عالیجناب ؛ اسلام دین خشونت نیست ایران: مسلمانان ترک از پاپ رنجیده خاطر بودند و رنجش آنان از پاپ همان رنجیدگى مسلمانان دیگر بود.رنجش از این که پاپ در سخنان ماه دسامبرش حرمت عقاید مردمان جهان اسلام را نگه نداشت. پرسشى که مسلمانان ترکیه را به اجتماع خیابانى در مخالفت با سفر پاپ کشاند سؤال بى جواب آحاد اندیشمندان جهان اسلام است که چرا پاپ بى محابا بحث تلازم خشونت و اسلام را دامن زد. گفته مى شود موضع پاپ درباره اسلام ریشه در سالیان دور زندگى او دارد. کاردینال یوزف راتزینگر (نام اصلى پاپ بندیکت شانزدهم) زمانى که ریاست «مجمع ایمان کلیساى کاتولیک» و سرپرستى امور کلیدى صورتجلسه هاى دادگاه هاى تفتیش عقاید واتیکان را برعهده داشت، پاى بندى بى چون و چراى او به ارزش هاى کلیساى کاتولیک و معیارهاى سختگیرانه واتیکان زبانزد خاص و عام بوده است.همگان قبل از آنکه او به مقام پاپى برسد کاردینال راتزینگر را یک روحانى مسیحى محافظه کار مى شناختند، حتى برخى نزدیکان او گفته اند که راتزینگر با تلاش هاى پاپ ژان پل دوم براى گفت وگوهاى بیشتر با جهان اسلام موافق نبود.اما این تنها دلیل مخالفت ترک ها با سفر پاپ به کشورشان نبود. روز انتخاب او به مقام رهبرى مسیحیت، این خبر بر صفحه اول مطبوعات آنکارا درج شد که پاپ جدید یک چهره مخالف ترکیه در صحنه اروپاست با این پیش زمینه بود که ۲۵ هزارمسلمان اهل ترکیه پیش از سفر پاپ، در استانبول گردهم آمدند. در پلاکاردها و بیانیه هاى مسلمانان ترکیه بر این جمله مکرر تأکید شده بود که راتزینگر قبل از آنکه جاى ژان پل دوم را بگیرد از مخالفان سرسخت پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا بود. پاپ جدید همچون بسیارى از مسیحیان این اتحادیه را یک کلوپ مسیحى مى داند. تحمل این مسأله براى ترک ها سخت بود که به آن همه موانع سیاسى همسانى ترکیه و اروپا یک مانع مذهبى هم اضافه شود و رهبر مسیحیت، ورود ترکیه مسلمان را به آن اتحادیه جایز نشمارد.از این روست که رسانه هاى ترکیه نوشته اند، سفر پاپ یک حرکت دلجویانه بود، دلجویى از جهان اسلام در دوره اى که ریاست سازمان کنفرانس اسلامى را یک چهره ترک تبار در دست دارد (احسان اوغلو) و دوم دلجویى از ترکیه به این دلیل که در میان ملل اسلامى بیشترین رنجش را از پاپ در دل دارند.علائم و نشانه هاى دلجویى در نخستین گفتار میزبانان ترک پدیدار شد وقتى که اردوغان خبر داد که پاپ با پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا موافق است. وى گفت: «پاپ گفته که آرزو مى کند ترکیه به اتحادیه اروپا ملحق مى شود.» رجال سیاسى آنکارا خرسند بودند که حضور رهبر ۱/۱ میلیارد مسیحى کاتولیک در ترکیه شاید طلسم الحاق این کشور به باشگاه اروپا را بگشاید. با این همه، ورود پاپ به آنکارا درمیان شدیدترین تدابیر امنیتى صورت گرفت.حل نزاع تاریخى ترکیه و مسیحیانگرچه ، برخى ناظران سفر پاپ به این نقطه از سرزمین هاى اسلامى را حرکت آشتى جویانه رهبر مسیحیت با مسلمانان قلمداد کردند اما از دید تحلیلگران پاپ اهداف دیگرى نیز براى سفر خود در نظر گرفته بود. او در اوج نزاع آنکارا با دول اروپایى چون فرانسوى ها بر سر پرونده کشتار ارامنه به این سفر دست زد. پاپ از عمق تضادى که میان ترکیه و بخشى از جهان مسیحیت پیدا شده آگاه بود. از همین روست که برخى ناظران نشانه هاى یک میانجى گرى را در حرکت پاپ مى جویند و این که او در سفر خود تلاش ویژه اى براى بازکردن گره نزاع تاریخى ترکیه و ارامنه صرف خواهد کرد.از طرفى پاپ در سفر خود توجه ویژه اى به موقعیت مسیحیان ارتدوکس ترکیه دارد. چنان که او بلافاصله پس از دیدار با احمد نجدت سزر رئیس جمهور به افس رفت جایى که گفته مى شود مریم مقدس در آنجا زیسته و در همان جا نیز درگذشته است، و به دنبال آن با بارتومولو اسقف اعظم کلیساى ارتدوکس دیدار کرد. محافل اسلامى ترکیه از این بخش تحرکات پاپ نیز اظهار نگرانى کرده اند. آنها مى گویند تلاش پاپ براى احیاى شهرت کلیساهایى که روزى کانون ستیز با مسلمانان بودند ممکن است احساسات ملى گرایى و اسلامى مردم این کشور را تقویت کند وخاطرات تلخ گذشته را در حافظه تاریخى مردم این کشور زنده کند.بندیکت شانزدهم روز پنج شنبه درمیان مسیحیان ارتدوکس در روز سنت اندروى حوارى که مسیحیت را به آسیا آورد به امید کاهش اختلافات هزارساله با آنان سخن گفت. بیش از هزار سال پیش کلیساى ارتدوکس به دلیل اختلاف برسر حاکمیت و اقتدار کلیسا، از کلیساى کاتولیک منشعب شد و راه خود را در پیش گرفت، اما پاپ در شهرى که مطابق پلاکاردهاى معترضان «تا ابد شهرى اسلامى خواهد بود» به شکوه مسیحیت در قسطنطنیه اشاره کرد و در کنار رهبر ۲۵۰ میلیون مسیحى ارتدوکس هدف خود را براى نزدیک کردن پیروان مسیحیت پى گرفت.پاپ در این سفر با رهبر ۲۵۰ میلیون مسیحى ارتدوکس دیدار کرد. این شهر که پیشتر قسطنطنیه نامیده مى شود قبل از ورود اسلام به آناتولى شهر مسیحى بود و ارزش فراوانى براى معتقدان به این مذهب داشت، اما با آمدن اسلام انگاره هاى مسیحى از این شهر رخت بربست و اسلام فضاى آن را آکند.آیا نگاه پاپ به ترکیه تغییرکرده؟در واپسین ساعت هاى حضور پاپ محافل سیاسى ترکیه همچنان با این پرسش دست به گریبان بودند که براستى مواضع پاپ در قبال ترکیه تغییرکرده است و او حاضر شده ترکیه را در باشگاه اروپاى مسیحى ببیند. مبانى تفکر پاپ این است که هویت اروپایى، تلفیقى از ایمان مسیحى و فلسفه یونانى است و این چیزى نیست که در چهره فرهنگى ترکیه یافت شود، پاپ همواره از مردم قاره اش خواسته است که از هسته هویت خود که همانا مسیحیت است آگاه شوند. این تعریف بندیکت از هویت اروپایى بسیار مشکل ساز است.اینجاست که شمارى از اندیشمندان اسلامى معتقدند که رهبرى جدید واتیکان براحتى تن به تفاهم با جهان اسلام نخواهندداد و سخن ماه دسامبر پاپ شاهدى بر این نگرانى است کما این که طارق رمضان اندیشمند مسلمان در مقاله اى براى مجله تایم نوشت: «آنان نقش مؤثر اندیشمندان مسلمانى مانند فارابى، ابن سینا، غزالى و ابن خلدون را در اندیشه هاى اروپاییان فراموش کرده اند، اروپایى ساخته اند که چیزى جز توهم نیست و نسبت به گذشته ها خود را فریفته اند.» از نگاه این دسته از تحلیلگران پیداست که اروپا امروز بیش از هر چیزى به گفت وگوى صادقانه با خود نیاز دارد و پاپ که نماد مذهب غرب است، در این باره وظیفه سنگینى دارد که نقش اسلام در ساخته شدن اروپاى امروز را دریابد.مذاکرات پاپ در ترکیه شاید محک و آزمونى باشد تا روابط میان اسلام و غرب به درستى مورد ارزیابى قرار گیرد.على بارداک اوغلو، مدیر کل مذهبى ترکیه در دیدار با پاپ، نگاه بدبینانه محافل غرب را به خاطر آورد و تأکید کرد که اسلام آیین خشونت نیست و معرفى کردن اسلام همچون یک دین خشن مسلمانان را رنجانده است. در این دیدار بود که بندیکت شانزدهم ناگزیر شد براى اظهارت جنجال برانگیز گذشته اش ابراز تأسف کند. پاپ حتى براى کاستن از بار این تضاد دیرین به مسجد سلطان احمد در استانبول رفت که به مسجد آبى معروف است. از این منظر شاید نوشته تحلیلگر روزنامه فرانسوى فیگارو در خور تأمل باشد که: «در این برهه از زمان که برخورد و تنش میان تمدن ها و مذاهب به اوج خود رسیده است پاپ نه به عنوان رهبرى روحانى که به عنوان دیپلماتى حرفه اى به کشورى رفت که نوک پیکان برخورد این تنش هاست.»