بصیرت: سفر خاویر سولانا فرستاده کشورهاى ۱+۵ به همراه جمعى از مدیران وزارت خارجه این کشورها غیر از امریکا به تهران در شرایطى صورت مى گیرد که تردید درباره داشتن سخنى جدید و یا نکته اى که متضمن حقوق هسته اى کشورمان باشد، محور کلیدى تحلیل هاى ناظران سیاسى درباره این سفر است.
سومین مجموعه پیشنهادى ۱+۵ در حالى به تهران مى آید که دو مجموعه پیشین به دلیل آن که دربر دارنده درخواست تعلیق غنى سازى بودند در سال هاى ۲۰۰۵ و ۲۰۰۶ با عدم پذیرش ایران مواجه شدند این شرایط و پیش بینى هاى کارشناسان موجب شده که بیش از آن که با نگاه توأم با امید به سفر فرستاده ۱+۵ نگاه شود، تردید بر فضاى برداشت ها و پیش بینى ها حاکم باشد.
* تعلیق از مذاکره حذف شود
در این باره حمیدرضا حاجى بابایى، عضو هیأت رئیسه مجلس شوراى اسلامى به «ایران» مى گوید: سفر سولانا به ایران باید حداقل یک فایده داشته باشد و آن این که ۱+۵ به این جمعبندى رسیده باشد که ما هیچ عقب نشینى از حقوق خود در دستیابى به فناورى هسته اى نداریم و چون امکان تعلیق غنى سازى براى ما وجود ندارد، این موضوع را از محورهاى مذاکرات حذف کرده باشند.
در همین زمینه جواد جهانگیرزاده، نماینده ارومیه با اشاره به این که تعلیق شاه بیت تمامى بسته هاى پیشنهادى ۱+۵ است، به خبرنگار «ایران» یادآورى مى کند که در گذشته هم از تعلیق کوتاه مدت نفعى براى ما حاصل نشده و هیچ پیشنهادى در حوزه سیاسى و اقتصادى عملیاتى نشده است، لذا ما نباید با طناب پوسیده آنها به چاه رویم.او بسته هاى پیشنهادى ۱+۵ را در حد و اندازه حقوق ایران نمى داند و به همین دلیل به این دست مذاکرات با تداوم رویکرد پیشین از سوى آن کشورها خوشبین نیست. البته این نگاه تردید در میان کارشناسان مسائل سیاست خارجى نیز تسرى دارد به گونه اى که محمد سلطانى فر معتقد است که دستور کار سولانا براى مذاکره با مقامات ایرانى در جریان سفر آتى اش به تهران، تکرار مواضع گذشته ۱+۵ خواهد بود و حرف جدیدى نخواهد زد.حتى بعضاً تحلیل ها فراتر از این نیز رفته و محمدکاظم انبارلویى اساساً دوران گفت و گوهاى ایران با سولانا را پایان یافته مى داند. این روزنامه نگار در عین حال که این عبارت را به معناى بستن راه مذاکرات تلقى نمى کند، مى گوید: حرف اول و آخر گروه ۱+۵ این است که ایران دست از انرژى هسته اى بردارد و این درخواست غیر قانونى، اصولاً باب مذاکره را مى بندد.
* دست ایران براى مذاکره پر است
جمهورى اسلامى ایران على رغم تمام فشارها هرگز خواستار بسته شدن باب مذاکره نبوده است و به همین دلیل است که تنها نکته مثبتى که در تحلیل براى این سفر عنوان مى شود، ادامه مذاکرات و امید به یافتن توافقات دیپلماتیک که البته متضمن حقوق ایران نیز باشد، است.حاجى بابایى با تمامى این تردیدها، سفر سولانا را یک گام به جلو در مذاکرات مى داند و معتقد است که باید در این مذاکرات راهکارهاى رفع ابهام غربى ها بدون عقب نشینى از حقوق مسلم ما، بررسى شود.او مى گوید که نباید گرفتار شانتاژهاى برخى کشورهاى غربى شویم، چرا که دست ما براى مذاکره پر است و استدلال لازم را براى دفاع از حقوق خود داریم و به همین دلیل همواره از مذاکره استقبال کرده ایم.جهانگیرزاده نیز با اعتقاد به این که در فضاى سیاسى باید جدى و قاطعانه از حقوق خود دفاع کنیم، مى گوید: به همین دلیل ما هرگز مذاکره را نفى نکرده ایم و تا جایى که احساس کنیم گوش شنوایى وجود دارد و مذاکره کنندگان نیز به دنبال حصول نتیجه هستند، باب مذاکره بسته نمى شود. سفر سولانا به ایران، ارائه بسته پیشنهادى و احتمال فشار مجدد به ایران براى تعلیق غنى سازى در شرایطى صورت مى گیرد که کشورهاى ۱+۵ همواره رویکرد دوگانه اى در قبال فعالیت هاى هسته اى کشور ما و متحدان خود اتخاذ کرده اند، از طرفى هیچ گونه فشارى به رژیم صهیونیستى براى پیوستن به NPT وارد نمى کنند و از سوى دیگر با وجود گزارش هاى متعدد آژانس بین المللى انرژى اتمى که تماماً حاکى از صلح آمیز بودن فعالیت هاى ماست و اذعان ۱۶ نهاد امنیتى امریکا به این موضوع، همچنان اهرم بى اعتمادى و تعلیق را بر سر فعالیت هاى ایران نگه داشته اند.جهانگیرزاده این رفتار متناقض اروپا و امریکا را نه تنها در قبال همین مجموعه بلکه در برابر متحدانشان قابل ارزیابى مى داند و مى گوید: آنها اصلى ترین مطالبه شان هویت انقلاب اسلامى است و تا زمانى که مطابق دیدگاه هاى آنها حرکت نکنیم تا ابد ادعاهاى واهى خود را مطرح مى کنند و لذا ما باید با قوت و قدرت راه خود را ادامه دهیم.
حجت الاسلام والمسلمین سیداحمد خاتمى، عضو هیأت رئیسه مجلس خبرگان نیز در این مورد با اشاره به این که هم مردم و هم مسئولان نظام اسلامى مى دانند که غرب هیچ گاه خیرخواه ایران نبوده، نیست و نخواهد بود، تأکید مى کند، سران اروپا از آغاز پیروزى انقلاب اسلامى سایه به سایه همراه امریکا در مسیر موفقیت نظام جمهورى اسلامى ایران سنگ اندازى داشته اند.
* متناسب با رفتار اروپا تاکتیک اتخاذ مى کنیم
با این اوضاع و در شرایطى که مواضع جنگ طلبانه امریکا و انگلیس- از اعضاى ۱+۵ -بر کسى پوشیده نیست و از سوى دیگر کشور ما از سوى امریکا و متحدش رژیم صهیونیستى تهدید به حمله نظامى مى شود، همچنین با این احتمال که سخن جدیدى در مذاکرات تهران مطرح نشود و از سوى دیگر سابقه غربى ها در عدم عمل به تعهدات خود و پیشنهادهایى که مطرح مى کنند باید دید با وجود آن که نفس مذاکره نفى نمى شود، مذاکره تا کجا مى تواند ادامه یابد و در صورت تکرار ادعاها و درخواست هاى غیرمعقول گذشته چه گزینه هایى پیش روى ماست نماینده ارومیه معتقد است که هر تاکتیک جدید باید متناسب با رفتار اروپایى ها طراحى و اتخاذ شود. اگر براى آنها تعلیق غیرقابل وصول و براى ما غیرقابل پذیرش است مى توان مسائل را در مذاکرات دیپلماتیک حل و فصل کرد.او در عین حال که اعتقاد دارد امریکا و اسرائیل به دنبال تند کردن فضا و تهییج اروپایى ها هستند مى گوید: این دامى است که امریکایى ها پهن کرده اند و ما نباید در این دام بیفتیم. ما به دنبال استفاده مطلوب از مذاکرات هستیم اما اگر از آن سو هیچ انعطافى صورت نگیرد گزینه هایى نیز پیش روى ماست و اگر NPT نمى تواند حقوق ما را احیا کند الزامى نیست که در این پیمان باقى بمانیم البته این گزینه نهایى است و ما نمى خواهیم حرف آخر را همان ابتدا بگوییم.این رویکرد پیامى براى سولانا است که امروز پا به تهران مى گذارد. خاتمى، امام جمعه موقت تهران نیز خطاب به او مى گوید: آقاى سولانا مطمئن باشد که اگر بخواهد با تطمیع و یا تهدید زمینه نادیده انگاشتن این حق را فراهم کند، مسئولان نظام اسلامى و این ملت به آن تن نخواهند داد.