اینکه پس از همه گیر شدن استفاده از تلفن همراه اخیرا به فکر ارائه موبایل پاک برای صیانت از خانواده های ایرانی افتاده ایم اگرچه بسیار دیر ولی ضرورتی غیرقابل انکار است که می بایست هرچه سریعتر هم از سوی مسئولان مورد توجه قرار گیرد. هشدارهایی درباره خطرات استفاده نامناسب از این امکان ارتباطی نوین مدت هاست از سوی برخی از کارشناسان دلسوز مطرح می شود زیرا ویژگی های فرهنگ ایرانی اسلامی ایجاب می کند که با وضع قوانین مناسب اپراتورهای تلفن همراه در کشور به موازات کسب سود اقتصادی به سلامت جامعه نیز توجه کنند درحالیکه تاکنون هنوز اقدامی جدی در این خصوص در کشور ما انجام نشده است . این شرایط در حالی در کشور اسلامی مورد غفلت قرار گرفته که در برخی از کشورها با ایجاد سیستم های ارتباطی موبایل پاک خانواده ها و کودکان را در مقابل اثرات نامطلوب ارتباطات ناصحیح با تلفن همراه ایمن ساخته اند و پیام های کوتاه اعضا خانواده در گوشی والدین هم قابل ردگیری و مشاهده می شود. گزارش پیش رو به بخشی از این مشکلات اشاره دارد. ورود انواع فن آوری های نوین و محصولات آن به زندگی بدون وجود بسترهای فرهنگی لازم مساله تازه ای نیست و دیگر تقریبا به این موضوع و هنجارهای حاصل از آن عادت کرده ایم . با این حال برخی ابزارهای نوین آنچنان در شئون زندگی نفوذ می کند که نبود فرهنگسازی مناسب برای کاربردهای آن معضلات فرهنگی گسترده ای می آفریند به گونه ای که دیگر نمی توان و نباید در برابر آن بی اعتنا بود. بدتر آنکه بعضی افراد به دلایل مختلف به این ناهنجاری های تازه وارد دامن می زنند. (فکر و SMS یکی از این ابزارها کارکردهای نامناسب برخی خدمات تلفن همراه است که با در اختیار گذاشتن سرویس پیام کوتاه ( فکر عده ای از جوانان و نوجوانان را به خود مشغول کرده است و از آنجا که افراد در این سنین بسیار تاثیرپذیرند زنگ خطر را برای جامعه به صدا در آورده است . در اکثر مواقع که به دلیل رفاه نسبی خانواده ها تلفن همراه از جیب کودکان خردسال هم در می آید و از دیدگاه والدین شان چشم حسود را می ترکاند. بررسی علت استقبال گسترده از این نوع ارتباط کتبی و آسیب شناسی آن در نوع رفتارها و هنجارها و نیز دریافتن دیدگاه جوانان درباره کاربردهای درست و نادرست پیام های کوتاه موضوع حساسی خواهد شد. بی گمان درحال حاضر ارسال جوک و موضوعات طنز بیشترین تعداد پیام های کوتاه را به خود اختصاص داده است . همین جنبه مفرح پیام که پدیده نوینی را میان جوانان به وجود آورده که به « اس ام اس » بازی معروف شده است و همین نام به تنهایی گویای جایگاه نادرست پیام های کوتاه در بین آنهاست . زیرا پیام هایی که فلسفه وجودی آنها برقراری ارتباط نوشتاری کم هزینه برای انجام کارهای ضروری و اطلاع رسانی سریع است به وسیله ای برای انجام کارهای بی ارزش تبدیل شده که بیشتر به بازی کردن شبیه است بازی خاصی که می تواند منجر به انحرافات اخلاقی هم شود. در حقیقت کاربران سرویس پیام کوتاه بویژه جوانان از آن بهره واقعی نمی برند بلکه صرفا در حد یک مصرف کننده باقی می مانند آن هم مصرف کننده ایی اسیر و دست و پا بسته ای که ممکن است حتی در نقش یک قربانی ظاهر شوند. یک مثال در این باره مربوط به موجی است که از لحظه تولد یک جوک داغ و دست اول در سطح جامعه به ویژه در میان نوجوانان و جوانان ایجاد می شود و بدون توجه به ارزش های اخلاقی و بدون هیچ فیلترینگی در محتوایش برای گروه های بزرگی از کاربران ارسال می شود و... البته استفاده از پیام کوتاه مزیت هایی دارد که انکارناپذیرند . « بابک رزاقی » جوانی 19 ساله در این باره می گوید : من بیشتر کارهایم را با پیام کوتاه هماهنگ می کنم . روزی 50 تا 60 پیام می فرستم و بیشتر از این تعداد هم دریافت می کنم . سئوال می پرسم تبریک و تسلیت می گویم و حتی اطلاع رسانی می کنم . با این حال حدود 40 درصد پیام های دریافتی ام جوک و لطیفه است اما خودم جوک نمی فرستم . پیام های سرکاری و تکراری هم آنقدر آزاردهنده هستند که بهتر است درباره اش حرف نزنم و اینکه کسی پیام کوتاه را وسیله ای برای بازی تلقی می کند حسابی دلخورم می کند. » نوعی اعتیاد مخرب « فاطمه زمانی » نیز در این باره می گوید : « مدتی پیش سازمان بهزیستی برای جمع آوری کمک های مردمی شیوه ای ابتکاری به کار برد به گونه ای که افراد می توانستند با ارسال یک شماره مخصوص در قالب پیام کوتاه به نیازمندان زیر پوشش این سازمان کمک نقدی ارسال کنند ولی برخی افراد که بدشان نمی آید با همه چیز شوخی کنند با ارسال پیام های سرکاری و منحرف کننده به دیگران باعث شدند مقدار زیادی کمک های ناخواسته به بهزیستی منتقل شود که در نهایت با شکایت عده ای و اعتراض آنها قضیه فیصله یابد. در نتیجه فرهنگ نادرست از پیام کوتاه این کار مفید را به راحتی لوث کرد و باعث شد کاربران درباره هر ابتکاری بدبین شوند. پیامدهای بیکاری جوانان سمیرا قربان بیگی جوان 25 ساله ای که روزی حداکثر 5 پیام کوتاه آن هم فقط برای کارهای ضروری ارسال می کند . خودش می گوید : « گران بودن هزینه مکالمه و شلوغی شبکه باعث می شود تنها همین تعداد پیام را ارسال کند وگرنه ترجیح می دهد به جای آن تماس برقرار کنم . علاوه بر آن از رفتارهای برخی جوانان هم که پیام کوتاه را وسیله ای برای بازی می دانند بیسار گله دارد و می گوید : « برخی از آنها حتی سر کلاس هم از این کار دست نمی کشند و حواس همه را پرت می کنند. از پیام کوتاه برای تقلب هم استفاده می کنند و تعداد پیام های سرکاری هم روز به روز بیشتر می شود و این پدیده آزار رسانی میان جوانان شایع شد. » وی می افزاید : البته برخی از موارد سو استفاده از پیامهای کوتاه غیراخلاقی سبب بروز مشکلات خانوادگی و حتی دادگاه و طلاق به ویژه درمیان زوج های جوان شده که به نظر می رسد در این زمینه در کشور ما انجام اقدامات ایمنی بخش فراوانی ضروری است تا از طریق اپراتورها اجازه ارسال هر نوع پیام و تصویر غیر اخلاقی جلوگیری می شود. به سراغ دکتر غلامرضا علیزاده متخصص علوم رفتاری رفتیم تا ببینیم بالاخره با این وضعیت چه باید کرد به گفته دکتر علیزاده تولد هر فناوری و خلقت هر وسیله نوین همواره تبعاتی مثبت و منفی دارد که کارشناسان باید آن را ارزیابی و آسیب شناسی کنند. ورود هر فناوری به یک جامعه بدون وجود بسترهای لازم فرهنگی و نیز تلاش برای شکل گیری آن هم تکنولوژی را بدنام می کند و هم هدف اصلی خالق آن را به انحراف می کشد. تلفن همراه نیز وسیله ای است که متاسفانه در جامعه ما بویژه میان جوانان از آن استفاده های نادرستی می شود . براساس یک پژوهش آماری 87 درصد تلفن های همراه در کشور ما به دست کسانی است که برای در اختیار داشتن و استفاده از آن ضرورتی حرفه ای ندارند. پیداست در این میان پدیده ای همچون اس ام اس بازی شایع می شود و جا می افتد. وی در ادامه می افزاید : در بسیاری از کشورهای دنیا از پیام کوتاه برای تبلیغات تجاری و آموزش های علمی فرهنگی بهداشتی و در مواردی نیز برای تبریک و تسلیت و اطلاع رسانی استفاده می شود. اما گاهی می بینیم حتی در یک میهمانی خانوادگی و دوستانه افراد با پیام کوتاه با یکدیگر صحبت می کنند . آمار دیگری حاکی است که 89 درصد از پیام های ارسالی در کشور ما جنبه غیرضروری دارد و بدتر اینکه مزاحمت های آزاردهنده خانوادگی نیز بخشی از این پیام ها را تشکیل می دهند و به نظر می رسد متولیان فرهنگی و والدین باید دیدگاه جدیدی از این دستگاه ارتباطی و خدمات آن برای خود تعریف کنند و سپس آن را به جوانان و نوجوانان نیز آموزش دهند. وی ادامه می دهد : رسانه های گروهی در این زمینه نقش مهمی دارند چون هنوز عزمی جدی و قانونی برای مقابله با مضرات و ناهنجاری های این رفتار نادرست ارتباطی وجود ندارد. به هر صورت هر روز که می گذرد برای مقابله فرهنگی دیرتر می شود و مشکلات عمیق تری رخ می نماید که رفع آن نیازمند زمان و هزینه بیشتری است . فرهنگسازی نیازمند اندیشه شناخت درست و معقل است و اگر تنها با اتکا به آزمون و خطا پیش برویم وضعیت از آنچه هست خطرناک تر می شود. وی ادامه می دهد : در وضعیت فعلی جوانان و نوجوانان بی هیچ عامل بازدارنده ای به استفاده نامحدود از پیام کوتاه ترغیب می شوند بازی یا اتفاقی ناخوشایند ممکن است آنها را به ضرورت این کار آگاه کند که تا آن زمان SMS و فقط خستگی و دلزدگی تدریجی از رفتاری اشتباه از خود بروز می دادند. دکتر علیزاده می افزاید : تلفن همراه و خدمات آن در کشور ما رو به رشد و گسترش است و باید همین امروز برایش فرهنگسازی و قانون نویسی کنیم وگرنه دیر می شود. ویروسی به نام پیام کوتاه بازی با پیام کوتاه مانند ویروسی می ماند که آدم را گرفتار می کند و ذهنش را برهم می زند. متاسفانه کار به جایی رسیده است که گاهی در جمعی دوستانه نمی توان با کسی حرف زد و فقط باید با پیام کوتاه یا از طریق گوشی موبایل با یکدیگر ارتباط برقرار نمود. پس تا وقتی هم که ارسال هر نوع پیامی آزاد است نمی توان جلوی این معضل را گرفت و سرویس پیام های تصویری که اخیرا دردسترس قرار گرفته است مشکل را حادتر کرده است . به هر حال از هر تسهیلاتی باید به جا و مناسب استفاده کرد و پیام کوتاه که برای انجام کارهای ضروری است اگر برای انتقال جوک و مفاهیم مضر استفاده شود نشان از یک بیماری و ناهنجاری اجتماعی و فرهنگی دارد که باید برای درمان آن کاری کرد. در سالهای اخیر به دنبال استفاده گسترده از پیامهای کوتاه متاسفانه استفاده نامناسب از این امکان ارتباطی نیز گسترش یافته که علاوه بر فرهنگ ایران ـ اسلامی بنیانهای خانوادگی را نیز تهدید می کند که راه اندازی خدمات موبایل پاک بیش از هر زمان دیگری ضروری شده است . با توجه به اینکه اکثر استفاده کنندگان از خدمات پیام کوتاه جوانان و نوجوانان هستند بروز ناهنجاریهای اخلاقی در شبکه های ارسالی پیام کوتاه زنگ خطر را برای خانواده ها و جامعه به صدا در آورده است . خدمات پیام کوتاه در کشور ما در میان جوانان به بازی « اس ام اس » معروف شده است و همین مساله گویای جایگاه نادرست این نوع خدمات ارتباطی در میان بخش هایی از افراد جامعه است . خانم قربان بیگی : استفاده غیراخلاقی از پیامهای کوتاه باعث بروز مشکلات خانوادگی و حتی دادگاه و طلاق در میان برخی از خانواده ها به ویژه زوج های جوان شده است . دکتر غلامرضا علیزاده متخصص علوم رفتاری : 89 درصد از پیام های ارسالی در کشور ما جنبه غیرضروری دارد تا حدی که مزاحمت های آزاردهنده خانوادگی نیز بخشی از این پیام ها را تشکیل می دهند. تا زمانی که ارسال هر نوع پیامی آزاد است نمی توان مانع از پیام های دون شان اخلاقیات را گرفت ضمن آنکه پیام های تصویری این مشکل را حادتر کرده است