دکتر یدالله جوانی
کاندولیزا رایس وزیر امور خارجه آمریکا در یک گفتگوی اختصاصی با شبکه «العربیه»، مواضعی را در قبال جمهوری اسلامی ایران اتخاذ کرد که طی روزهای گذشته این مواضع به یک سوژه خبری- تحلیلی برای رسانه ها، احزاب و گروهها از یک طرف وبرای دستگاه دیپلماسی کشور از طرف دیگر تبدیل شد.
1- مواضع اعلامی رایس
محورهای اصلی در اظهار نظرات رایس در این گفتگو عبارت است از: الف- از زمان اشغال سفارت آمریکا و به گروگان گرفتن دیپلماتهای آمریکایی، مناسبات دیپلماتیک با ایران نداشتیم. آمریکا طی 27 سال گذشته، سیاست تماس و ارتباط با ایران را دنبال نمی کرد و این سیاست غلط بود.
ب- شخصاً پیشنهاد تغییر سیاست واشنگتن نسبت به تهران را مطرح کرده ام. ما باید یک تغییر 180 درجه ای درسیاستهایمان نسبت به ایران داشته باشیم.
ج - نمی دانم چرا تاکنون ایران حاضر به گفتگوی با آمریکا نشده است.
2- واکنش مقامات جمهوری اسلامی به اظهارات رایس
الف- منوچهر متکی وزیر امور خارجه کشورمان درکنفرانس خبری مشترک با وزیر خارجه عمان ضمن استقبال از مواضع رایس گفت:«این اظهارات، مواضع جدیدی است که از سوی آمریکا مطرح می شود و ما این اظهارات را با نگاه مثبت در دست بررسی داریم ونتیجه بررسیها را پس از دریافت دقیق مطالب اظهار شده اعلام خواهیم کرد.»
ب- حسینی سخنگوی وزارت امور خارجه درنشست هفتگی با خبرنگاران در پاسخ به سوالی درمورد اظهارات رایس گفت:«ما اعتقادی به این اظهار نظرها و جدیت آن نداریم. طرح های مختلفی مطرح شده، اما در عمل درست عکس این قضیه عمل می شود وهمواره سیاست خصمانه آمریکا علیه ایران را شاهد بودیم. آمریکایی ها همواره برای مذاکره پیش شرط می گذارند و ما این را قبول نداریم. ملت ایران نیازی به شعار ندارد، آمریکایی ها باید در عمل حقوق ضایع کرده ما را جبران کنند و ملت ایران به اندازه کافی با سیاست های تبلیغاتی آمریکا آشنا هستند.»
ج - آقا محمدی سخنگوی سابق شورای عالی امنیت ملی در جمع خبرنگاران در خصوص اظهارات رایس گفت:«اگر آمریکایی ها در تغییر سیاستهای خصمانه خود علیه جمهوری اسلامی جدی باشند و علائمی از این مسئله به دست آید، موضوع را بررسی خواهیم کرد.»
3- تحلیل کوتاه موضوع
الف- پس از پیروزی انقلاب اسلامی، این آمریکا بود که رابطه خود با ایران را قطع کرد.
آمریکایی ها بر این تصور بودند که با قطع رابطه، ایران منزوی شده وبا سرعت مسیر شکست انقلاب اسلامی و فروپاشی جمهوری اسلامی طی می شود. حضرت امام خمینی (ره) از این قطع رابطه استقبال کرده و ضمن تشبیه این رابطه به رابطه «گرگ و میش» فرمودند:«ما این رابطه ظالمانه را می خواهیم چه بکنیم؟»
ب- طی 27 سال گذشته و براساس رهنمودها وسیاست کلی حضرت امام(ره) و مقام معظم رهبری، جمهوری اسلامی همواره اعلام کرده، موقعی رابطه ایران با آمریکا برقرار خواهد شد که این کشور از سیاستهای استکباری و خلق و خوی سلطه گری فاصله بگیرد. به تعبیری دیگر، آمریکا باید از حالت و موضع «گرگ بودن» فاصله بگیرد و رابطه «برابر» در تعامل با جمهوری اسلامی ایران و دیگران را در پیش گیرد.
ج - آنچه مسئولان وبه ویژه دستگاه دیپلماسی کشور باید به آن توجه کنند، این نکته است که آیا مواضع اخیر آمریکایی ها و مشخصاً موضعی که رایس به عنوان وزیر خارجه آمریکا مطرح کرده، تغییر روش در قبال ایران است یا اینکه تغییر منش است؟ آیا آمریکایی ها به این نقطه رسید ه اند که باید در برخورد با ملت بزرگوار، مسلمان و انقلابی ایران از خلق وخوی استکباری و صفت درنده خویی و گرگ منشی فاصله بگیرند، یا اینکه به دلیل شکست روشهای 27 ساله خود، به دنبال روش جدید مبتنی برهمان اهداف سلطه جویانه هستند؟
با دقت در مواضع جدید رایس از یکسو و اقدامات عملی ایالات متحده در قبال ایران به صورت همزمان با این اظهارات، این نتیجه را به صورت قاطع می توان گرفت که هر چند پروبال آمریکایی ها ریخته شده و شاخ آنها در منطقه خاورمیانه شکسته شده و دوران سلطه و امپراطوری آنان درحال افول کامل است، لکن با همان خلق وخوی گرگ صفتی و استکباری می خواهند با جمهوری اسلامی برخورد نمایند. رایس می گوید 27 سال گذشته سیاست آمریکا در قبال ایران غلط بوده، چون دراین مدت ما ارتباط با ایران را دنبال نمی کردیم. الان باید 180درجه تغییر جهت داشته باشیم، یعنی دنبال رابطه باشیم. خانم رایس همان فردی است که چند سال پیش اعلام کرد باید بررسی کنیم چرا تمامی سیاستهای ما درقبال ایران تاکنون با شکست و ناکامی مواجه شده است؟ ظاهراً رایس اکنون به این نتیجه رسیده است که نداشتن رابطه با ایران عامل اصلی این شکستها می باشد. رایس تازه فهمیده که قطع رابطه آمریکا با ایران در 27 سال قبل، به نفع ایران تمام شده نه به ضرر ایران و این همان نکته ظریفی است که حضرت امام خمینی (ره) فرمودند، رابطه آمریکا با ایران، رابطه گرگ با میش است و ما این رابطه را می خواهیم چه بکنیم. البته دیگر ملتهای ستمدیده و زخم خورده از آمریکا هم به این مطلب پی برده اند تا جائیکه در میان ملتهای آمریکای جنوبی این موضوع به صورت یک ضرب المثل در آمده که، «در کشوری کودتا نمی شود که سفارت آمریکا نباشد.» رایس می گوید نمی دانم چرا تاکنون ایران حاضر به گفتگوی با آمریکا نشده است. باید به اوگفت ملت ایران گرگ را خوب می شناسد و حاضرنیست با گرگ رابطه برقرار کند.