“جامعه جهانی”واژه ایست که غرب در قبال آن دو مرحله “تحریف”و”تحدید”را تعریف نموده است.بر این اساس قدرتهاى بزرگ در مرحله اول تصویرى مخدوش،غیر قابل پیش بینى و نامتوازن از جهان را ارائه نموده و در مرحله بعدى “جهان”را به ارثى تشبیه مى کند که تنها کشورهاى عضو دائم شوراى امنیت یا هشت کشور صنعتى جهان و البته کشورهاى وابسته به جریان سلطه ازآن سهم مى برند.
در این میان برخى ساختارها و مدلهاى بوجود آمده میان کشورهاى در حال توسعه،حکم پادزهر و آنتى تز تلقى قدرت مدارانه غرب از دنیا را دارند.” جنبش عدم تعهد” یکى از اصلى ترین ساختارهایى است که ماهیت و کارکرد آن با اهداف توسعه طلبانه کشورهاى شمال در تضادى کامل قرار دارد.برگزارى نشست وزراى امور خارجه کشورهاى عضو جنبش عدم تعهد در تهران فرصت مناسبى را جهت باز تعریف موثر این جنبش مهیا ساخته است. جنبش غیر متعهدها در اوج جنگ سرد و فضاى دو قطبى موجود بین کاخ سفید و کاخ کرملین، با هدف وحدت کشورهایى که در اردوگاه کاپیتالیسم یا کمونیسم قرار نداشتند تشکیل شد. نخستین تلاش براى ایجاد این جنبش در سال 1955 توسط “جواهر لعل نهرو” ، “جمال عبدالناصر” و احمد سوکارنو” انجام شد.
پس از فروپاشى اتحاد جماهیرشوروى قدرت غیر متعهدها رو به تحلیل رفت، زیرا ساختار و چارچوب این مجموعه براساس حیات در نظام دو قطبى تعریف شده بود. از آن زمان تاکنون “نیاز به باز تعریف جنبش عدم تعهد” به عنوان اصلى ترین نیاز اعضاى آن بى پاسخ باقى مانده است. اگرچه سنگ اندازیهاى کاخ سفید، ناتو و اتحادیه اروپا مانع از تحقق این باز تعریف شده است، اما با گذار بشریت به هزاره سوم و مانور غیر قابل توجیه کشورهاى عضو شوراى امنیت در جهان امروز، دغدغه هاى این باز تعریف در میان اعضاى غیر متعهد افزایش یافته است. ایران به عنوان مرکز ثقل و نقطه اى تعیین کننده مى تواند در کانون این باز تعریف قرار گیرد.
حضور وزراى امور خارجه کشورهاى عضو جنبش عدم تعهد در تهران با توجه به دو عامل “زمان تشکیل اجلاس” و “موقعیت فعلى نظام بین الملل” قابل تفسیر است. در این خصوص لازم است نکات زیر را مدنظر قرار دهیم:
-1پانزدهمین اجلاس وزراى امور خارجه کشورهاى جنبش عدم تعهد درحالى برگزار شد که تهران با اتکا به قسمتى از قواى دیپلماتیک خود شش کشور قدرتمند و سلطه طلب دنیا را در مذاکرات ژنو زمینگیر ساخته بود.از این رو تهران به مثابه یک آموزگار بین المللى -در آستانه برگزارى اجلاس اخیر- نحوه تقابل با جریان سلطه را به کشورهاى عضو جنبش عدم تعهد آموخته بود.
تهران در نشست اخیر تنها یک “میزبان”نبود،بلکه “مولد روحى تازه در کالبد جنبش عدم تعهد”بود.حضور وزراى امور خارجه کشورهاى عضو عدم تعهد در تهران واهمه مقامات آمریکایى و اروپایى در خصوص باز تعریف این جنبش را تقویت مى کند. با توجه به مسائلى که در عراق و افغانستان رخ مى دهد، هرگونه هم اندیشى و اقدام هماهنگى که در راستاى حل این بحرانها توسط غیر متعهدها انجام شود، تاثیر مستقیمى در افول موقعیت اشغالگران خاورمیانه خواهد داشت. از این جهت همسویى مواضع کشورهاى عضو عدم تعهد در خصوص بحران هاى خاورمیانه پازل هاى ژئو استراتژیک چیده شده توسط واشنگتن و متحدانش را بر هم خواهد ریخت.
-2کلیت حضور نمایندگان ارشد سیاسى حدود دوسوم کشورهاى جهان در تهران بر ادعاى “انزواى ایران”که توسط شش کشور سلطه طلب جهان مطرح مى شود خط بطلان مى کشد.اکثر کشورهاى جهان در اجلاس اخیر بر حق بهره مندى ایران از انرژى صلح آمیز هسته اى تاکید نمودند،این در حالیست که شوراى امنیت سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه هاى 1737 و 1747 بر ضد جمهورى اسلامى ایران،عملا خود را در برابر خواست و اراده جمعى نظام بین الملل قرار داده است.غرب در حالى از لزوم توقف غنى سازى اورانیوم توسط ایران سخن مى گوید که اکثر کشورهاى جهان به صورتى رسمى ،مکتوب و مستند از این حق مسلم ایران حمایت نموده اند.از این رو برگزارى نشست اخیر جنبش عدم تعهد در تهران خدشه دار بودن اعتبار غرب در برابر کشورمان را به اثبات رساند.
-3پس از نقش آفرینى موثر ایران در نشست شانگهاى و خزر،دیپلماسى تهاجمى ایران کارآمدى دوباره خود را در جریان نشست اخیر غیر متعهدها به اثبات رساند.ایفاى نقش در معادلات جهانى صرفا در مولفه هاى امنیت داخلى نهفته نیست. اگر “امنیت داخلی” با “پشتوانه هاى خارجی” تلفیق شوند، ترکیب حاصل پایدار و کارآمد خواهد بود. با توجه به “بازه جغرافیایى وسیع” و “کثرت اعضا”، مى توان جنبش عدم تعهد را حاوى جمع پتانسیل هاى بالقوه “منطقه ای” و “فرا منطقه ای” براى تهران دانست. البته این قاعده کلى نسبت به دیگر اعضاى جنبش نیز صادق است. به عبارت دیگر،تهران در سایه سیاست خارجى تهاجمى در برابر غرب توانسته است به صورتى موازى سیاست “تعامل با اکثریت جهان” را پیاده سازى و اجرا نماید.
-4نشست اخیر جنبش عدم تعهد در تهران مترادف با بازتعریف جامعه جهانى بر اساس فرمول “همه منهاى قدرتهاى بزرگ”بود.تاکنون ایالات متحده آمریکا،انگلستان،فرانسه،آلمان و حتى چین و روسیه جهان را بر اساس مدل “قدرتهاى بزرگ منهاى دیگر کشورها”تعریف نموده و حتى شالوده سازمانهاى بین المللى مانند سازمان ملل متحد و آژانس بین المللى انرژى اتمى را بر آن مبنا استوار ساخته اند.برگزارى نشست اخیر تهران اعتراض علنى کشورهاى جهان نسبت به جعل جامعه جهانى توسط کشورهاى 1+5 بود.
آیا غرب مى تواند حضور وزراى امور خارجه 118 کشور دنیا در تهران را نادیده انگاشته و همچنان بر طبل تحریم و توطئه علیه ایران بکوبد؟واقعیت امر این است که کاخ سفید،تروئیکاى اروپایى ،پکن و مسکو در صورتى که نخواهند یا نتوانند حقیقت ایران قدرتمند را در سیاست خارجى خود محاسبه نمایند،”جامعه واقعى جهانی”این محاسبه را با هزینه اى سخت بر پیکره آنها تحمیل خواهد نمود