مرتضی گلپور
آیتالله مصباح یزدی معمولاً کمتر سخن میگوید، اما همان اندک سخنانش نیز خبرساز میشود. علت این خبرسازی را باید در دیدگاههای انتقادی او جستوجو کرد. اغلب مواضع آیتالله مصباح چندان اقبالی در میان اکثریت ندارد و طبیعی است که دیدگاههای او در معرض نقد قرار میگیرد. او هم پاسخ متقابل میدهد و زنجیرهای از جدلها شروع میشود که اغلب طرفین، بی آنکه نامی از دیگری بیاورند، با ایما و اشارههای روشن، رقیب را مخاطب قرار میدهند. اما آخرین اظهارات رئیس مؤسسه پژوهشی امام خمینی(ره) در قم، بیش از سایر اظهار نظرها جنجالآفرین شد، بیشتر به این علت که آیتالله مصباح این بار بدون پردهپوشی «برخی بستگان امام خمینی(ره)» و آیتالله هاشمی رفسنجانی را در معرض انتقاد مستقیم و تند خود قرار داد.
پدرمعنوی «جبهه پایداری» در گفتوگویی با ماهنامه «عصر اندیشه» که «تسنیم» بخشهایی از آن را منتشر کرد، در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه «اخیراً آقای هاشمی رفسنجانی گفت تمدنی که امام میخواست این انقلاب ایجاد کند، دچار انحراف شده است و حتی از شما به عنوان یکی از تحریفگران امام نام میبرند» اظهار کرد: «کسانی که ما را متهم به تحریف میکنند، در واقع افترا میزنند و افترا از قدیمیترین شگردهای شیطانی است.» وی در ادامه با اشاره به «رفوزه شدن برخی بستگان امام» گفت: «در سالهای ابتدای بعثت، از جمله ماجرای وفات رسول خدا، بسیاری از بستگان و اصحاب پیامبر رفوزه شدند... آن زمان برخی بستگان پیامبر عامل انحراف بودند و رفوزه شدند و اکنون برخی بستگان امام خمینی(ره). برخی حق را میشناسند، اما مانند ابوجهل تا پای جان آن را انکار میکنند.» این اظهارات جنجال برانگیز با واکنشهای بسیاری میان حوزویان و فعالان سیاسی روبهرو شد.
غرویان؛ پرسشهای یک شاگرد از استاد
یک مدرس حوزه و دانشگاه که سابقه شاگردی آیتالله مصباح یزدی را نیز دارد، با اشاره به اظهارات اخیر استاد سابق خود، پرسشهایی را مطرح کرد. حجتالاسلام محسن غرویان در گفتوگو با «ایران» با بیان اینکه رهبر معظم انقلاب امسال را سال همدلی و همزبانی نامیدند، افزود: سؤال من از آیتالله مصباح یزدی این است که آیا اظهارات شما با شعار امسال یعنی همدلی و همزبانی سازگار است؟ به نظر من این اظهارات با شعار رهبری برای امسال سازگار نیست. وی با اشاره به اینکه در ماه مبارک رمضان به سر میبریم، رمضان را ماه اخلاق، تقوا و خودسازی دانست و اظهار کرد: سؤال من از آیتالله مصباح این است که آیا صحبتهای شما با فضای ماه مبارک رمضان سازگاری دارد؟ این سخنان با فضای تقواپیشگی ماه مبارک رمضان سازگاری ندارد، چون موجب رنجشهایی شده و از نظر شرعی نیز اشکال دارد، بویژه اینکه نسبتهایی به بیت و خانواده امام(ره) داده شد که توضیح آن مشکل خواهد بود.
این مدرس حوزه در پرسش سوم خود از آیتالله مصباح پرسید: آیا دیدگاه رهبر معظم انقلاب نسبت به خاندان و بیت امام(ره) همین دیدگاهی است که آیتالله مصباح مطرح میکند؟ آیا میتوانیم قبول کنیم که رهبر معظم انقلاب درباره خاندان امام(ره) نسبتی مانند آنچه شما به کار بردید به کار میبرند؟ وی با بیان اینکه من یقین دارم که دیدگاه رهبری خلاف این اظهارات است، اضافه کرد: رهبر معظم انقلاب، مکرر آقای سیدحسن خمینی را تکریم کردند و حتی کسانی که چند سال قبل، سخنرانی ایشان را به هم زدند نیز مورد سرزنش قرار دادند. اینها نشان میدهد که دیدگاه رهبری در این زمینه نیز خلاف دیدگاه آیتالله مصباح است.
به گفته غرویان، هیچ یک از مراجع و فقها چنین اظهار نظری نسبت به بیت امام(ره) نداشته و ندارند، حتی بالاتر از این، میدانم که مراجع نسبت به بیت امام(ره) نگاه تکریمآمیزی دارند، بویژه حضرت آیتالله جوادی آملی که دیدگاهشان به بیت امام(ره) بسیار مثبت است و این اظهارات عجیب و شگفتآور آیتالله مصباح، خلاف مشی علما و مراجع است.
وی در طرح پرسش پنجم خود از مصباح یزدی، خاطرنشان کرد: آیتالله هاشمی رفسنجانی از چهره های انگشتشمار نظام به شمار میرود که در دنیا به عنوان یکی از ارکان نظام، از یاران نزدیک امام(ره) و جزو مؤسسان جمهوری اسلامی ایران از ایشان یاد می شود، از این رو به عنوان شاگرد آیتالله مصباح یزدی، حق دارم از ایشان بپرسم که چرا نسبت به ایشان یا بیت امام(ره) چنین دیدگاهی دارند؟ غرویان با بیان اینکه نگاه هر مجتهدی برای خود محترم است و حتماً ادلهای برای دیدگاههای خود دارد، خاطرنشان کرد: اما نباید در یک بحث علمی دیگران را با چنین القابی برنجانیم. اگر کسی سخن علمی دارد، باید با ادله علمی بیان کند.
منتجبنیا: مردم اجازه تعرض به بیت امام را نمیدهند
یک روحانی اصلاحطلب نیز در این زمینه، با بیان اینکه این اولین باری نیست که افرادی که در دوران حیات امام(ره) جایگاهی در انقلاب و نظام نداشتند، لب به سخن میگشایند و علیه شخصیتهای ریشهدار و اصیل انقلاب چنین حرفهایی را میزنند، اظهار کرد: باوجود این، جای تأسف است که کسانی این سخنان را مطرح میکنند که در زمان امام(ره) کمترین مسئولیتها به آنها سپرده میشد. حجتالاسلام رسول منتجب نیا در گفتوگو با «ایران» افزود: در زمان نهضت اسلامی در دورهای به دلیل شهادت فرزندان این مرز و بوم به دست رژیم شاه، امام(ره) جشن نیمه شعبان را تحریم کرده و از مردم خواسته بودند که برای شهدا عزاداری کنند، اما عدهای در قم جشن و شادمانی برپا کردند.
قائم مقام حزب اعتماد ملی با اشاره به اینکه امروز این افراد جسارت خود را به شخصیتی مانند آیتالله هاشمی رفسنجانی افزایش دادهاند، اضافه کرد: آنان پا را فراتر گذاشته و به بیت امام(ره) هم متعرض شدهاند. وی گفت: امام(ره) در وصیتنامه خود اشاره کرده بودند که بعضیها پس از من، از احمد و فرزندان من انتقام میگیرند.
این روحانی اصلاحطلب با بیان اینکه این افراد فکر میکنند حافظه مردم کوتاه مدت است، ادامه داد: اما باید از این افراد پرسید روزهای سخت انقلاب و دفاع مقدس کجا بودید که امروز خود را صاحب مملکت و انقلاب میدانند؟
منتجبنیا تصریح کرد: حالا نیز مردم زندهاند، عشق امام(ره) زنده است و مردم اجازه نمیدهند که به بیت امام تعرض شود، همان مردمی که به عشق امام انقلاب کردند و شهید دادند و به عشق امام، در دفاع مقدس فرزندان خود را به جبههها فرستادند. این مردم بیدار هستند و نمیگذارند به بیت امام و یاران نزدیک او توهین و جسارت شود.
انصاریراد: دیدگاههای مصباحیزدی خلاف فتاوای امام(ره) است
یک روحانی دیگر نیز در این زمینه به «ایران» گفت که دیدگاههای مصباح یزدی درباره حکومت و جمهوری اسلامی مغایر رأی و فتاوای امام(ره) است. حجتالاسلام حسین انصاری راد، نماینده مجلس ششم افزود: اغلب شخصیتهای نامدار روحانی حاضر در جمهوری اسلامی ایران را میشناسم، بسیاری را از 50 سال قبل و بسیاری را در دوره جمهوری اسلامی، اما به نظر من در 50 سال گذشته، هیچ کس صریحتر از آقای مصباح یزدی با نظریات بنیانگذار جمهوری اسلامی به مخالفت برنخاسته است.
وی اضافه کرد: «آقای مصباح یزدی جمهوریت را شرک قلمداد کرده و گفته که جمهوریت شرک است و ما از این شرک مبرا هستیم. وی از رأی مردم به هوسهای مردم تعبیر کرد و واژه جمهوری را در جمهوری اسلامی، لغو و بی محتوا اعلام میکند.» انصاری راد با بیان اینکه آقای مصباح تصریح میکند که مردم در انتخاباتها جز نمایشی لغو و بی حاصل کاری انجام نمیدهند، اضافه کرد: برای آقای مصباح رأی مردم و نظر مردم اعتباری ندارد و اگر همه مردم به امری رأی هم بدهند، برای او حاصلی حقوقی ندارد و این برخلاف فتوای صریح امام است. به باور انصاری راد، این همه در صورتی است که در قانون اساسی، همه سمتها با انتخابات رسمیت مییابد و بنیانگذار جمهوری اسلامی نیز همه جا در سخنان خود، بویژه در پاسخ به استفتایی به دفتر خود، میگوید که ولی فقیه وقتی رسمیت مییابد که اکثریت مردم او را انتخاب کرده باشند.
این روحانی اصلاحطلب با بیان اینکه در دیدگاه بنیانگذار جمهوری اسلامی ارکان نظام مانند خبرگان و قانون اساسی، مبتنی بر نظر مردم است و این فتوای امام است، ادامه داد: امام از اول بر انتخاب و رأی مردم تکیه کرد و با صراحت گفت که من جمهوری اسلامی متکی بر آرای مردم را پیشنهاد کردم، انتخاب با ملت است و طرز جمهوری همان است که همه جا هست. بنیانگذار جمهوری اسلامی هنگام ورود به کشور در سخنرانی معروف خود میگوید که سرنوشت هر کسی به دست خودش است و میگوید با حکم شرعی و قانونی ناشی از آرای اکثریت قریب به اتفاق ملت ایران نسبت به رهبری جنبش، بازرگان را مأمور تشکیل دولت موقت میکنم.
وی با اشاره به اینکه قانون اساسی در همه جا متکی بر انتخاب و آرای مردم است، گفت: اما آقای مصباح صریحاً اعلام میکند که رأی مردم ارزش و اعتباری ندارد و لذا هیچ کس به اندازه او خلاف قانون اساسی و آرا و فتاوای امام(ره) با این صراحت حرف نزده است. انصاری راد با طرح این سؤال که تعجب میکنم ایشان با این آرا، می خواهد وارد انتخابات خبرگان شود و خود را با اتکای به آرای مردم عضو خبرگان رهبری بداند، خاطرنشان کرد: چطور میتواند این حرفها را درباره خانواده امام(ره) بزند که خانواده امام(ره) و حتی کسانی که در دفتر ایشان هستند، هرگز کلمهای که با آرای امام(ره) در تضاد باشد، یا بوی تضاد از آن استشمام شود یا علامتی از تضاد دیده شود، بر زبان نیاوردهاند.
این نماینده پیشین مجلس، درباره انگیزه سخنان اخیر آیتالله مصباح یزدی گفت: این اظهارات را باید در راستای نقشی دید که بیت امام یا آقای هاشمی در انتخابات آینده بویژه انتخابات خبرگان رهبری ایفا خواهند کرد.
آیتالله موسویتبریزی: هاشمی از نزدیکترین افراد به امام بود
آیت الله سیدحسین موسوی تبریزی، از یاران امام(ره) نیز در این باره گفت: حرکت های دینی یا مردمی همواره با خطر و تهدید تحریف روبه رو هستند. وی با اشاره به اینکه کسانی که با انقلاب هماهنگ نبوده اند، امروز به تحریف روی آورده اند،افزود: آنان در دوران سختی با انقلاب همراه نبودند، اما وقتی در دوران پس از عبور از دشواری ها ، طرفدار انقلاب شده اند.
آیت الله سیدحسین موسوی تبریزی با بیان اینکه آنچه درباره آقای هاشمی رفسنجانی به عنوان نزدیک ترین افراد به امام خمینی هم بیان می شود، از جنس سایر تحریف های مشابه در تاریخ اسلام است، خاطرنشان کرد: من بسیار به امام نزدیک بودم و میدانم بسیاری از معضلاتی که در دوران حیات امام در جلسه سران نظام مطرح می شد، و باید به امام منتقل می شد، بر عهده آقای هاشمی رفسنجانی بود. زیرا امام به ایشان اعتماد زیادی داشت و ایشان را قبول و دوست داشت.
وی با اشاره به اینکه آیت الله هاشمی رفسنجانی در تمام مراحل نهضت و نظام ا سلامی همراه امام بود و حتی در دوران دفاع مقدس جانشین ایشان به عنوان فرمانده کل قوا بود، اضافه کرد: امروز آقای مصباح نمی تواند بگوید مطالبی که از سوی آقای هاشمی مطرح می شود، خلاف است. زیرا تا روزی که امام در قید حیات بودند، آقای مصباح حتی یک کلمه در تایید ایشان و نظام و حتی دفاع مقدس بر زبان نیاوردند اما بعد از رحلت امام آرام آرام حرفهای طرفدارانه از امام از ایشان شنیده شد.