هفته گذشته در بغداد شنیده شد که واشنگتن در پی ایجاد منطقه پرواز ممنوع روی فلوجه است؛ موضوعی که از سوی ناظران امنیتی و نظامی به عنوان گامی زودهنگام برای به شکست کشاندن عملیات آزادی فلوجه تعبیر شده است.
براساس گزارش نشریه «الاخبار» لبنان که در یک پایگاه خبری عراقی انعکاس یافت، آمریکاییها گفتهاند که برای جلوگیری از عملیات بمباران احتمالی جنگندههای نیروی هوایی ارتش عراق با استفاده از بشکههای انفجاری، طرح ایجاد منطقه پرواز ممنوع برفراز فلوجه را در دستور کار خود قرار دادهاند.
موضوع استفاده عراق از بشکههای انفجاری، بیشتر به یک عملیات روانی رسانهای میماند، به ویژه آن که بیشترین خوراک رسانههای حوزه خلیج فارس را در چند روز گذشته تامین کرده است.
منابع رسمی در عراق از جمله سخنگوی نیروهای مسلح این کشور هرگونه استفاده از این تسلیحات را رد کرده و صحت گزارشهای طرح ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر آسمان فلوجه را نیز تایید نکرده اند، اما خبرگزاریها در این خصوص نوشته اند، «طرح آمریکاییها برای ایجاد منطقه پرواز ممنوع در فلوجه، در پی اعتراض برخی جریانها و سیاستمداران سنی عراق اتخاذ شده است». در عین حال آمریکاییها نیز هنوز واکنشی نشان ندادهاند.
سخنگوی وزارت دفاع عراق به ادعای آمریکاییها درباره استفاده از بشکههای انفجاری پاسخ داد و گفت که تمامی پروازهای جنگندههای عراقی ثبت و ضبط میشود، اسناد کلیه اماکن مورد هدف قرار گرفته شده نگهداری میشود و اگر کسی در پارلمان شک و تردید دارد و معترض است، میتواند به این مدارک دسترسی داشته باشد. وی همچنین تاکید کرد که ضربات هوایی ارتش عراق دقیق و کاملا مشخص است و مواضع و مقرهای تروریستهای داعش را به صورت دقیق هدف میگیرند و جنگندههای ما از اتهام استفاده از بشکهها به دور هستند.
به گزارش ایرنا، برخی منابع و تحلیلگران عراقی معتقدند که آمریکاییها به منظور جلوگیری از عملیات نیروهای عراقی برای آزادی شهرهای فلوجه و الرمادی در الانبار که برنامه ریزی گستردهای برای آن صورت گرفته است، در پی به کارگیری بهانههایی هستند که قدرت مانور رسانهای داشته باشد و این مورد هم در صورت جدی بودن، تلاشی در همین چارچوب است.
احسان الشمری رئیس مرکز مطالعاتی (مرکز تفکر سیاسی) عراق میگوید: طرح موضوع ایجاد منطقه پرواز ممنوع فشاری از سوی آمریکاییها به دولت عراق، در خصوص به کارگیری بشکههای انفجاری در عملیات هوایی است که دولت عراق همواره آن را تکذیب کرده است. وی در خصوص اهداف آمریکاییها تاکید میکند که رویکرد فعلی آمریکا محدود کردن هرچه بیشتر نقش نیروهای بسیج مردمی (الحشد الشعبی) و اعطای نقش بیشتر به عشایر است.
فشار به دولت عراق برای جلوگیری از ورود نیروهای الحشد الشعبی به الانبار طی دو ماه پیش از جمله مواردی بود که در عراق از آن به عنوان نقش آمریکا در سقوط الرمادی یاد میشود. اینکه چرا آمریکاییها چنین برنامهها و سیاستهایی را در حوزه امنیتی در عراق دنبال میکنند، سئوالی است که ذهن بسیاری از تحلیلگران عراقی را به خود مشغول کرده است.
همچنین جلوگیری و یا مانع تراشی آمریکا در انجام عملیات علیه داعش در دو شهر فلوجه و الرمادی که در میان مناطق تحت کنترل داعش، نزدیکترین شهرها به بغداد محسوب میشوند، از جمله مواردی است که عراقیها با تردید زیادی به آن توجه میکنند.
برای پاسخ به ابهامات و سوالات در این خصوص لازم است سابقه برخوردهای واشنگتن با مسایل امنیتی عراق مروری دوباره شود.
شهر فلوجه در 65 کیلومتری غرب بغداد، دی ماه سال 92 و به دنبال یک دوره یک ساله از تحصن نیروهایی که مدعی بودند «دولت نوری المالکی سنیها را به حاشیه رانده است»، به دست داعش سقوط کرد. نخستوزیر وقت، نوری مالکی، آن هنگام بارها هشدار داد و گفت: «این تحصنها ریشه در تحرکات گروههای تروریستی دارد»، با این حال، فشارهای خارجی، به ویژه آمریکاییها مانع از آن شد تا دولت عراق از نیروی نظامی برای پاکسازی فلوجه استفاده کند.
طی یک سال گذشته نیز که داعش با اشغال موصل و بخشهایی از شمال و غرب عراق، عملا بیش از یک سوم خاک این کشور را از کنترل دولت مرکزی خارج کرده است، عراقیها میگویند که آمریکاییها، کمترین کمکی به دولت عراق در جنگ با تروریسم نکردهاند. همچنین اختلافات دو طرف بر سر قرارداد تسلیحاتی، به ویژه جنگندههای اف 16 میان بغداد و واشنگتن حل نشده است.
آمریکاییها از تحویل تسلیحات خریداری شده طفره میروند و آخرین خبرها حاکی از آن است که واشنگتن به بغداد اطلاع داده است که جنگندههای اف 16 را مشروط به نگهداری در پایگاههایی خارج از عراق، از جمله اردن، تحویل خواهد داد.
نکته عجیب ماجرا اینجاست که یکی از جنگندههای خریداری شده که توسط یک خلبان عراقی در خاک آمریکا در حال مانور آزمایشی بود، سقوط کرد و خلبان آن نیز کشته شد. عراقیها این مورد را مشکوک تلقی کردند.
آمریکاییها همچنین در جریان عملیات هوایی نیروهای ائتلاف به اصطلاح ضد داعش با کمترین سورتی پرواز بر فراز عراق، بیشترین ضربات را به نیروهای عراقی و داوطلبان مردمی وارد کردند و هر بار آن را یک اشتباه عنوان کردند. این موضوع دستمایهای برای طنز در عراق شده است و هم اکنون حتی بسیاری از گروههای الحشد الشعبی مشارکت در نبرد علیه داعش را مشروط به نبود مشارکت هوایی آمریکا میکنند.
آمریکاییها اما در مقابل، طی ماههای اخیر به طور نامحسوس و به قول برخی عراقیها، «چراغ خاموش»، به تعداد نظامیان خود در مناطق مختلف عراق افزودهاند. یک کارشناس نظامی در بغداد فاش کرد که مستشاران نظامی آمریکایی و انگلیسی در عراق که به بهانه آموزش در پایگاههای عمدتا در مناطق سنی نشین مستقر هستند، عملا هستههای ارتش اشغالگر را دراین کشور تشکیل دادهاند و از آن به عنوان رویای بازگشت به عراق یاد میکنند.
این مستشاران، در پایگاههایی مانند الحبانیه و عین الاسد در استان الانبار و همچنین در پایگاههایی در استانهای نینوی و صلاح الدین و اربیل در کردستان عراق مستقر هستند.
با این حال تاکنون حتی یک مورد هم از سوی منابع رسمی عراق گزارش نشده است که آمریکاییها در نبرد نیروهای عراقی با گروه تروریستی داعش دخالت کرده شده باشند، این درحالی است که نبردهای سنگینی در اطراف این پایگاهها به ویژه عین الاسد در البغدادی و الحبانیه، حد فاصل الرمادی و فلوجه در جریان است.
آمریکاییها بر اساس گزارشهای منتشر شده در رسانههای عراقی، طی دو ماه اخیر تعداد نیروهای حاضر خود را در عراق افزایش دادهاند. برخی منابع در عراق فعلا صحبت از بیش از چهار هزار نفر میکنند، اما منابع غیر رسمی معتقدند که تعداد نیروهای آمریکایی تنها در دو پایگاه الحبانیه و عین الاسد بیش از این رقم است.
از جمله انتقادات عراقیها به نیروهای آمریکایی مستقر در عین الاسد در ماه گذشته میلادی، مداخله نکردن آنان در جریان سقوط الرمادی مرکز استان الانبار بود. عراقیها گفتند که آمریکاییها میتوانستند از طریق همین مستشاران و با هدایت جنگندههای ائتلاف، ستون داعش را که از خاک سوریه تا الرمادی حدود 500 کیلومتر راه را پیمود، شناسایی کرده، هدف قرار داده و منهدم کنند تا از سقوط الرمادی جلوگیری شود. ضمن آنکه گفته میشود، آمریکاییها در پایگاه عین الاسد تجهیزات مدرن الکترونیکی و باند فرود جنگندههای مدرن در اختیار دارند و حتی جنگندههای آمریکایی در این پایگاه فرود میآیند. به علاوه، هنوز به اتهامات جنجال برانگیزی که در بغداد به نیروهای آمریکایی مبنی بر پرتاب کمکهای تسلیحاتی و جابجایی نیروهای داعش در طول پاییز و زمستان گذشته وارد شده، پاسخی مستدل داده نشده است.
به هرحال آمریکاییها اکنون از سوی افکار عمومی عراق متهم هستند که نه تنها در جنگ علیه داعش مشارکتی نداشته اند، بلکه هر گامی که بر داشته اند، به نوعی در حمایت و حفظ تروریستها در عراق بوده است و موضوع ایجاد منطقه پرواز ممنوع بر روی فلوجه را هم پیش از هر گونه اعلام موضع رسمی واشنگتن در این خصوص، در همین چارچوب ارزیابی میکنند. زیرا در غیر این صورت، واشنگتن حتما پاسخهای محکمه پسندی برای این همه ابهامات و اتهامات خواهد داشت.