مهسا جزینی: بازهم اصلاحطلبی رأی بیشتری آورد. مصطفی کواکبیان اصلاحطلب با ٧١ رأی رئیس مجمععمومی موقت خانه احزاب شد و غفوریفرد اصولگرا با ٣٣ رأی نائبرئیس. بیراه نبود که بخشی از اصولگرایان تمایلی به گشایش دوباره خانه احزاب نداشتند و برای شرکت در مجمععمومی هم شرطوشروط میگذاشتند. آنها همواره گلایه میکردند که چرا اصلاحطلبان در خانه احزاب دستبالا را دارند، درحالیکه بهتر بود بهجای آن، دنبال پاسخ به این سؤال بروند که چرا ما در خانه احزاب رأی کمی داریم؟ آنها آنچه برآمده از یک فرایند دموکراتیک بود را تفسیر به جناحیسازی خانه احزاب میکردند و برای همین حتی تا روز برگزاری مجمع هم عدهای از آنها بنا را بر ترک جلسه گذاشته بودند.
اما فارغ از همه اینها بالاخره بعد از ششسال، اصلاحطلب و میانه و اصولگرا در سالن وزارت کشور جمع شدند تا نخستین جلسه مجمععمومی فوقالعاده خانه احزاب را برگزار کنند؛ خانه احزابی که اگرچه در آن بیش از آنکه تشکلهایی با عنوان و کارکرد مشخص «حزب» عضو باشند، جمعیت و جامعه و انجمن با مشخصات خاص خود عضو هستند. مجمععمومی فوقالعاده خانه احزاب روز پنجشنبه در غیاب احزاب فراگیر و برخی چهرههای سیاسی برگزار شد.
هرجومرج در جلسه
ابتدا وزیر کشور صحبت کرد و بعدا به تالار کناری رفت تا به سؤالات خبرنگاران پاسخ دهد، غافل از اینکه در این فاصله در سالن اتفاقاتی در حال رخدادن است. وقتی خبرنگاران یکییکی بعد از اتمام نشست خبری به سالن بازمیگشتند، کمی متعجب و گیج شاهد فضایی بودند که در غیاب آنها رخ داده بود. بگومگو، فریاد، همهمه و هرجومرج فضا را پر کرده بود. ماجرا از آنجا آغاز شده بود که حسین کاشفی، رئیس دورهای قبلی خانه احزاب، بهعنوان سخنران پشت تریبون رفت و پیشنهادهای اصلاحطلبان برای هیأترئیسه خانه احزاب را ارائه کرد.
او گفت: «ما بنا داریم هیأترئیسهای مشترک از دوستان اصلاحطلب و اصولگرا و مستقل تشکیل دهیم و برهمیناساس آقایان کواکبیان، صفرزاده، حشمتیان، از طیف اصلاحطلب و آقایان غفوریفرد و کوهکن و کریمیاصفهانی از طیف اصولگرا را برای هیأترئیسه خانه احزاب پیشنهاد میدهیم». اما شخصی از بین حاضرین از کاشفی سؤال کرد: «شما از طرف کجا به مجمععمومی خانه احزاب آمدهاید» کاشفی هم پاسخ داد: «من دبیرکل انجمن مدیران صنعتی ایران هستم و البته قبلا عضو حزب مشارکت بودهام». شیخیانی، دبیرکل حزب مردم، به کاشفی اعتراض کرد و گفت که دوره قبل اصلا رسمیت نداشته است. فضای جلسه از همان وقت وارد بینظمی شد. هیأترئیسه موقت یا همان هیأتاجرائی که قرار بود مدیریت جلسه را برای برگزاری انتخابات و تعیین هیأترئیسه مجمععمومی برعهده داشته باشد، توان نظمدهی به جلسه را نداشت.
اکبر مرتضویکیاسری، محمد میرمحمدی و یدالله طاهرنژاد سه نفری بودند که باید جلسه را اداره میکردند، اما حضار به ترکیب سخنرانان ایراد داشتند. برخی میگفتند اگر یکنفر اصولگرا و اصلاحطلب صحبت کرده، پس باید از میانهروها هم کسی صحبت کند. دیگری میگفت چه کسی گفته فلان سخنران میانهرو است. یک نفر فریاد میزد که من بهعنوان کارشناس سیاسی باید سخن بگویم، اگر کسی من را قبول ندارد، همینجا اعلام کند. دراینمیانه فومنی که خود را دبیرکل یک حزب اصلاحطلب میداند هم معترض بود که چرا حق رأی ندارد. آن وسط فریاد میزد، پشت تریبون میرفت و میگفت که قانونا عضو خانه احزاب است و اگر کسی به من بگوید که عضو نیستی، آن فرد ضدنظام است! هیأترئیسه اما معتقد بود که چون حزب او در هنگام تعطیلی خانه احزاب پروانه گرفته است، او ابتدا باید به عضویت خانه احزاب دربیاید بعدا حق رأی پیدا کند.
خلاصه با پادرمیانی غفوریفرد، در مورد فومنی رأیگیری شد و حاضران قبول کردند که فومنی هم رأی بدهد. بعدا برسر نحوه اعلام نامزدهای هیأترئیسه و رأیگیری هم اختلاف رخ داد. فضا آنقدر بینظم بود که حتی به دست خبرنگاران هم برگه رایگیری داده بودند. تا اینکه بالاخره موسویتبریزی، رئیس پیشین خانه احزاب، معترض شد و گفت ممکن است افرادی که رأی میدهند، نماینده حزب خود نباشند برای همین ابتدا باید هویت افراد و اینکه به نمایندگی از چه حزبی حضور دارند مشخص شود بعدا رأیگیری انجام شود. با این پیشنهاد کمکم فضا نظم گرفت. نماینده وزارت کشور، از روی فهرست، نام احزاب و نمایندهای که معرفی کرده بودند را میخواند بعدا برگه مهرشده به او تحویل داده میشد.
مجمععمومی خانه احزاب روز پنجشنبه شاهد حوادث جالب دیگری هم بود؛ مثل بروز اختلافات درونحزبی. بهعنوان نمونه حین رأیگیری، ناگهان یکی از اعضای حزب اراده ملت پشت تریبون رفت و گفت که آقای حکیمیپور از سوی شورای مرکزی کنار گذاشته شده است و نماینده حزب در این مکان نیست. حاضران اعتراض کردند که این ماجرا مسئلهای درونحزبی است و به این جلسه ارتباطی ندارد و طبق قانون، وزارت کشور اسم آقای حکیمی پور را بهعنوان نماینده حزب اعلام کرده است.
زمزمههای ترک جلسه
درهمینحین شنیده شد که برخی چهرههای اصولگرا هم جلسه را قانونی نمیدانند و احتمال دارد به نشانه اعتراض جلسه را ترک کنند. اگرچه مشخص بود که برخی چهرههای این جناح مثل کوهکن و غفوریفرد که سخنرانی هم کرده بودند، تمایل به ماندن دارند. اعضای جبهه پیروان خط امام و رهبری که متشکلترین جریان اصولگراست، پیش از این هم با هزار اماواگر حاضر به شرکت در جلسه شده بودند و دو روز قبل با ارسال نامهای به وزیر کشور از پیششرطهای خود برای حضور در مجمععمومی سخن گفته بودند. حالا گفته شده بود که همه یا برخی اعضای آن به نمایندگی از حزب خود میخواهند جلسه را ترک کنند. مشخص بود که عمده اعتراضات از ناحیه مؤتلفه است.
نبی حبیبی، دبیرکل حزب مؤتلفه، که در جلسه حضور داشت، نسبت به نحوه اداره جلسه اعتراض داشت، به خبرنگاران گفت هم اصلاحطلبان و هم اصولگرایان، همه به وضع هرجومرج داخل جلسه معترضند. بعد هم گفت این یک گردهمایی است و نه مجمععمومی. چون نه شکل و ظاهرش به مجمععمومی میخورد و نه اینکه از ما دعوت رسمی شده است. میگفت دیروز مرتضویکیاسری عضو هیأت اجرائی با او تلفنی تماس گرفته و گفته است برای یک گردهمایی میان احزاب حضور پیدا کند. این صحبتهای او درحالی است که غفوریفرد، عضو مؤتلفه، خودش عضو هیأت اجرائی احیای خانه احزاب بوده و دعوتنامهها هم از سوی هیأت اجرائی برای احزاب ارسال شده بود.
از سویی، نامه شرطوشروط شرکت در مجمععمومی هم از سوی جبهه پیروان که مؤتلفه هم عضوی از آن است، برای وزیر کشور صادر شده بود. سؤال خبرنگاران از حبیبی این بود اگر شما نمیدانستید که این یک مجمععمومی است و نه گردهمایی، پس چرا شرطوشروط گذاشتید. مگر حضور در گردهمایی شرط و شروط میخواهد؟ در ثانی، در این مدت در رسانهها، همه صحبت از برگزاری انتخابات مجمععمومی بوده چطور شما خبر نداشتید؟! حبیبی پاسخی نداشت و وقتی با اصرار خبرنگاران روبهرو شد، گفت دلیلی برای پاسخدادن ندارد. درنهایت، وقتی از او سؤال شد که شنیده شده او قصد ترک جلسه را داشته و آیا این تصمیم شخصی اوست یا در حالی که محسن کوهکن بهعنوان سخنران صحبت کرد و حسن غفوریفرد هم نامزد انتخابات هیأترئیسه شده، آیا باقی اصولگرایان هم با او همصدا هستند یا نه، گفت شاید تا آخر جلسه به یک تصمیمی رسیدیم.
اما نبی حبیبی تا آخر جلسه ماند و احتمالا رأی هم داد. گفته شد محسن کوهکن و حسن غفوریفرد او را راضی کردند که بماند. اما محمدجواد حقشناس از طیف اصلاحطلب، نگاهش برخلاف نبی حبیبی بود. او به «شرق» گفت: بالاخره خانه احزاب بعد از برخورد دولت احمدینژاد با آن، شش سال تعطیل بوده و نکته مثبت و اصل ماجرا، بازگشایی دوباره آن است که باید آن را برجستهکرد، نابسامانی ابتدای اداره جلسه هم شاید کمی طبیعی باشد تا جایی که بعد از مدتی که جلسه روی مسیر افتاد و نوبت به رأیگیری رسید، نظم هم برقرار شد. او درباره نگاه اصولگرایان به خانه احزاب و مجمععمومی هم گفت: «بین آنها سه گرایش وجود دارد که دو گرایش با برگزاری مجمع و احیای خانه موافق بودند و تنها بخشی از جریان جبهه پیروان خط امام و رهبری مخالف بودند».
از خواسته تغییر اساسنامه تا قول قالیباف
بحث تغییر اساسنامه خانه احزاب، یکی از مواردی است که از پیش مطرح بوده و بیشتر از همه، اصولگرایان خواستار آن بودند. پنجشنبه هم این بحث یکی، دوبار در لابهلای صحبتها مطرح شد. گفته شده بود اساسنامه موجود به محل رقابت جناحها بدل شده بود و هر بار یک جناح برنده میشد درحالی که خانه احزاب یک مکانی صنفی است. پیشتر هم که این مسئله مطرح شده بود، وزارت کشور هم موافقت کرده بود، اما آن را منوط به بعد از برگزاری مجمععمومی کرده بود که در دستور کار هیأترئیسه انتخابی قرار گیرد. اصولگرایان معتقد بودند در دورههای قبل، اصلاحطلبان در شورای مرکز دست بالا را داشتند و برای همین باید اساسنامه عوض شود. اگرچه در اساسنامه فعلی گفته شده انتخاب اعضای شورای مرکزی با اکثریت آرا صورت میگیرد و اگر اصولگرایان بهصورت طبیعی رأیی نداشتهاند، اشکال از اساسنامه نیست.
بااینحال، برای همراهکردن اصولگرایان پیشنهادی از قبل مطرح شد مبنیبر اینکه از هر سه جریان اصلاحطلب، اصولگرا و اعتدالگرا بهصورت مساوی هفت نفر در شورای مرکزی عضو شوند اگرچه به نظر میرسد اصولگرایان به همین هم معترضند و اعتدالگرایان هم میگویند شاخصهای شناسایی احزاب اعتدالگرا مشخص نیست. روز پنجشنبه محمدحسین مقیمی، معاون سیاسی وزیر کشور، هم دقایقی پیش در مجمععمومی خانه احزاب حاضر شد و اعلام کرد طی صحبتی که هماکنون وزیر کشور با آقای قالیباف داشتهاند، ایشان اعلام کرده حتما مکان بسیار مناسبی را در شهر تهران در اختیار خانه احزاب جهت فعالیتهای آنها قرار میدهند.
انتقاد رئیس پیشین خانه احزاب به هیأترئیسه
درحالی که برخی صحبت از ترک جلسه یا غیرقانونیبودن مجمععمومی میکردند، اما حجتالاسلام سیدحسین موسویتبریزی پشت تریبون رفت و ضمن انتقاد از اقدام خلاف اساسنامه در مجمععمومی خطاب به هیأترئیسه، گفت: «بنده فقط نکتهای را علیه هیأترئیسه میگویم و آن هم این است که هیأترئیسه فقط حق داشت که هیأترئیسه موقت را انتخاب کند و باید طبق مصوبات آن هیأترئیسه عمل کنند، اما ما باز هم برای حفظ اتحاد و وفاق صحبتی نمیکنیم. غیر از برگزاری این مجمععمومی، هیچ راه قانونی دیگری وجود نداشت و ما باید طبق قانونی که خود تصویب کردهایم، عمل کنیم. یکسوم اعضا، اساسنامه را امضا کردهاند و بر همین اساس، این جلسه تشکیل شد، اصل تشکیل جلسه براساس اساسنامه، کاملا قانونمند است. دوستانی که از اول در خانه احزاب حضور داشتهاند، میدانند نشستهای مختلف خانه احزاب براساس تعامل، گفتار و شنیدارها تشکیل میشد که مفید بود و در دولتهای مختلف دوستان کنار یکدیگر صحبت میکردند. من از اعضای حاضر در این جلسه درخواست میکنم مسائل جزئی و سیاسی گروهی را در مجمععمومی دخیل نکنند و صرفا براساس اساسنامه حرکت کنند. در این جلسه، اتفاقی برخلاف اساسنامه افتاد؛ اما اینکه چرا خلاف اساسنامه است را به احترام اعضا نمیگویم».
دلایل لغو سخنرانیها از نگاه وزیر کشور
سخنران اول مراسم وزیر کشور بود که گفت انتظار ما این بود که یک ماه پس از تحویل دولت، خانه احزاب کار خود را شروع کند. ٢١ ماه مدت زیادی است. افراد زیادی برای هماهنگکردن و برگزاری این مجمع فعالیت کردند. تأکید بر آن است که احزاب و گروهها بهعنوان تشکلی قانونی، خودشان جلودار قانون باشند. همه ما باید بپذیریم که قانون در اولویت است و برای آن نهایت تلاشمان را بکنیم. امیدواریم محور تشکیل خانه احزاب تقویت قانونگرایی باشد.
در حاشیه جلسه هم عمده سؤالهای خبرنگاران از وزیر کشور به بحث امنیت سخنرانیها و لغو مجوزها اختصاص داشت. عبدالرضا رحمانیفضلی در پاسخ به این سؤال که آیا فشار نمایندگان در برکناری فرماندار جهرم تأثیر داشته، گفت: ایشان سرپرست بودند و طبیعی است که بعد از مدتی تغییر میکنند. وزیر کشور در پاسخ به سؤال دیگری مبنی بر اینکه بررسی یارانه احزاب به کجا رسید، گفت: چیزی تحت این عنوان در قانون پیشبینی نشده است و امیدوارم بعد از تشکیل خانه احزاب پیگیریهایی در مجلس صورت بگیرد و در قانون بودجه سال ۹۵ این موضوع تصویب شود. عبدالرضا رحمانیفضلی در پاسخ به این سؤال که خبرهایی در چند روز اخیر منتشر شده که سخنرانی دیگر آقای مطهری در دو شهر قم و چهارمحالوبختیاری لغو شده و علت آنها چه بوده، گفت: خواهش میکنم شما بهعنوان احزاب و رسانهها سعی کنید همیشه از حقیقت دفاع کنید.
بنده روزنامهها را مطالعه کردهام و فضاسازی برخی رسانهها را نسبت به این موضوع دیدم. خود ایشان مصاحبهای کردند و بیان کردند قرار نبوده من در چهارمحال سخنرانی داشته باشم. درباره قم نیز آنطور که شنیدهام، قرار بوده در دانشگاه سخنرانی داشته باشند که رئیس دانشگاه بهعلت جابهجاییها مصلحت ندانستند این سخنرانی ایراد شود. بنابراین اساس لغو آنها صحت ندارد. وزیر کشور در پاسخ به این سؤال که آیا صحت دارد که برکناری فرماندار جهرم بهعلت پیگیری مسئله شیراز بوده، تصریح کرد: بنده مسئول مستقیم بررسی حادثه شیراز از طرف شورای امنیت ملی هستم و در اینجا اعلام میکنم فرماندار جهرم هیچ نقشی در تحقیقات حادثه شیراز نداشته که بخواهد برکنار شود.
وزیر کشور در پاسخ به این سؤال که آیا وزارت کشور و دولت برنامه خاصی را برای نظارت بر فعالیتهای احزاب دارد، گفت: وزارت کشور همیشه حمایت قانونی خود را از تشکلها و احزاب انجام میدهد. وزارت کشور نقش نظارتی دارد و آن را ایفا میکند و قوه قضائیه نیز این موضوع را رصد میکند تا کسی خلاف قانون کاری را انجام ندهد. وی در پاسخ به این سؤال که در چند روز اخیر دوباره سخنرانی آقای مرعشی در شیراز لغو شد، ارزیابی شما از این قضیه چیست، گفت: دوباره خواهش میکنم مسائل را درست منتقل کنید. ایشان سه سخنرانی در شرایطی داشتند که دو سخنرانی بیرون از دانشگاه بود، انجام شد.
تأمین امنیت و نظارت در بیرون از دانشگاه برعهده وزارت کشور است، اما سخنرانی دیگر ایشان داخل دانشگاه بود که مجوز آن به شورای فرهنگی دانشگاه مربوط است و نیروی انتظامی و وزارت کشور نمیتوانند دخالت کنند. من از اینجا اعلام میکنم وزارت کشور به هر تجمع و سخنرانیای که مجوز بدهد، از آن حمایت هم میکند و امنیت آن را تضمین میکند و تحتتأثیر هیچگونه فشاری قرار نمیگیرد. رحمانیفضلی در پاسخ به این سؤال که آیا صحت دارد شما معاون پارلمانی خواهید شد، گفت: دولت خودش این را پاسخ داده است. آقای اسماعیلی نیز این موضوع را مطرح کردند؛ این یک شوخی بود. وزیر کشور در پاسخ به این سؤال که نظر شما درباره قانون احزاب که در مجلس در حال پیگیری است، چیست، گفت: مجلس در حال تهیه یک طرح درباره احزاب بود. دولت هم یک لایحه داشت و قرار شد که هرکدام زودتر به نتیجه رسید، بررسی شود و طرح مجلس زودتر به نتیجه رسید. قرار شد نظرهای ما در لایحه دولت در این طرح اعمال شود. او درباره استانیشدن انتخابات نیز گفت: دولت با کلیات استانیشدن انتخابات مخالف بود، ولی با توجه به رایزنیهایی که با کمیسیونها و معاونت حقوقی صورت گرفت، قرار شد نظر ما نیز در این موضوع اعمال شود.
چه کسانی آمدند
آیتالله موسویتبریزی، دبیرکل مجمع محققین و مدرسین، غفوریفرد عضو حزب مؤتلفه، رئوفیان دبیرکل حزب ایرانزمین، حقشناس عضو حزب اعتمادملی، کریمی اصفهانی دبیرکل جمعیت اصناف و بازار، سیدکمالالدین سجادی دبیرکل حزب کارمندان، حجتالاسلام فومنی دبیرکل حزب مردمی اصلاحات، کوهکن دبیرکل حزب نمایندگان ادوار، غریبانی عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات، شیخیانی دبیرکل حزب مردمی، راکعی دبیرکل حزب زنان مسلمان نواندیش، حکیمیپور دبیرکل حزب اراده ملت ایران، جمشید ایرانی دبیر جبهه اعتدالگرایان، کیاسری دبیرکل جامعه جانبازان، راهچمنی دبیرکل حزب وحدت و همکاری ملی، طاهرنژاد عضو حزب کارگزاران، نجفقلی حبیبی عضو شورای هماهنگی جبهه اصلاحات، کواکبیان دبیرکل حزب مردمسالاری، کمیجانی رئیس دورهای شورای هماهنگی جبهه اصلاحات، بیادی دبیرکل حزب آبادگران، حبیبی دبیرکل حزب مؤتلفه، سیدمحمد حسینی، حسین کمالی دبیرکل حزب اسلامی کار، حسین کاشفی، روحالامینی عضو جبهه ایستادگی و سیدمحمد صدر نماینده سابق مجلس در این جلسه حضور داشتند. در انتهای جلسه هم تصمیم گرفته شد که ادامه روند مجمع فوقالعاده خانه احزاب، ٢١خرداد برگزار شود و نمایندگان و دبیران کل احزاب تا دهم خردادماه فرصت دارند پیشنهادات خود را برای اصلاح اساسنامه به دبیرخانه خانه احزاب ارائه دهند.