فاطمه آجرلو: با روح دموکراسی مغایر است
فاطمه آجرلو، نماینده اصولگرای مجلس هفتم، با بیان اینکه افزایش حضور بانوان در عرصههای مختلف بهخصوص عرصه قانونگذاری تفکری کاملا درست است، گفت: اکنون بهجهت کمبودن تعداد خانمها در جایگاههای مختلف که یکی از آنها مجلس است، نمیتوانیم آنطور که بایدوشاید از حقوق زنان دفاع کنیم یا حرفهایشان را به کرسی بنشانیم، بنابراین با استراتژی افزایش تعداد بانوان منطقی و درست است، اما آنچه که اهمیت دارد، چگونگی آن است.
وی افزود: در بسیاری از کشورها مثل افغانستان از روش سهمیهبندی جنسیتی استفاده میشود و هر شهری باید نماینده خانم داشته باشد ولی این با نظام دموکراسی مبنیبر رأیگیری منافات دارد زیرا انتخاب را باید برعهده مردم گذاشت و آنها باید تصمیم بگیرند.
آجرلو با تأکید بر اینکه حضور، فعالیت و چطور معرفیکردن توان زنان در عرصههای مختلف راهکار بهتری برای عنوانکردن حرفهای ناگفته زنان است، اظهار کرد: این روش در خیلی از شهرها مؤثر بوده و خانمها باوجود داشتن رقبای قوی، همیشه برنده انتخابات بودهاند. افزون بر اینکه شاهدیم جریانهای سیاسی کاندیداهای خود را معرفی میکنند و آن جریانها هستند که در آرای مردم اثرگذارند.
نماینده پیشین مجلس ادامه داد: افزایش تعداد زنان، استراتژی خوبی است، اما در مورد استفاده از روش سهمیهبندی باید کار تحقیقاتی میدانی انجام شود.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان از سهمیهبندی جنسیتی بهعنوان یک ابزار موقت تا زمانی که مشارکت زنان در عرصه سیاسی به حد مردان برسد، استفاده کرد، گفت: نگاهی به تجربیات گذشته در کشور ما نشان میدهد که خیلی از ابزارهای کوتاهمدت ماندگار شدهاند. بهعبارتی از یک روش استفاده شده و بعد از آنکه به نتیجه رسیده، به یک قانون تبدیل شده و کسی در پی اصلاح آن نبوده است. بنابراین نمیتوان امیدوار بود که زنان با استفاده از سهمیهبندی جنسیتی در مجلس حضور بیشتری داشته باشند و میتوانیم بعد از نشاندادن تواناییهای خود این ابزار را کنار گذاشته و به رأی مردم متکی شویم.
آجرلو با تأکید بر اینکه بههیچوجه با ضرورت افزایش تعداد نمایندگان خانم در مجلس مخالف نیستم، گفت: چرا افزایش حضور زنان را از جاهای دیگری که به رأی مردم ارتباط ندارد و از طریق انتصابات صورت میگیرد، آغاز نکنیم؟! مثلا در مورد انتخاب وزرا، پیگیر افزایش حضور زنان باشیم. این کار در دوران آقای احمدینژاد انجام شد، اما باید دید که چرا ادامه پیدا نکرده است.
به گفته وی اگر واقعا قائل به توانمندی بانوان هستیم، باید در حوزههای انتصابی این توانمندی را باور کنیم و به نمایش بگذاریم درحالیکه شاهدیم این باور عملا در بخشهای انتصابی وجود ندارد.
این نماینده پیشین مجلس، رأیندادن به بیش از یک وزیر زن در همان دولت را نشانهای از این عدم باور به توانمندیهای زنان دانست و گفت: به خاطر دارم آن زمان به خود من گفتند که بین خودتان به توافق برسید که کدامیک از خانمها وزیر شود چون ما به بیش از آن رأی نمیدهیم. میگفتند این یک رأی هم برای این است که مجلس ضدزن معرفی نشود.
این یعنی عدم باور به توانمندی خانمها در عرصههای مدیریت کلان. پس نباید خود را فریب دهیم و بخواهیم که با اجبار مردم این ضعف را جبران کنیم.
وی ادامه داد: اینطور اجبار و اثرگذاری بر رأی مردم از روح دموکراسی فاصله دارد و قشنگ نیست، اما اگر در مرحله اول این باور را در حوزههای انتصابی به نمایش بگذاریم، سبب میشود که مردم آرامآرام توانمندی زنان را باور کرده و رویکرد خود را در عمل تغییر دهند. بهعنوان نمونه خود من بدون هیچ تبلیغات و هزینهای در استان خودمان رأی بالایی داشتم و اکنون هم اعتقاد دارم که باور مردم را باید با عمل شکل داد نه با اجبار.
آجرلو در مورد اینکه آیا کمیت زنان در مجلس در پیگیری مطالبات زنان بیشتر اثرگذار است یا تعلق نمایندگان زن به جریانهای سیاسی، گفت: ما در مجلس هفتم ۱۳ نماینده خانم داشتیم که بسیار با هم همراه بودیم و طرحهای موردنظر خود را به سرانجام میرساندیم. در مجلس هشتم هم هشت نماینده خانم بودیم که اغلب متفرق عمل کرده و کمتر به نتیجه رسیدیم بنابراین زیادبودن تعداد، شرط کافی برای بهنتیجهرسیدن نیست، اما بیاثر هم نیست. در حقیقت همسوبودن زنان مجلس بیشتر اثرگذار است.
وی افزود: نمایندگان مرد نیز در مجلس در خیلی از موارد شقهشقه هستند و اتفاقنظر ندارند، اما کثرت تعداد آنها سبب میشود که این تفرق چندان اثرگذار نباشد، اما در مورد زنان که تعداد کمتری دارند، جناحبندیهای سیاسی، تفاوت دیدگاهها و...، بیشتر آسیب میرساند، بااینحال، اعتقاد دارم که افزایش تعداد نمایندگان خانم با سهمیهبندی جنسیتی، تحمیل خودمان به جامعه است.
نماینده مجلس هفتم در پاسخ به پرسش دیگری مبنیبر اینکه آیا سهمیهبندی نه در قانون انتخابات، بلکه در فهرستبندیهای جریانهای سیاسی میتواند راهگشا باشد، گفت: به اعتقاد من این روش بهتری است که هر جریان سیاسی با اعتقاد به توانمندی زنان، آنها را در فهرست قرار دهد. تهران از ٣٠ نماینده، معمولا پنج یا شش کاندیدای زن دارد و معمولا همان تعداد رأی میآورند، ازهمینرو میتوان نتیجه گرفت زنان پتانسیل رأیآوری دارند و اگر تعداد کاندیداها بیشتر شود، بر تعداد نمایندگان زن هم افزوده خواهد شد.
شهلا میرگلوبیات: راه دیگری غیر از سهمیهبندی جنسیتی نیست
شهلا میرگلوبیات، نماینده ساوه در مجلس نهم، ازجمله موافقان استفاده از شیوه سهمیهبندی جنسیتی است و با تأکیدبر اثرگذاری این روش در افزایش مشارکت زنان، گفت: کمبودن تعداد خانمها در مجلس سبب میشود به قوانین حوزههای مربوطبه آنها کمتر توجه شود و در مواردی که توجه میشود نیز بهخاطر در اکثریت قرارداشتن نمایندگان مرد، زنان کمترین اثرگذاری را در تدوین و تصویب قوانین داشته باشند.
وی در پاسخ به مخالفتهایی که برخی نمایندگان خانم درباره سهمیهبندی جنسیتی عنوان میکنند، گفت: در شرایط کنونی راه دیگری نداریم. زنان جامعه ما در شرایطی نیستند که بگوییم تنها با قراردادن خود در معرض رأی مردم میتوانند سهم لازم را از کرسیهای مجلس بگیرند، زیرا بهقدر کافی حسن اعتماد نسبتبه زنان وجود ندارد، حتی شاهدیم خود زنان وقتی پای صندوق رأی میروند بیشتر به آقایان رأی میدهند، ازهمینرو ضروری است با استفاده از این شیوه، به مقصود برسیم و از همین طریق توانمندیهای جامعه زنان را نشان دهیم.
این نماینده اصولگرای مجلس افزود: در این مرحله تنها با سهمیهبندی است که میتوان سهم زنان از کرسیهای مجلس را به حد معقولی رساند تا زمینه جلب اعتماد جامعه فراهم شود. اکنون بسیاری از کشورهای همسایه مانند افغانستان، پاکستان و عراق از همین شیوه استفاده میکنند و ما هم باید از تجربیات موفق دیگران بهره گیریم.
میرگلوبیات درباره اینکه برخی از مخالفان سهمیهبندی، این روش را نوعی اجبار و مغایر با اصول دموکراسی میدانند، نیز گفت: این سهمیهبندی به معنی اجبار نیست. مگر در سهمیهبندیهایی که سازمان سنجش برای گروههای خاصی از داوطلبان کنکور در نظر میگیرد، صحبت از اجبار است که اینجا باشد؟!
وی با تأکیدبر اینکه زنان ۵۰ درصد از جامعه هستند، گفت: بسیار ضروری است که اگر همین میزان در مجلس سهم ندارند، حداقل ۲۵ درصد سهم داشته باشند و این فرصت را بهدست آورند که تواناییهای خود را نشان دهند.
وی در پاسخ به نظر فاطمه آجرلو مبنیبر اینکه حضور زنان را از انتصاب در دولت آغاز کنیم، گفت: اگر زنان در مجلس تواناییهای خود را نشان دهند، حتما در دولتها نیز از آنها استفاده میشود.
علاوهبراین، مجلس است که دولت را با رأیاعتماددادنهای خود شکل میدهد. اگر تعداد نمایندگان زن در مجلس بیشتر باشد میتوانند دولت را مجاب کنند که از زنان در سطح مدیریت کلان کشور بیشتر بهره گیرد.
میرگلوبیات تأکید کرد: بنده اتفاقا معتقد هستم این کار باید از مجلس آغاز شود، زیرا هیچ قوهای به اندازه مجلس نمیتواند دولت را به افزایش تعداد زنان در بدنه خود وادارد. بسیاری از مشکلات ما به مجلس برمیگردد، باید به زنان فرصت داد با تغییر و تحول در حوزه زنان به رشد کشور کمک کنند. جامعه زنان، که اکنون در بخشهای علمی بسیار موفق است، حتما این توانایی را دارد.
سکینه عمرانی: این انتصاب است نه انتخاب
سکینه عمرانی، نماینده سمیرم در مجلس نهم، با اعلام مخالفت درباره استفاده از روش سهمیهبندی جنسیتی برای افزایش تعداد نمایندگان زن مجلس، گفت: اینکه تعداد نمایندگان زن در مجلس بیشتر باشد، حتما تأثیر مثبتی بر تصمیمگیریها خواهد داشت، زیرا زنان درباره مسائل مختلف با پیگیریهای بیشتر و دقیقتری عمل میکنند، اما ایجاد سهمیه مانند کشورهای دیگر برای این کار روش منطقی و مناسبی نیست.
وی برخلاف شهلا میرگلوبیات که معتقد بود در شرایط کنونی راهی غیر از سهمیهبندی نیست، گفت: این شیوه خلاف قانون اساسی است و بهنظر مناسب نمیآید، اما اگر فرهنگسازی در جامعه بهنحوی باشد که مردم خودشان زنان بیشتری را انتخاب کنند، مورد تأیید است. در کشورهای دیگر احزاب درصدی از کاندیداهای خود را از میان زنان انتخاب میکنند که به اعتقاد من نوعی انتصاب است و روش خوبی نیست زیرا صحنه باید صحنه رقابت باشد.
این نماینده اصولگرای مجلس درباره استفاده از این روش بهعنوان یک شیوه موقت، نیز گفت: در این شیوه فرد نمیتواند بهصورت مستقل تصمیمگیرنده باشد و باید نماینده یک حزب باشد. من این روش را نمیپسندم و اعتقاد دارم احزاب نباید بهجای افراد، تصمیمگیرنده باشند.
عمرانی همچنین گرایش و تمایل بیشتر زنان برای حضور در مجلس را عامل مؤثری دانست و گفت: هر دورهای از انتخابات مجلس که خانمهای بیشتری برای کاندیداتوری تمایل نشان دادهاند شاهد افزایش تعداد نمایندگان خانم بودهایم. از سوی دیگر فرهنگسازی در جامعه از طریق صداوسیما و... نیز نقش انکاریناپذیری در افزایش تعداد کاندیداهای خانم خواهد داشت.
وی کمّیت زنان مجلس را در پیگیری مسائل زنان بسیار مؤثر دانست و گفت: درباره حوزههای عمومی چندان تفاوتی ندارد که چند نماینده زن داشته باشیم، اما در مورد مسائل حوزه زنان وجود نمایندگان خانم بیشتر، بسیار کمککننده است.
به گفته عمرانی تا زمانی که جامعه زنان بهخصوص در شهرهای کوچک شهامت بیشتری برای ورود به عرصه انتخابات از خود نشان ندهد، شاهد تغییرات چشمگیری نخواهیم بود. خوشبختانه در برخی از حوزههای انتخابیه که پیش از این نماینده خانم نداشتند، شور و حالی ایجاد شده است و میتوان امیدوار بود در مجلس آتی شاهد افزایش تعداد نمایندگان زن باشیم.
آذر منصوری: کشورهای توسعهیافته این راه را رفتهاند
آذر منصوری، فعال سیاسی اصلاحطلب و نماینده پیشین مجلس در پاسخ به مخالفتهایی که با ایده سهمیهبندی جنسیتی برای افزایش زنان میشود، گفت: تاکنون ۹ مجلس در ایران شکل گرفته و بیشترین حضور زنان در آن ۱۹ نفر یا به عبارتی بین ٣,٥ یا چهار درصد بوده است. این تجربیات نشان میدهد افزایش مشارکت زنان به خودیخود و اتفاقی محقق نخواهد شد زیرا اگر اینطور بود، در ۳۶ سال گذشته انجام میشد.
وی با تأکید بر اینکه میانگین حضور زنان در مجالس دنیا در یک دهه گذشته از ۲۰ درصد فراتر رفته است، گفت: در شرایط کنونی که با میانگین حضور زنان در مجالس دنیا فاصله معناداری داریم و نهادی مثل مجلس که با تصویب طرحها و لوایح در مورد مسائل ملی و کلان جامعه و ساختار حقوقی کشور ارتباط دارد، از حضور نیمی از جمعیت کشور خالی است، باید برای ازمیانبرداشتن این خلأ و آسیبهای آن در بلندمدت فکری کرد.
منصوری با اشاره به اینکه کشورهای دیگر برای پرکردن این خلأ از مکانیسم سهمیهبندی استفاده کردهاند، گفت: خیلی از کشورهای توسعهیافته که میزان حضور زنان در پارلمانشان از ۳۰ درصد فراتر رفته است در نقطه آغاز همین مرحله را پشت سرگذاشتهاند، بنابراین وقت آن است که در جمهوری اسلامی که رهبر آن به حضور زنان در حکومتداری اعتقاد دارد نیز از این روش استفاده کنیم.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا تلاش برای ایجاد تبعیض مثبت به نفع زنان در شرایطی که در بسیاری از مسائل جامعه با تبعیض منفی مواجه هستیم، آرمانگرایی نیست؟ گفت: خیر، افعانستان سالهاست از چنین مکانیسمی استفاده و این تبعیض مثبت را اعمال کرده است. از سوی دیگر اگر اکنون به این مسئله توجه نداشته باشیم، فاصله ما با کشورهای دیگر در این زمینه بیشتر میشود و مطالبات معوق جامعه زنان باز هم معطل میماند.
به گفته این فعال سیاسی اصلاحطلب اکنون که هیچ روشی برای افزایش مشارکت سیاسی زنان نیست و تجربه نشان داده زنان با فقدان تجربه لابیگری و عدم توان اقتصادی، نمیتوانند در فهرستها قرار گیرند باید حتما از این مکانیسم استفاده کرد. از جریان اصلاحطلب انتظار میرود با استفاده از این روش در بزنگاه انتخابات در این عرصه فرهنگسازی کند.
منصوری همچنین در پاسخ به این سؤال فاطمه آجرلو که چرا دولت محل آغاز افزایش مشارکت زنان نباشد، گفت: بدونشک این یک تلاش دوسویه است و بخشی از آن به دولت مربوط میشود که از امکانات موجود برای برقراری عدالت جنسیتی در کشور استفاده کند اما به موازات این مطالبه از دولت، زنان باید در جهت افزایش حضور در انتخابات نیز تلاش کنند.
وی تأکید کرد: انتظار میرود دولت تلاش کند تا مصوبه موردنیاز برای این سهمیهبندی را از مجلس بگیرد زیرا سازوکار دیگری برای داشتن سهم حداقل ۲۵ درصدی مانند بسیاری از کشورها نداریم.
این فعال سیاسی اصلاحطلب با اشاره به اهمیت کیفیت حضور زنان و نگاه سیاسی آنان در مجلس شورای اسلامی گفت: به خاطر اهمیت نگرش سیاسی نمایندگان است که تأکید دارم جریان اصلاحطلب باید این سهم را در فهرست انتخاباتی خود در نظر بگیرد. در مقابل اصولگرایان نیز حتما میزان مشخصی از مشارکت را تعریف و بازتولید میکنند.
با توجه به تغییر در قانون انتخابات و لحاظکردن این سهمیه جنسیتی در آن، فرصت باقیمانده تا انتخابات آتی، زمان آن است که دو جریان سیاسی اصلاحطلب و اصولگرا گامی در جهت توسعه سیاسی کشور که حضور زنان یکی از شاخصهای مشخص آن است، بردارند و با اعمال این سهمیهبندی در فهرستهای انتخاباتی باب انجام این تحول را در سالهای آتی باز کنند.