گروه بینالملل: تفاهم جامع هستهای ایران و شکست جنگ طلبان جمهوری خواه و رژیم صهیونیستی سوژه داغ رسانههای جهان تبدیل شده است. سه شنبه تاریخی وین از نگاه رسانههای آمریکایی قمار بزرگ اوباما در توافق با ایران قلمداد میشود. روزنامه نیویورک تایمز مینویسد، گشایش ریچارد نیکسون در قبال چین بیشاز چهل سال پیش یک قماربازی بزرگ جنگ سرد بود به طوری که وی توانست رابطهای کاری با کشوری کمونیستی ایجاد کند که زرادخانه کوچکی از تسلیحات هستهای ساخته بود و به طور آشکار بلندپروازیهای طولانی مدتی برای دستیابی به قدرت جهانی داشت.دوران ریاستجمهوری اوباما خیلی پیشاز آن که بتوان هر گونه ارزیابی منطقی درباره اینکه آیا آن انداختن تاس نتیجه داده است یا نه، انجام داد پایان خواهد یافت.
رئیسجمهوری آمریکا بعد از اعلام تفاهم و عکس یادگاری مذاکرهکنندگان در تلویزیون ظاهر شد تا استقبال کاخ سفید را از تفاهم با تهران تشریح نماید.اوباما با لحنی نسبتا خشن که مشخص نبود مخاطب وی کیست، گفت: «توافق هستهای با ایران، دنیا را به جایی امن تر تبدیل خواهد کرد.»
وی در ادامه گفت:« بعد از دو سال مذاکرات، آمریکا در کنار شرکای بینالمللی خود به چیزی نائل شد که دهها سال خصومت نتوانست به آن برسد،توافق جامع و بلند مدت با ایران، از دستیابی این کشور به سلاح هستهای جلوگیری خواهد کرد. این توافق با سنت رهبری آمریکایی هم سو است. اکنون پنجاه سال از زمانی که کندی رئیسجمهور (پیشین) آمریکا مقابل مردم آمریکا ایستاد و گفت بیایید هرگز از روی ترس مذاکره نکنیم، اما بیایید هرگز از مذاکره کردن نیز هراس نداشته باشیم. کندی آن زمان از لزوم گفتگو بین آمریکا و شوروی سابق سخن میگفت که به تلاشها برای محدود کردن گسترش تسلیحات هستهای منجر شد. خطر در آن روزها، جنگ هستهای فاجعهآمیز بین دو ابر قدرت بود.»
رئیسجمهوری آمریکا در ادامه نطق تلویزیونی خود گفت: «با این توافق، ایران دو سوم از سانتریفیوژهای نصب شده خود، دستگاههایی که برای تولید اورانیوم غنی شده در سطح بالا برای بمب (اتمی) ضروری هستند، برچیده و آنها را در جایی خواهد گذاشت که زیر نظارت مداوم بینالمللی باشد. ایران در یک دهه آینده از سانتریفیوژهای پیشرفته خود برای تولید اورانیوم استفاده نخواهد کرد. ایران همچنین 98 درصد ذخایر اورانیوم غنی شده خود را رها خواهد کرد. برای اینکه موضوع روشن شود، باید بگویم ایران هم اکنون ذخایری در اختیار دارد که میتوان با آن تا ده سلاح هستهای تولید کرد. به خاطر این توافق، این ذخایر تنها به درصدی از آنچه برای تولید تنها یک سلاح هستهای لازم است، کاهش خواهد یافت. محدودیت ذخایر (اورانیوم ایران) به مدت پانزده سال ادامه خواهد داشت.»
اوباما گفت:« به خاطر این توافق، ایران در هسته راکتور اراک اصلاحات ایجاد میکند تا این رآکتور دیگر پلوتونیوم مناسب برای سلاح هستهای تولید نکند. ایران همچنین توافق کرده است که سوخت مصرف شده راکتور را تا زمان پایان عمر راکتور به خارج از کشور بفرستد. ایران دستکم تا پانزده سال آینده هیچ گونه راکتور تازه آب سنگین نخواهد ساخت.»
ژست اقتدار رئیسجمهوری آمریکا
وی گفت: «به خاطر این توافق، ما برای نخستین بار در موضعی خواهیم بود که همه این تعهدات را راستی آزمایی کنیم. این بدین معنا است که توافق بر مبنای اعتماد نیست؛ بلکه بر مبنای راستی آزمایی است. بازرسان به طور شبانه روزی به تأسیسات هستهای مهم ایران دسترسی خواهند داشت. ایران به کل زنجیره تأمین هستهای ایران، معادن اورانیوم، آسیابها، مراکز تبدیل و همچنین مراکز تولید و انبار سانتریفیوژهای این کشور دسترسی خواهد داشت (منظور از ایران ابتدایی، بازرسان هستند). این تضمینکننده آن است که ایران قادر نخواهد بود مواد را از تأسیسات شناخته شده به مراکز سری منحرف کند. برخی از این اقدامات شفافسازی به مدت بیست و پنج سال اجرا خواهد شد.»
اوباما رئیسجمهور آمریکا در ادامه گفت: «در نتیجه این توافق بازرسان خواهند توانست به هر مکان مشکوک در داخل ایران دسترسی داشته باشند. این پیمان اساس تلاشهای جامعه بینالمللی را برای اعمال فشار بر ایران تشکیل داده است. در حالی که ایران برای اجرای این توافقنامه گام برمیدارد، در مقابل کاهش تحریمهایی را خواهد دید که ما برای برنامه هستهای ایران علیه این کشور وضع کردهایم، هم تحریمهای خود آمریکا و هم تحریمهایی که شورای امنیت سازمان ملل متحد وضع کرده است.
کاهش تحریمها مرحلهای و گامبهگام خواهد بود. ایران باید ابتدا گامهای کلیدی هستهای را کامل بردارد تا بعد از آن بتواند از کاهشهای جدید تحریمها بهرهمند شود. در یک دهه آینده ایران باید به این توافقنامه عمل کند تا تحریمهای دیگر برداشته شود، از جمله پنج سال محدودیت مرتبط با تسلیحات و هشت سال محدودیت مربوط به موشکهای بالستیک است. همه اینها در قطعنامه جدید شورای امنیت ثبت و مورد حمایت و تصویب قرار خواهد گرفت.»
وی درباره نحوه برگشتپذیری تحریمها گفت: «اگر ایران توافقنامه را نقض کند، همه این تحریمها به طور خودکار و فورا برقرار خواهد شد. بنابراین برای ایران دستورکار کاملا روشنی وجود دارد که باید طبق آن عمل کند. همچنین پیامدهای بسیار جدی برای ایران در صورت نقض توافقنامه وجود خواهد داشت. این توافقنامه ماست. این توافقنامه از حمایت کامل جامعه بینالمللی برخوردار است. کنگره فرصت خواهد داشت جزئیات این توافقنامه را بررسی کند. دولت من آماده است گزارشها و توضیحات جامع درباره این توافق داشته باشد.
همانطور که مردم آمریکا و کنگره آمریکا این توافقنامه را بازنگری میکنند، مهم است که گزینه جایگزین را هم در نظر داشته باشند. در نظر بگیرند چه اتفاقی در جهان خواهد افتاد اگر این توافق نباشد. بدون این توافق هیچ سناریویی وجود نخواهد داشت که جهان در تحریم کردن ایران به این منظور که ایران به طور کامل برنامه هستهای خود را برچیند، به ما بپوندد. ما مطمئن نیستیم دولت ایران تحت این فشارها تسلیم شود. همچنین جهان نیز از این تلاشها برای تحریم ایران برای همیشه با هدف تسلیم کردن ایران، حمایت نخواهد کرد. ما تحریمها را وضع میکنیم تا به راه حلی دیپلماتیک برسیم و این کاری است که ما انجام دادهایم. بدون این توافق، هیچ محدودیت مورد توافق برای برنامه هستهای ایران وجود نخواهد داشت.»
اعتراف اوباما به قدرت اتمیایران
وی در ادامه به نوعی منتقدان تفاهم را مخاطب قرار داد و گفت: «بدون این توافق ایران میتواند سانتریفوژهای بیشتری تولید کند، عملیاتی کند و آزمایش کند، ایران میتواند راکتوری را سوخت گیری کند که قادر است برای بمب پولوتونیوم تولید کند، همچنین اگر این توافق نباشد ما نمیتوانیم هیچ گونه از این بازرسیها را که ما را قادر بسازد هر گونه برنامه تسلیحات اتمیمخفی ایران را ردیابی کند. به عبارت دیگر نبود توافق به معنای نبود هیچ محدودیت پایدار بر برنامه هستهای ایران است. چنین سناریویی احتمال این را که دیگر کشورهای منطقه احساس کنند مجبور هستند برنامه هستهای خود را دنبال کنند، بیشتر خواهد کرد و این خطر رقابت تسلیحات اتمیدر بی ثبات ترین منطقه جهان را ایجاد میکند.
همچنین نبود این توافق، گزینههای کمتر و کارآمدتری را برای آمریکا برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح اتمیفراهم خواهد کرد. من بیشاز شش سال است که رئیسجمهور و فرمانده کل قوای آمریکا بودهام. من بارها با تصمیماتی روبرو شده ام که آیا از نیروی نظامیاستفاده کنم یا خیر. این بزرگترین و سختترین تصمیمی است که هر رئیسجمهوری باید بگیرد. در موارد بسیاری درباره کشورهای مختلف من تصمیم گرفتهام از نیروی نظامیاستفاده کنم. وقتی در جهت منافع امنیت ملی ما باشد، من هرگز در استفاده از نیروی نظامی درنگ نمیکنم.
من قویا باور دارم منافع امنیت ملی ما هم اکنون بسته به این دارد که جلوی دستیابی ایران را به سلاح اتمیبگیریم. این بدان معناست، بدون راهحلی دیپلماتیک، چه من و یا رئیسجمهور آینده آمریکا، با این گزینه روبرو خواهد شد که آیا باید اجازه دهد ایران سلاح اتمیبه دست آورد یا اینکه از نیروی نظامی برای متوقف کردن آن استفاده کند.»
اوباما در ادامه اظهارات خود گفت: «به عبارت سادهتر، عدم توافق به معنای فرصتی بزرگتر برای جنگهای بیشتر در خاورمیانه است. افزون بر آن، ما وقتی میکوشیم امتحان کنیم که آیا میتوان این مسئله را از راه مسالمتآمیز حلوفصل کرد، هیچ چیزی را واگذار نمیکنیم. اگر در بدترین حالت ، ایران توافق را نقض کند همان گزینههایی که امروز در اختیار من هستند در اختیار هر رئیسجمهوری در آمریکا در آینده نیز خواهند بود. به این دلیل ، من معتقدم که غیرمسئولانه خواهد بود که از این توافق کنار بکشیم. اما در خصوص چنین مسئله دشواری، مهم است که مردم آمریکا و نمایندگان آنها در کنگره فرصتی برای بازبینی کامل توافق را داشته باشند. هرچه باشد جزئیات هم مهم است. ما برخی از بهترین دانشمندان هستهای جهان را داشته ایم که روی این جزئیات کار کردهاند.»
خط نشان اوباما برای مخالفان تفاهم
وی که به نوعی تلاش میکرد نشان دهد دغدغههای جمهوری خواهان را میداند، گفت: « ما با کشوری به نام ایران، طرف هستیم که به مدت 35 سال دشمن قسم خورده آمریکا بوده است. بنابراین، من از بحث جدی در کنگره درباره این مسئله و بررسی دقیق جزئیات توافق استقبال میکنم. اما در عین حال به کنگره یادآوری میکنم که شما با دوستان خود به چنین توافقی دست نمییابید. ما زمانی با شوروی درباره موافقتنامه کنترل تسلیحات مذاکره کردیم که این کشور خود را به نابودی ما متعهد میدانست. این موافقتنامهها در نهایت ما را امن تر کردند. من اطمینان دارم که این توافق منافع امنیت ملی آمریکا و متحدان ما را تامین خواهد کرد.
بنابراین، من هر مصوبهای را که جلو اجرای موفقیتآمیز این توافق را بگیرد، وتو خواهم کرد. ما مجبور نیستیم که یک کشمکش بیپایان را بپذیریم. ما قطعا نباید دنبال چنین چیزی باشیم. دقیقا به این دلیل که سطح مخاطرات بسیار بالاست، حالا وقت رقابتهای جناحی و سیاسی نیست. لفاظیهای تند واشنگتن مشکلی را حل نخواهد کرد. دیپلماسی جدی و سخت و رهبری که قدرتهای بزرگ جهان را متحد کرده است راه بهتری برای راستی آزمایی این است که ایران به دنبال سلاحهای هستهای نیست. اما این حرف به معنای آن نیست که این توافق همه مشکلات ما را با ایران حل و فصل خواهد کرد. ما هم همان نگرانیهایی را داریم که بسیاری از متحدان ما در خاورمیانه، از جمله اسرائیل و کشورهای خلیج (فارس) ابراز کردهاند، نگرانیها درباره حمایت ایران از تروریسم و استفاده این کشور از عوامل نیابتی برای بیثبات کردن منطقه.
اما دقیقا به همین دلیل است که ما این گام را برداشتهایم، زیرا ایران مسلح به سلاح هستهای قدرت بسیار بیشتری برای بیثبات کردن منطقه خواهد داشت و برای دوستان ما و جهان بسیار خطرناک تر خواهد بود. در همین حال، ما تحریمهای خودمان را که در ارتباط با حمایت ایران از تروریسم، برنامه موشکی بالستیک و نقض حقوق بشر وضع شدهاند ادامه میدهیم. ما به تلاشهای بیسابقه خود برای تقویت امنیت اسرائیل ادامه خواهیم داد، تلاشهایی که فراتر از هر اقدامیاست که دولتهای قبلی آمریکا انجام دادهاند.»
ولع پنهان کاخ سفید برای رابطه با تهران
وی با مخاطب قرار دادن مردم ایران گفت: «من بارها به مردم ایران تصریح کرده ام که ما بر مبنای منافع متقابل و احترام متقابل همیشه آمادهای تعامل هستیم. اختلافات ما واقعی است و تاریخ دشوار میان دو کشور را نمیتوان نادیده گرفت. اما تغییر امکانپذیر است.یک مسیر متفاوت مبتنی بر رواداری و حلوفصل مسالمتآمیز کشمکش به همگرایی بیشتر با اقتصاد جهانی، تعامل و مشارکت بیشتر با جامعه بینالمللی و توانایی مردم ایران برای برخورداری از رونق و رفاه میانجامد. این توافق این فرصت را فراهم میکند که در مسیر تازهای حرکت کنیم. ما باید از این فرصت استفاده کنیم.
ما برای رسیدن به این نقطه راه درازی را پیمودهایم: دهها سال برنامه هستهای ایران، چندین سال تحریم و چندین ماه مذاکرات سخت و فشرده. من امروز میخواهم از اعضای کنگره از هر دو حزب بابت کمک به ما برای اجرای این تحریمها که موثر بودن خود را ثابت کردند تشکر کنم. من همچنین میخواهم از کشورهای دیگری که به ما در این تلاش ملحق شدند تشکر کنم.» رئیس جمهوری آمریکا در سخنان خود همچنین از جانکری و تیم مذاکره کننده آمریکا تشکر کرد.