مدتی قبل از حملات ۱۱ سپتامبر، شاهزاده بندر بن سلطان سفیر قدرتمند وقت عربستان در آمریکا، در مکالمهای خصوصی به سر ریچارد دیرلاو رئیس سازمان اطلاعات خارجی انگلیس یا همان MI۶ گفته بود: بهزودی در خاورمیانه خدا باید به داد شیعیان برسد چرا که بیش از یک میلیارد سنی، دیگر از دست آنها خسته شدهاند.
این مکالمه مدتها پیش از یاد دیرلاو رفته بود، اما دیروز در مصاحبهای با روزنامه ایندیپندنت چاپ لندن، آن را برای نخستین بار نقل کرد. موضوع این گزارش به قلم پاتریک کاکبرن، خبرنگار تحقیقی این روزنامه، نقش عربستان در قدرت گرفتن داعش در شمال عراق طی 2سال گذشته است.
نویسنده این گزارش با استناد به اطلاعات سرریچارد دیرلاو که در سالهای 1999تا 2004ریاست MI6 را بهعهده داشته و همچنین نشانههای دیگری از فعالیتهای اطلاعاتی عربستان و تحولات عراق و سوریه در این مدت، نوشته است. بندربنسلطان که در سال2001 آن جملات را به مقام ارشد اطلاعاتی انگلیس گفتهبود، طی سالهای 2005تا 2012 ریاست شورای امنیت ملی عربستان را بهعهده داشت و سالهای2012تا 2014 یعنی 2سال مهم و سرنوشتسازی که طی آنها تروریستهای داعش در عراق و سوریه کاملا قدرت گرفتند، رئیس سازمان اطلاعات عربستان بودهاست. دیرلاو میگوید:
«سخنان آن روز شاهزاده بندر فقط یک پیشبینی یا آرزو نبود. الان دیگر کسی در غرب تردیدی ندارد که کمکهای مالی افراد و گروههایی از عربستان و قطر در سایه غفلت عمدی یا سهوی حکومتهای این دو کشور، در شکلگیری داعش در عراق و سوریه نقش مهمی داشتهاست. نمیتوان همه اینها را کنار هم گذاشت و فکر کرد که اتفاقی هستند. »
نویسنده ایندیپندنت در ادامه گزارش خود مینویسد، وقتی داعش در عراق و سوریه شکل میگرفت، غربیها در ابتدا تصور میکردند که این یک گروه تروریستی مختص خاورمیانه است و تهدیدش از جنس تهدید القاعده نیست. غربیها فکر میکردند که نباید خیلی نگران این گروه باشند زیرا این گروه یک گروه مسلمان است که علیه مسلمانان قرار است جنگ کند نه علیه غرب. اما رفته رفته معلوم شد که اینطور نیست. داعش نه به خاورمیانه محدود میماند و نه فقط از میان مسلمانان قربانی میگیرد. بعدها معلوم شد که داعش بسیار سازمانیافتهتر از القاعده عمل میکند و بنابراین غرب باید بیشتر از القاعده از داعش هراس داشته باشد.
دیرلاو که اکنون 10سال از پایان کارش بهعنوان رئیس سازمان اطلاعات خارجی انگلیس میگذرد و حالا ریاست کالجی در کمبریج را بهعهده دارد میگوید، براساس تجربیات سالهای گذشتهاش تفکر استراتژیک عربستان را برگرفته از 2 باور میداند؛ اول اینکه هیچ نیرو و ایدهای نباید اعتبار و عقیده وهابیگری آنها را به چالش بکشد.
دوم اینکه از هرگونه نظامیگری برای مقابله با مخالفانش ازجمله شیعیان پرهیز ندارد. دیرلاو میگوید، بعد از 11سپتامبر برخی در غرب متوجه خطری شدند که از نا حیه ایدئولوژی سعودیها، غرب را تهدید میکنند. اما گویی بسیاری نمیخواستند این خطر را جدی بگیرند و دربارهاش حتی صحبت کنند. اکنون اسنادی که ویکیلیکس از مکالمات دیپلماتیک آمریکاییها منتشر کرده نشان میدهد که حتی ارشدترین مقامات سیاست خارجی آمریکا ازجمله هیلاری کلینتون، در سالهای بعد از 11سپتامبر دستکم در اینباره صحبت کردهاند اما تاکنون این موضوع چندان جدی گرفته نمیشد.
نویسنده ایندیپندنت سپس به نمونههایی از نقش عربستان در قدرت گرفتن داعش در عراق اشاره میکند و مینویسد، بیعت کردن برخی قبایل سنی در ابتدای ظهور داعش در شمال عراق در دولت نوری مالکی، با چراغ سبز عربستان بودهاست. عربستان به استناد حرفهای سال 2001بندربنسلطان، از ظهور داعش بهخاطر محدود کردن شیعیان در خاورمیانه استقبال میکرد اما اکنون داعش نه بلای جان شیعیان، که خطر موجودیتی برای سنیها و البته غرب است. اکنون میلیونها سنی در عراق و سوریه آواره شدهاند و همه کشورهای عربی از مصر و الجزایر و تونس تا کویت و عربستان با تهدید داعش دستبهگریبان هستند. بندر بنسلطان در سال 2001پیشبینی کردهبود که خدا باید به داد شیعیان برسد. اکنون اما این سنیها و کل جهان عرب است که به کمک نیاز دارند.