رضا اشرفی
دادگاهی در مصر، محمد مرسی، رئیسجمهور سابق این کشور و همچنین ۱۰۵ تن از اعضای اخوانالمسلمین را به اعدام محکوم کرد. محمد مرسی، رئیسجمهوری است که در سال ۲۰۱۳ با کودتایی عربی ـ صهیونیستی ـ آمریکایی از قدرت برداشته شد؛ اما عوارض آن تا سالهای سال در این کشور باقی خواهد ماند. بحث اعدام وی به همراه برخی از اعضای اخوانالمسلمین تنها نمونهای از آن است، البته چشمانداز کنونی نشان میدهد، حاکمان فعلی مصر توانایی اجرای این حکم را ندارند؛ زیرا انقلاب نیمهخفته مصر بار دیگر به آشوب دست خواهد زد و خیابانها پر از خون خواهد شد.
اگرچه حاکمان نظامی کنونی مصر میدانند که نمیتوانند محمد مرسی و همچنین رهبر اخوانالمسلمین را به راحتی اعدام کنند؛ اما برای تلطیف این حکم و توجیه مسئله، حسنی مبارک را به سه سال زندان محکوم کردند تا راه را برای حکم مرسی و اخوانیها هموار کرده و همچنین بیطرفی خود را در این زمینه نشان دهند. این در حالی است که همه و حتی دولتمردان مصری و همچنین متحدان منطقهای و بینالمللی آنها مطلع هستند که این حکم کاملاً سیاسی است.
دادگاه، عامل اصلی حکم را فرار محمد مرسی و اعضای دیگر اخوان، از زندان در سال ۲۰۱۱ عنوان کردهاند؛ یعنی زمانی که انقلاب اول علیه دیکتاتوری حسنی مبارک در جریان بود. محمد مرسی گزینه دوم اخوانیها برای انتخابات ریاستجمهوری در سال ۲۰۱۲ و بعد از سقوط مبارک بود که در حد معقول و معمول، به شکل دموکراتیک انتخاب شد؛ اما دقیقاً یک سال بعد، با کودتایی که مثلث همیشگی منطقهای آن را هدایت کردند، از قدرت ساقط و به زندان منتقل شد.
این موضوع نشان میدهد، کشورهای عرب منطقه که متحد آمریکا هستند و سالهاست که به شکل دیکتاتوری حکومت میگذرانند، نهتنها توانایی پذیرش دموکراسی حداقلی را ندارند؛ بلکه هر کشوری از آنها که به جبر انقلاب به این سمت گرایش پیدا کند، با همدستی رژیم صهیونیستی و آمریکا ساقط خواهد شد. یمن نمونه دیگر این مسئله است که در گریز از دیکتاتوری و گرایش به دموکراسی و مردمسالاری با هجوم ائتلاف عربی با محوریت دیکتاتوری سعودیها قرار گرفته است.
البته نباید فراموش کرد که رفتارها و عملکرد ناشیانه اخوانالمسلمین و محمد مرسی در طول یک سالی که بر سر قدرت بودند، زمینههای لازم را برای کودتا و خروج از قدرت فراهم کرد. محمد مرسی با اینکه میدانست دشمن شماره یک آنها، سعودیها در عربستان بوده و نسبت به دشمنی با اخوانیها قسمخورده هستند؛ اما اولین سفر خود را به ریاض انتخاب کرد. مواضع مماشاتگونه اخوانیها و مرسی با رژیم صهیونیستی طی یک سالی که بر سر قدرت بودند و همچنین اعتمادهای نابهجا به آمریکا، از دیگر رفتارهای ناشیانهای بود که ضربه کاری را به اخوانیها وارد کرد.
مجموع این مسائل نشان میدهد، اخوانیها هنوز در «نهضت» بهتر از «نهاد» عمل میکنند. ازقضا اگر این اعدام انجام شود، اخوانیها را در نهضت جریتر میکند و این موضوعی است که حاکمان کنونی و دیکتاتور مصر از آن مطلع هستند و همین مسئله زمینهای میشود تا نتوانند مرسی و سران اخوانی را اعدام کنند.
انتشار خبر این حکم سبب شده است که حتی متحدان غربی حاکمان کنونی مصر نسبت به آن واکنش منفی نشان دهند. در همین زمینه «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا گفته است، این حکم با تعهدات مصر در عرصه حقوق بینالملل همخوانی ندارد. وزارت امور خارجه آمریکا نیز با اتخاذ چنین موضعی، تأکید کرده است، این مسئله با اصول حاکمیت قانون و تعهدات بینالمللی مصر ناسازگار است.
مشخص است که وقتی ژنرال السیسی به کمک آمریکا، رژیم صهیونیستی، عربستان، اردن، امارات و ... مرسی و اخوانیها را کنار زد و عرصه قدرت را به دست گرفت، تعهداتی به آنها داد و حال بخشهایی از این تعهدات را در یمن و لیبی به انجام میرساند. با وجود این، صدور حکم اعدام مرسی و ۱۰۵ تن از دیگر اعضای اخوان سبب شده است تا متحدانش دستکم بهظاهر با آن مخالفت کنند؛ اگرچه میدانند چنین حکمی حداقل درباره مرسی اجرا نخواهد شد.
السیسی و نظامیان مصر که زیر یوغ تعهدات نظامی ـ سیاسی آمریکا هستند و با امضای قرارداد کمپدیوید، صهیونیستها آنها را به گروگان گرفتهاند، در حال حاضر به دنبال اجرای سیاستهای آمریکایی ـ صهیونیستی در منطقه هستند که نمونه کنونی آن در ائتلاف حمله به مردم یمن نمایان است و همه شواهد نشان میدهد، شکست خوردهاند و جز کشتار غیرنظامیان برای آنها سودی نداشته است. در همین زمینه، سازمان عفو بینالملل که وابسته به سازمان ملل است، با نمایشی و مسخرهخواندن حکم علیه محمد مرسی، به آن حمله کرده است؛ اما این سازمان درخصوص حمله به یمن و کشتار کودکان و زنان که مصر هم در این ائتلاف حضور دارد، واکنش جدی نشان نمیدهد. معطوفسازی افکار عمومی به مسئله مرسی میتواند سرپوشی بر شکست ائتلاف آمریکایی ـ سعودی در یمن باشد که هم برای عربستان و هم برای مصر اهمیت دارد. دور از ذهن نیست که وی برای اجرای این سناریو، مبالغی را نیز از عربستان دریافت کرده باشد تا بخشی از طرح فرار عربستان از رسوایی شکست در یمن را برعهده گیرد.