عبدالله کشاورز
رزمایش دریایی- هوایی ایران در آب های خلیج فارس اگرچه در راستای رزمایش های هرساله ای است که نیروهای نظامی ایران در هوا، دریا، زمین و یا ترکیبی از این سه برگزار می کنند، بازتاب خاصی پیدا کرد و رسانه های اروپایی و آمریکایی سعی کردند از آن به عنوان «دلایل واقعی» نگرانی غرب از فعالیت های نظامی ایران یاد کنند.
جالب این است که حدود 21 ماه پیش، زمانی که مانور پیامبر اعظم(ص) 2 در آب های دریای عمان برگزار شد و ایران از همین جنگ افزارها- موشک و...- استفاده کرد، یک فرمانده عالی رتبه نیروی دریایی آمریکا به شبکه خبری C.N.N گفت: «ایرانی ها می توانند همانطور که ما رزمایش های نظامی برگزار می کنیم در هر زمانی که بخواهند تمرینات نظامی خود، را انجام دهند.» این در حالی است که در همان زمان این شبکه تلویزیونی گفت: «ایران سریع ترین اژدر (موشک زیردریایی) را آزمایش کرد که 223 مایل در ساعت (معادل 360کیلومتر در ساعت) سرعت دارد.»
اما مقامات آمریکایی بلافاصله پس از شلیک موشک شهاب3 در روز چهارشنبه گذشته واکنش نشان دادند. در این بین «گوردون جاندروئه» سخنگوی کاخ سفید از یک سو اعلام کرد که: «آزمایش موشکی ایران، نقض قطعنامه های شورای امنیت است» و از سوی دیگر لحن خود را آرامتر کرد و گفت: «اگر ایران می خواهد اعتمادسازی کند، باید از آزمایش بیشتر موشک های خود دست بردارد.»
آزمایش موشکی ایران با برگزاری اجلاس گروه G8 در توکیو همزمان شده بود. آمریکایی ها در این اجلاس روی افزایش فشار بر ایران تاکید می کردند و با چالش جدی برای همراه کردن 7 عضو دیگر این گروه مواجه بودند که به یکباره خبر آزمایش موشک ایرانی با برد 2000 کیلومتر در نزدیکی های خلیج فارس را شنیدند. رایس از فرصت استفاده کرد تا بگوید: «ایران یک تهدید واقعی است» و همزمان با او «مارک ریگیو» سخنگوی نخست وزیر رژیم صهیونیستی اعلام کرد: «برنامه هسته ای ایران و برنامه موشک بالستیک آن باید سبب نگرانی شدید جامعه بین الملل باشد.» فرانسوی ها نیز به جنبه تهدیدآمیز بودن ایران اشاره کردند. در فرانسه مقامات نظامی دم فرو بستند ولی خبرگزاری رسمی آن نوشت: «ایران متمرد موشک دوربرد آزمایش کرد.»
واکنش مقامات آمریکایی و متحدان اروپایی و منطقه ای آنان به رزمایش ایران که در نوع خود این واکنش ها جدید محسوب می شود حاوی چند نکته اساسی است؛ 1- ایران در زمانی اقدام به برگزاری رزمایش دریایی و هوایی و شلیک موشک بالستیک و نیز انواع موشک های میان برد کرده است که از نظر آمریکایی ها بسیار به ارائه رویکرد مسالمت آمیز احتیاج دارد. رویترز بلافاصله پس از آغاز شلیک موشک های ایران نوشت: «ایران در بحبوحه تنش با آمریکا و اسرائیل، موشک آزمایش می کند. این آزمایش از آنجا که در زمان تنش های بالا میان ایران و اسرائیل بر سر برنامه هسته ای ایران رخ داد، اهمیت خاصی دارد.»
در مجموع می توان نتیجه گیری کرد که رزمایش ایران نشان داد بازی ایران با آنچه در سناریوی آمریکا بعنوان «رفتار تابع» ترسیم شده است، متفاوت بوده و از این رو سناریوی آمریکا دچار بحران جدی شده است. به عبارت دیگر اینک گروه G8 و اعضای شورای امنیت سازمان ملل دریافته اند که افزایش فشار به روی آوردن ایران به الگوی «رفتار تابع» نمی شود.
2- مانور ایران به جای آنکه نگرانی های غرب را کاهش دهد، به افزایش نگرانی های آنان انجامیده است. فرانسوا رژه رئیس بخش راهبردی انستیتو فرانسه به شبکه فرانس 24 گفت: «رزمایش ایران پاسخی به تأکید مقام های آمریکایی است که در مورد برنامه هسته ای ایران می گویند همه گزینه ها بر روی میز قرار دارد.» در واقع رزمایش ایران نشان داد که گزینه نظامی بیش از آمریکا بر روی میز ایران قرار دارد با این تفاوت که سیاست ایران صرفاً دفاعی است. آمریکایی ها و اروپایی ها دیگر نمی توانند از «گزینه نظامی» بعنوان تک برگ در «بازی پیروز» یاد کنند. بنابراین یا باید در تک برگ بودن آن و یا در مورد پیروز بودن آن تردید کرد. از همین رو شبکه اخبار اقتصادی بلومبرگ به نقل از «آنتونی نونان» یک مقام اقتصادی ژاپن نوشت: «قدرت نمایی ایران هراس را افزایش داده و این کشور از این طریق پیامی را به آمریکا و اروپا فرستاده است.»
3- آزمایش موشکی ایران و مانور سنگین در آب های خلیج فارس، سطح وسیعی از عملیات آفندی (هجومی) و پدافندی (دفاعی) ایران را به نمایش گذاشت به گونه ای که یک جغرافیای گسترده از جنوب پاکستان تا کل کشورها و پایگاههای شبه جزیره، تا عراق، اردن، ترکیه، دریای سرخ، شمال آفریقا در معرض تهدید ایران قرار گرفته است و این دقیقاً همان جغرافیایی است که بیشترین پایگاهها و نیروهای نظامی آمریکا در آن استقرار دارند. بر همین اساس اگر آمریکایی ها علیه ایران وارد یک عملیات- ولو کوچک- شوند باید پیشاپیش فکری به حال حدود 70 پایگاه نظامی خود و حداقل 400 هزار نیروی مستقر در این پایگاهها بنمایند چرا که شلیک یک تیر در این مراکز می تواند وحشت بی پایانی را بر آنها مستولی نماید.
4- آمریکایی ها و اروپایی ها با توجه به وحشتی که از ناحیه پاسخ ایران به تهدیدات مجموعه ای از کشورهای دوست و هم پیمان خود را در برمی گیرد، عمداً به تکرار «هدف قرار گرفتن تل آویو در صورت حمله نظامی به ایران» روی آوردند و با تکیه بر سخنان یک شخصیت فرهنگی مسئول در نیروی دریایی سپاه تلاش کردند تا از دهها پایگاه نظامی و دهها هم پیمان منطقه ای رفع نگرانی کنند، این در حالی است که از نظر ایران اسرائیل مرده است و ارزش مواجهه ندارد. اسرائیل که از یک گروه غیر دولتی در یک کشور همسایه شکست فاحش خورده است چه جای مواجهه ایران با آن دارد. البته اسرائیلی ها هم از اینکه وانمود شود که فلش اصلی حمله ایران به تل آویو است خوشحال می شوند چرا که در این مواجهه احساس بزرگی می کنند در حالی که مطمئن هستند در صورت بروز درگیری، اسرائیل فقط بخشی از اهداف ایران خواهد بود و آمریکا نقاط مهم و کلیدی دیگری نیز در منطقه دارد که می تواند هدف واکنش ایران قرارگیرد.