهمترین دستورکارهای این سفر خواهد بود. ایران همواره به گفتوگوی طرفهای یمنی با یکدیگر برای حلوفصل بحران «یمن» تاکید دارد و هرگونه مداخله نظامی را مردود میداند و محکوم میکند. شاید به همین خاطر باشد که نواز شریف، نخستوزیر پاکستان، از ایران خواسته تا در مذاکراتی که برای حل موضوع یمن شکل میگیرد، حضور داشته باشد.
ادامه سفرهای قائممقام
درحالیکه رایزنیهای وزیر خارجه در عمان و پس از آن در پاکستان در جریان است، روز گذشته «مرتضی سرمدی» قائم مقام وزارت خارجه عازم «بیروت» شد. او که نزدیک به ١٠روز است در سفر منطقهای بهسرمیبرد، بعد از دیدار با «نبیه بری» رئیسمجلس لبنان در گفتوگویی با خبرنگاران، با بیان اینکه باید با توقف حملات نظامی امکان ارسال کمکهای انسان دوستانه برای مردم یمن فراهم شود، اظهارکرد که باید گروههای مختلف یمنی را برای شروع گفتوگوها تشویق کرد. او با بیان اینکه حوادث منطقه به ویژه حمله نظامی به یمن یکی از محورهای گفتوگویش با رئیسمجلس لبنان بود، افزود: «راهحل مشکل یمن توقف حملات نظامی است که منجر به نابودی زیرساختها و کشتار مردم بیگناه این کشور شده است.»
به گزارش «ایرنا» قائممقام وزیر خارجه ایران ادامه داد: «معتقد هستیم همه جریانهای سیاسی داخل یمن باید در یک مکان بیطرف گرد هم جمع شوند و درباره راههای تشکیل یک دولت جامع گفتوگو کنند.» «سرمدی» همچنین بعد از دیدار با «تمام سلام» نخستوزیر لبنان در کاخ نخستوزیری این کشور، با بیان اینکه «تجاوز نظامی به یمن به بهانههای واهی پذیرفته نیست» بر ضرورت فوری مقابله با این تجاوز تاکید کرد. او ادامه داد: «موضوع مهم این است که واقعا یک خطای استراتژیک روی داده و همه تلاشهای کشورهای علاقهمند به صلح و امنیت میبایست برای توقف این عملیات نظامی انجام شود.» او تاکید کرد: «بازگرداندن یک رئیسجمهور واقعا نه توجیه اخلاقی و نه توجیه قانونی دارد و نه بر اساس مقررات بینالمللی انجام میگیرد و براین اساس نمیتواند.
دلیلی برای هدف قراردادن یک کشور باشد.»قائممقام وزیرامور خارجه ایران افزود: «بههمیندلیل فکر میکنیم باید این عملیات متوقف شود و گفتوگو بین گروههای یمنی شکل بگیرد.» او با بیان اینکه «قطعا یمن کشوری نیست که به صورت انحصاری توسط یک کشور دیگر اداره شود»، گفت: «میبایست همه گروههای داخلی که از پایگاه مردمی برخوردار هستند در تشکیل یک دولت فراگیر مشارکت کنند.» «سرمدی» گفت: «ما در این زمینه تمام تلاشهای خود را انجام میدهیم و امیدوار هستیم کشورهای دوست هم به این تلاشها بپیوندند و سبب شوند تا آتش جنگ هرچهزودتر در یمن خاتمه پیدا کند.» او افزود: «ما وقتی عملیات نظامی را نادرست میدانیم و آن را خطای راهبردی مینامیم طبیعی است که بخواهیم همه تلاشها برای یافتن راهحل سیاسی متمرکز شود.»
قائممقام وزیر خارجه ایران افزود: «تا همین حالا هم موضوع حملات و عملیات نظامی سبب شده تا مردم یمن و زیرساختهای اینکشور مورد هدف قرار گیرند بنابر این همه تلاشها باید در جهت متوقفکردن این وضعیت به کار گرفته شود نه اینکه به این مسئله دامن بزند. » «سرمدی» تاکید کرد: «در حقیقت این فشارها باعث خواهد شد کینه، نفرت و خشم مردم یمن افزایش پیدا کند و این خود باعث افزایش ناامنی خواهد شد که خطری برای منطقه است.» فرستاده ویژه دولت ایران همچنین گفت که این دیدار فرصت مناسبی بود و افکار، نظرها و دیدگاههای مختلف درباره دیگر رویدادهای ١٠ روز گذشته منطقه بررسی شد. او قبل از لبنان به کشورهای «عمان»، «عراق»، «تونس» و «الجزایر» سفر کرده است. او همچنین بر مزار فرمانده فقید حزبالله، شهید «عماد مغنیه» و فرزندش شهید «جهاد مغنیه» و همچنین «سیدهادی نصرالله» فرزند سیدحسن نصرالله دبیرکل حزبالله حاضر شد و یاد آنان را گرامی داشت.
«حسین امیرعبداللهیان» معاون عربی و آفریقایی وزیر خارجه ایران نیز روز گذشته در دیدار با «بریخیتا تاتسلار» مدیرکل خاورمیانه و شمال آفریقای وزارت خارجه هلند بر لزوم دستیابی به راهحل سیاسی برای بحرانهای خاورمیانه و تاثیر نامطلوب افراطگرایی این منطقه در سطح بینالملل تاکید کردند. او سهشنبه نیز با فرستاده ویژه چین در امور خاورمیانه دیدار و همچنین، با معاون وزیر خارجه روسیه در امور خاورمیانه تلفنی صحبت کرده بود.