* مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ از چه زمانی فعالیت خود را آغاز کرد؟
** از سال 1359 همزمان با آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران، دفتر سیاسی ستاد مرکزی سپاه تصمیم گرفت برای اینکه بتواند وقایع جنگ را به صورت زنده، پویا و مستند، ثبت و تجزیه و تحلیل نماید، عده ای را به عنوان راویان جنگ به خطوط مقدم جبهه ها اعزام کند تا این مرکز از سال 1360 با سازماندهی و اعزام راویان به یگان ها، تیپ ها و قرارگاه های عملیاتی فعالیت رسمی خود را برای ثبت وقایع مربوط به دفاع مقدس آغاز کرد.
* در هشت سال دفاع مقدس راویان چه نقشی داشتند؟
** راویان در آن زمان بیشتر از کادر سپاه بودند، اما گسترش جنگ موجب شد تا حدود صد تا دویست نفر از اقشار مختلف، برای ثبت وقایع روزانه جنگ تربیت شوند.
این افراد تلاش می کردند تا براساس آموخته هایشان واقعیت های موجود در صحنه های جنگ، از خطوط مقدم جبهه ها گرفته تا قرارگاه های مرکزی را بدون هیچ گونه ملاحظه ای، برای آیندگان ثبت و ضبط نمایند به نحوی که اکنون بخشی از آن اطلاعات ثبت شده، حاوی مطالب طبقه بندی شده است.
راویان دفاع مقدس با حضور فعالشان در کنار فرماندهان و رزمندگان توانستند بخش اعظمی از مطالب مربوط به آن زمان را در مرکز مطالعات جمع آوری کنند. اسنادی که اکنون از آن دوران به واسطه تلاش راویان و کارکنان مرکز بر جای مانده بسیار ارزشمند است که می توان گفت حکم اسناد ملی را برای کشور دارند و جا دارد در اینجا از 14 شهید مرکز یاد کنیم.
* این مرکز تاکنون چه تعداد سند را جمع آوری، ساماندهی و منتشر کرده است؟
** این مرکز هم اکنون دارای بیش از یک میلیون و 300 هزار برگ سند گرانقدر و ارزشمند است که از این تعداد 500 هزار برگ سند شامل اسناد نظامی یعنی عملیات ها و مناطق عملیاتی است.
همچنین بالغ بر 33 هزار و 908نوار کاست مربوط به راویان و جلسات فرماندهان عالی جنگ در این مرکز موجود است که از این تعداد با پیاده کردن مطالب 16 هزار و 946 نوار کاست بر روی کاغذ، بیش از 850 هزار صفحه گزارش عملیات به دست آمده است.
علاوه بر این، مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ حدود 30 هزار قطعه عکس مرتبط با دفاع مقدس را جمع آوری کرده و از 1250 دفتر مربوط به راویان نیز 250 دفتر را منتشر کرده و با برنامه ریزی های صورت گرفته هر سال 200 دفتر را منتشر خواهد کرد که این دفاتر بعنوان منابع مرجع و غیرقابل انتشار عام است.
جمع آوری 1478 گزارش عملیاتی از رده های تابعه، بهینه سازی و تبدیل 720 حلقه فیلم از عملیات ها و مناطق عملیاتی به لوح فشرده DVD، نگهداری هشت هزار عنوان کتاب فارسی و 78 عنوان کتاب لاتین مربوط به دفاع مقدس، بازیابی و بازسازی 4500 قطعه کالک عملیاتی از مجموع 8440 قطعه کالک عملیاتی موجود، نگهداری 1379 شیت نقشه از مناطق عملیاتی، جمع آوری و بهینه سازی 26 هزار و 83 نشریه مرتبط با دفاع مقدس و جمع آوری 450 هزار فیش از بولتن های خبری و مجموعه اسناد انتشار یافته از سوی این مرکز است.
البته در بانک اطلاعات مرکز مطالعات و تحقیقات جنگ با رعایت استانداردهای نگهداری اسناد 80 درصد منابع اسنادی موجود در قالب لوح های فشرده CD و DVD (با کد و شناسنامه خاص) به صورت مکانیزه جمع آوری و بهینه سازی شده که قابل استفاده برای محققان است.
* این مرکز تاکنون چند جلد کتاب درباره دفاع مقدس منتشر کرده است؟
** مرکز مطالعات تاکنون 58 جلد کتاب در موضوعاتی چون روزشمار جنگ ایران و عراق، سیری در جنگ ایران و عراق، اطلس جنگ ایران و عراق، تجزیه و تحلیل جنگ ایران و عراق، بروشور سیاحتی مناطق عملیاتی جنوب وغرب و شمالغرب، گزارش عملیات ها، کتب موضوعی دفاع مقدس، آشنایی با جنگ، داستان های جنگ، جنگ از نگاه دیگران، نقد و بررسی جنگ ایران و عراق، نگاهی به عملیات ها، ماهنامه نگاه و فصلنامه نگین ایران و 22 بروشور ویژه راهیان نور را در راستای تحقیق و تدوین آثار دفاع مقدس منتشر و در اختیار علاقه مندان قرار داده است که کتب مرکز در سال های مختلف از سوی وزارت ارشاد به عنوان کتاب سال برگزیده شده است.
* چرا در ارتباط با انتشار مجموعه کتاب های روزشمار جنگ ایران و عراق کندی حرکت مشاهده می شود؟
** اصولا کار تدوین روزشمارها طاقت فرسا و وقت گیر است و بروز برخی مشکلات و عوامل ناخواسته در حین اجرای کار موجب شده تا برای انتشار یک جلد روزشمار جنگ ایران و عراق با حداقل بین 800 تا 1100 صفحه سه سال زمان صرف شود.
البته با تمام این مشکلات مرکز مطالعات تاکنون 12 جلد از مجموع 57 جلد کتابی که برای روزشمار جنگ ایران و عراق پیش بینی کرده را منتشر نموده و به تدریج هر سال به طور میانگین شش جلد از مجموعه این کتاب ها منتشر خواهد شد.
* آیا مرکز مطالعات برای معرفی آثار خود از سایت اینترنتی هم استفاده می کند؟
** بله، این مرکز تلاش گسترده ای انجام داده تا تمامی مدارک و منابع در اختیار خود را با بهینه سازی و طبقه بندی، از طریق یک کتابخانه تخصصی با تعامل و هماهنگی با معاونت عملیات سپاه، دوره عالی جنگ سپاه، دانشکده دافوس سپاه و دانشگاه امام حسین(ع) در سایت اینترنتی خود به آدرس یا بگنجاند که از اردیبهشت امسال قابل دسترس برای علاقه مندان خواهد بود.
* مهم ترین برنامه این مرکز در سال 85 چه خواهد بود؟
** مهم ترین کاری که از دو سال پیش آغاز شده و در سال 85 نیز پیگیری خواهد شد، جمع آوری و تدوین تاریخ شفاهی جنگ است.
اکنون گذشت زمان باعث شده تا بر اثر حوادث مختلفی برخی از فرماندهان دفاع مقدس چون شهید احمد کاظمی به لقاءالله بپیوندند یا جزئیات آن دوران را فراموش کنند.
به همین علت مرکز مطالعات سعی دارد در گفتگو با فرماندهان جنگ، زوایای مختلف دفاع مقدس را بررسی کرده و در فرآیند مشخصی آن را برای استفاده عموم، محققان و سایر افراد و دستگاه ها بویژه آیندگان تدوین و دسته بندی کند.
اقدام بعدی این مرکز تدوین کتاب های موضوعی و اطلس جنگ شهرها و جنگ شیمیایی است که مقدمات کار چاپ آن انجام شده تا در سال 85 در اختیار محققان و علاقه مندان قرار گیرد.