گروه بينالملل: با پيروزي کارزار «نه» به شرايط بازپسدهي بدهيهاي خارجي در يونان، صدر اعظم آلمان، بزرگترين اقتصاد اروپا و رئيسجمهوري فرانسه، ششمين اقتصاد بزرگ جهان، روز دوشنبه و رهبران حوزه «يورو» روز سهشنبه ديدار ميکنند.
ارقام منتشره از سوي وزارت کشور يونان نشان داد که 3 / 61 درصد راي دهندگان به اين طرح نه گفتهاند، درحالي آراي مثبت به آن 7 / 38 درصد است. رأي منفي يونان به سياستهاي يادشده پيروزي بزرگي براي دولت يونان به حساب ميآيد؛ دولتي که در هفته گذشته همه توان خود را به کار گرفت تا مردم را قانع کند «نه» بگويند. با وجود آنکه هشدارهايي در مورد احتمال خروج يونان از کشورهاي صاحب واحد پول اروپايي، «يورو»، و حتي احتمال خروج آن از اتحاديه اروپا داده شده بود، شهروندان آن کشور تصميم گرفتند به رياضتهاي اقتصادي پاسخ منفي بدهند. پس از پاسخ منفي يونان به شروط اعتباردهندگان، صداها براي اخراج اين کشور از حوزه يورو بلندتر شده است.
صدر اعظم آلمان در پاريس به ديدار فرانسوا اولاند، رئيسجمهوري فرانسه، ميرود تا در مورد واکنش به همهپرسي يونان گفتوگو کنند. آنها خواستار تشکيل جلسه اضطراري کشورهاي صاحب «يورو» در 16 تير ماه شدهاند. علاوه بر يونان که حضورش در حوزه يورو با شبهاتي روبهرو شده، فرانسه، آلمان، اتريش، بلژيک، قبرس، استوني، فنلاند، ايرلند، ايتاليا، لتوني، اسلووني، لوکزامبورگ، مالت، هلند، اسلوواکي، ليتواني، اسپانيا و پرتغال ديگر کشورهاي اروپايي صاحب پول مشترک هستند؛ در مجموع 19 عضو از 28 عضو اتحاديه اروپا.
الکسيس سيپراس نخستوزير يونان بعد از روشن شدن اين نتايج در نطقي تلويزيوني گفت: «امشب ما پيروزي دموکراسي را جشن ميگيريم، اما فردا همه با هم کار براي کامل کردن يک تلاش ملي براي خروج از اين بحران را ادامه خواهيم داد». او افزود: «رايدهندگان نه دستور کاري عليه اروپا، بلکه دستور کاري براي يافتن يک راه حل پايدار که ما را از دور باطل رياضت اقتصادي خارج ميکند به دولت من دادهاند».
يانيس واروفاکيس وزير دارايي يونان در واکنش به اين نتيجه آن را «يک آري بزرگ به يک اروپاي دموکراتيک» خوانده است.
او گفت يونان در مذاکرات با وام دهندگان رويکردي «مثبت» خواهد داشت. در حال حاضر هم مهلت باز پرداخت قسط يکي از وامها به صندوق بينالمللي پول، در نهم تير ماه به پايان رسيده است و بازپرداخت بدهيها به کمک مالي خارجي نياز دارد.
شوک طراح همهپرسي
ساعتي پس از اعلام نتيجه نهايي همهپرسي در يونان بر سر سياستهاي رياضت افتصادي، يانيس واروفاکيس، وزير دارايي يونان، اعلام کرد از سمت خود استعفا ميکند. واروفاکيس در صفحه اينترنتي خود نوشت، برخي سياستمداران حوزه يورو به او گفتهاند که ترجيح ميدهند او ديگر در مذاکرات حضور نداشته باشد. به نوشتهي واروفاکيس، کنارهگيري او ميتواند به نخستوزير آلکسيس سيپراس در رسيدن به توافق با اعتباردهندگان کمک کند.
واروفاکيس در پيام اينترنتي خود افزود که سيپراس کنارهگيري او را «به صورت بالقوه مثبت» ارزيابي کرده و وزير دارايي به همين دليل «امروز» (دوشنبه، 6 ژوئيه / 15 تير) از مقام خود کنار ميرود.
يانيس واروفاکيس به عنوان چهرهاي محبوب در فضاي سياسي يونان ظاهر شد؛ بر سر ميز مذاکره بر سر بحران بدهيهاي يونان اما چهرهاي پرخاشجو و خبرساز برشمرده ميشد. او سياستهاي رياضتي وامدهندگان را «غرق مصنوعي صندوق دولت» مينامد. (غرق مصنوعي: اشاره به روشي است که گفته ميشود دستگاههاي امنيتي آمريکا براي گرفتن اعتراف از تروريستها از آن استفاده ميکردند.) وزير دارايي (پيشين) يونان همچنين نوشته است: «ما از حزب چپها به کار گروهي اعتقاد داريم، بدون اينکه در پي دريافت مزاياي پست و مقام باشيم. من از نخستوزير سيپراس و البته از وزير دارايي جديد و دولتمان تمامقد پشتيباني ميکنم». در ادامه متن واروفاکيس آمده است: «من تحقير اعتباردهندگان را با سربلندي ميپذيرم».
واروفاکيس پيش از اين گفته بود اگر شهروندان يونان در همهپرسي با سياستهاي رياضت اقتصادي اعتباردهندگان موافقت کنند، از سمت خود کنارهگيري ميکند؛ اتفاقي که البته نيفتاد.
او شامگاه يکشنبه اعلام کرده بود که پس از مشخصشدن نتايج همهپرسي بر سر ميز مذاکره با وامدهندگان بازميگردد. واروفاکيس در سخنان تلويزيوني خود تصريح کرده بود که «اروپا ديگر نبايد قفس آهنين سياستهاي مالي انقباضي باشد».
وزير دارايي (پيشين) يونان پاسخ منفي رأيدهندگان يوناني به سياستهاي رياضت اقتصادي را «لحظهاي بينظير در تاريخ» ميداند. به نظر واروفاکيس، «ملتي کوچک در اروپا» به «بندگي بدهيها» پاسخ منفي داد.
يانيس واروفاکيس همچنان بر خواستههاي پيشين خود پافشاري ميکند. به اعتقاد او، توافق با اعتباردهندگان بايد بازتعريف بدهيهاي يونان، کاهش صرفهجوييها، تقسيم ثروت به سود نيازمندان و اصلاحات واقعي را در بر داشته باشد. واروفاکيس پيش از اين آلمان را به گستردن چتري از ترس بر فراز اروپا متهم کرد و در تلويزيون ايتاليا گفت اتحاديه اروپا در حال تبديل شدن به پديدهاي بدتر از اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي (سابق) است. يکي از توئيتهاي واروفاکيس در روزهاي پاياني ماه آوريل سياستهاي تحريککنندهي او را به خوبي نشان ميدهد.
او پس از ديداري غير رسميبا اعضاي حوزه يورو در ريگا، پايتخت لتوني، به نقل از فرانکلين روزولت، رئيسجمهوري اسبق ايالات متحده، توييت کرد: «آنها در نفرت از من اتفاق نظر دارند و من از نفرت آنان استقبال ميکنم». روزولت در رقابتهاي انتخاباتي اين جمله را بر زبان راند؛ موضوع هم بر سر سياستهاي داخلي آمريکا بود. منظور واروفاکيس از اين جمله 18 همکار او در صدر وزارتخانههاي دارايي ديگر کشورهاي حوزه يورو بودند. در اين جلسات همواره يک نکته برجسته بود: همه يک طرف بودند و واروفاکيس در طرف ديگر.
در پايان اکثر نشستهاي اخير بر سر بحران بدهيهاي يونان، يک پيام مشترک در بيانيههاي طرف اروپايي به چشم ميخورد: مذاکرهکنندگان درخواست يونان براي تمديد بسته کمکهاي مالي را يکصدا رد ميکردند.
واروفاکيس پس از تحصيل در رشتههاي رياضي و آمار در رشتهي علوم اقتصادي از دانشگاه «اسيکس» انگليس دکترا گرفت. او پيشتر مشاور گئورگيوس پاپاندرئو، رئيس اپوزيسيون سوسيال دمکراتها بود. واروفاکيس پيش از پيروزي پاپاندرئو در انتخابات (2009) از او جدا شد.
5 سال پيش که وضعيت نابسامان اقتصادي در يونان بيشازپيش نمايان شد، واروفاکيس از نگاه يک استاد دانشگاه به مديريت بحران در کشورهايي چون آمريکا، اسکاتلند و استراليا نگريست. او در کتاب خود، «مينوتور جهاني»، خواست به جاي تنظيم شتابزده بستههاي نجات مالي، در مورد دلايل و راهحلهاي بحرانهاي مالي به صورت عميق بحث شود.
پسلرزههاي همهپرسي يونان
پاسخ منفي شهروندان يونان به شروط اعتباردهندگان (تروئيکايي شامل صندوق بينالمللي پول، کميسيون اروپا و بانک مرکزي اروپا) به معناي اخراج خودکار يونان از حوزه يورو نيست. اساسا در قراردادهاي حوزه يورو از نظر حقوقي راهي براي اخراج يک کشور از حوزه پول مشترک اروپايي ديده نشده است.در مورد خروج يونان از حوزه يورو اتفاق نظر وجود ندارد.
خبرگزاري فرانسه به نقل از کارشناسان اقتصادي گزارش ميدهد که نتيجه همهپرسي، در آينده همگرايي اتحاديه اروپا نيز تاثيرگذار خواهد بود.
تحليلگران ميگويند در صورتي که يونان از حوزه پول واحد اروپايي، يورو، خارج شود، اين اقدام به معناي شکست سياستهاي آنگلا مرکل صدر اعظم آلمان در مديريت بحران مالي اتحاديه اروپا خواهد بود.
جوليان راپولد از موسسه روابط خارجي آلمان ميگويد خانم مرکل نگران تبعات غيرقابل پيشبيني خروج يونان از حوزه يورو همچون تقويت گروههاي ضد يورو در برخي کشورهاي اروپايي است: «مرکل دوست ندارد که دربارهاش بگويند او يونان را از حوزه يورو بيرون انداخت». به گفته اين کارشناس آلماني، در صورتي که يونانيها در همهپرسي روز يکشنبه به درخواست وامدهندگان اروپايي براي تشديد سياستهاي رياضت اقتصادي راي مثبت بدهند، دست خانم مرکل در پارلمان براي تداوم کمکهاي مالي به يونان باز ميشود. دولت چپگراي يونان در آستانه برگزاري همهپرسي از مردم اين کشور خواسته بود که با دادن راي منفي، با درخواست وامدهندگان اروپايي مخالفت کنند.