علی موحد
مردم و ارتش عراق که از ماهها پیش با تکیه بر فتوای مرجعیت دینی و سیاستهای دولت به نخستوزیری «العبادی» قیامی یکپارچه را برای آزادی سرزمین خود از گروههای تروریستی آغاز کردند، برای رسیدن به پیروزی نهایی، یعنی آزادسازی موصل برنامهریزی میکنند. به اذعان نهادهای نظامی و سیاسی، تحقق این مهم، مستلزم آزادسازی برخی از مناطق راهبردی همچون صلاحالدین و تکریت است. مناطقی که به دلیل حضور جریانهای بازمانده از بعثیها به پایگاه تروریستها مبدل شدهاند.
ارتش عراق با کمک نیروهای مردمی، عملیات نظامی خود را با رمز «لبیک یا رسولالله(ص)» برای بازپسگیری استان صلاحالدین و آزادسازی تکریت از سه محور آغاز کرد که محور پایگاه اسپایکر(محور شمالی به سمت تکریت) دشوارترین محور به شمار میآید. نیروهای عراقی در محور جنوبی (محور سامرا) پیشرویهای چشمگیری داشتند و امنیت مسیر یگانهای نظامی به سوی تکریت و رساندن مهمات و تجهیزات به خط مقدم جبهه را برقرار کردند.
عملیات گسترده ارتش و نیروهای مردمی عراق برای پاکسازی استان صلاحالدین با آغاز مرحله چهارم عملیات «لبیک یا رسولالله»، شهرستان الدور، یکی از نقاط قوت داعش در جنوب تکریت از کنترل داعش خارج شد. فرمانده عملیات سامرا تأکید کرد که ارتش با کمک نیروهای داوطلب مردمی و عشایر منطقه توانستهاند شهرستان الدور و جاده مواصلاتی آن با استان کرکوک، فرودگاه شهر الدور و چند روستا در حد فاصل شهر الدور تا جنوب تکریت، مرکز استان صلاحالدین را از وجود تروریستها پاکسازی کنند. با تسلط نیروهای عراقی بر مسیر الدور و تکریت، راه امدادرسانی تروریستها بسته شده است.
در جبهه شرقی (استان دیالی) نیز نیروهای ارتش به پیشروی خود به سمت تکریت و به ویژه کاخهای ریاستجمهوری در مسیر رود دجله ادامه دادند. همزمان با عملیات تکریت، نیروهای عراقی آزادسازی شرق الکرمه در استان الانبار را نیز در دستور کار قرار دادند.
سقوط تکریت بهعنوان یکی از پایگاههای اصلی تروریستها میتواند زمینهساز آزادی موصل باشد که گامی مهم برای پاکسازی عراق از گروههای تروریستی است.
نکته مهم آنکه، همزمان با حوزه نظامی، در حوزه سیاسی نیز عراقیها به دنبال تقویت همبستگی خود هستند که بازگشت جریانهای سنی به نشستهای پارلمان و دولت و سفر العبادی و «فواد معصوم» نخستوزیر و رئیسجمهور عراق به مناطق کردنشین و عشایرنشین نمودی از آن است.
در کنار این تحولات، نوع رفتار آمریکاییها امری قابل توجه است. نکته بسیار مهم آنکه، آمریکاییها رسماً اعلام کردند که در علمیات تکریت ایفای نقش نمیکنند. پنتاگون اعلام کرده، عراق از آنها درخواست کمک نداشته، لذا ائتلاف اقدامی صورت نمیدهد.
مردم و مقامات عراقی تأکید دارند که دلیل درخواست نکردن آنها از آمریکا، صداقت نداشتن این کشور در مبارزه با تروریسم بوده است. اسناد منتشر شده از سوی پارلمان و ارتش عراق نشان میدهد آمریکاییها سلاح برای داعش در مناطق مختلف ارسال کرده و حتی در مواردی، به بمباران ارتش عراق پرداختهاند. عراقیها تأکید دارند که به جای رویکرد به آمریکا ترجیح میدهند از کشورهایی که حمایت واقعی از عراق داشتهاند، نظیر جمهوری اسلامی ایران، برای مشاوره و حمایتهای مستشاری یاری بگیرند.
گفتنی است نه تنها دولتمردان عراقی، بلکه تمام جریانهای سیاسی و مردم عراق جبهه مقاومت را ناجی خود دانسته و ائتلاف آمریکایی به اصطلاح مبارزه با داعش را عامل استمرار بحران در کشورشان میدانند.
رفتارهای غیرمسئولانه و مغرضانه آمریکاییها زمانی بیشتر نمود پیدا میکند که فرماندهان نظامی این کشور به جای حمایت از مردم و ارتش عراق، به اهمیتزدایی از عملیات تکریت پرداختهاند، چنانکه ژنرال «مارتین دمپسی» رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، به خبرنگارانی که در سفرش از واشنگتن به عراق او را همراهی میکردند، تصریح کرد که عملیات آزادسازی «تکریت» از دست تکفیریهای داعش که شیعیان و ارتش عراق در حال انجام آن هستند، احتمالاًً در یک نبرد گسترده به پیروزی ختم میشود.
رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا با هدف کماهمیت جلوه دادن عملیات آزادسازی تکریت تصریح کرد که حدود 23 هزار نفر از نیروهای داوطلب مبارزه با داعش را شیعیان و نظامیان عراقی تشکیل میدهند و این در حالی است که تکفیریهای داعش تنها چند صد نفر هستند و گفت: «من این عملیات را یک مانور نظامی پیشرفته توصیف نمیکنم.»!
در همین حال، جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در سفر به عربستان در گفتوگو با خبرنگاران ادعا کرد که ارتش عراق در کنار گروههای شبهنظامی شیعه، عملیات تکریت را انجام میدهند. وی تلاش کرد تا با این ادعا و کمرنگسازی وحدت عراقیها در مبارزه با تروریسم، پروژه تقسیم عراق به شیعه و سنی و کرد را اجرا کند و با فرقهای کردن عملیات مذکور، اختلافافکنی در میان عراقیها را اجرایی سازد تا ضمن خدمت به تروریستها، گامی دیگر برای توجیه حضور نظامی آمریکا در عراق بردارد.
به هر تقدیر، عملیات عراقیها برای آزادسازی صلاحالدین گامی مهم برای عملیات نهایی عراق جهت آزادسازی موصل به عنوان محور حضور تروریستها است در حالی که یک اصل مهم در آن مشهود است و آن، وحدت و یکپارچگی عراقیها و چشم نداشتن آنها به ائتلاف آمریکایی است.
این رویکرد نشانگر مبارزه همزمان عراقیها با تروریستها و حامیان اصلی تروریستها یعنی آمریکا است که بیداری و بصیرت عراقیها برای رسیدن به امنیت پایدار را نشان میدهد. رویکردی که برگرفته از تجربیات تلخ عراقیها از هشت سال حضور نیروهای آمریکایی در کشورشان و پیامدهای دخالت آمریکا در افغانستان و سوریه برای این کشورها و منطقه است که جز کشتار و ویرانی، ثمری به همراه نداشته است.