یکصد سال است تار و پود اقتصاد، سیاست و حتى فرهنگ ایران با نام نفت گره خورده است. مرورى بر تحولات یک قرن اخیر نشان مى دهد ، نفت بازیگر اول عرصه هاى سیاسى و اقتصادى بوده است. آن زمان که استعمار پیر براى اداره جنگ هاى جهانى به مشکل انرژى برخورد به نفت ایران روى آورد و در دوره اى که سیاستمداران خودباخته داخلى در فکر استمرار تاج و تخت خود بودند چاره اى نداشتند جز آن که از کیسه درآمدهاى نفتى خرج کنند. در عرصه اقتصاد نیز تا زمانى که قیمت نفت کمتر از یک دلار در هر بشکه بود، برنامه ریزان اقتصادى ایران راه نجات را در صنعت و کشاورزى جست و جو مى کردند، ولى آن گاه که شوک اول نفتى به اقتصاد جهان وارد شد و قیمت ها تا سطح ۱۲ دلار افزایش یافت، صنعت و کشاورزى مملکت به دست فراموشى سپرده شد و آنچه باقى ماند، چیزى نبود جز نابودى اقتصاد ملى و این پدیده در دوره شوک دوم نفتى که قیمت ها تا سطح ۴۰ دلار نیز افزایش یافت، با شتاب بیشترى ادامه پیدا کرد.
اما در همین دوره که کشورهاى نفت خیز در خیال خام خود به دنبال توسعه با دلارهاى نفتى بودند، کشورهاى بدون نفت و درآمدهاى سرشار نفتى مسیر توسعه یافتگى را با سرعت بیشترى طى کردند.
به این ترتیب مى توان این سؤال را مطرح کرد که «راز توسعه یافتگى» چیست چرا با دلارهاى نفتى نمى توان صنعتى شد و بالاخره اگر قرار است ریل اقتصاد را عوض کنیم، مسیر آن کدام است.
جواب آن را تنها در یک کلام مى توان جست و جو کرد و آن این که راز توسعه در دانش نهفته است و این نکته اى است که مقام معظم رهبرى در سخنان دیروز خود در جمع نخبگان کشور به آن اشاره کردند، زمانى که فرمودند: روزى که کسب درآمد از دانش جایگزین نفت شود، روز خوب ملت است.
اقتصاد امروز دنیا، اقتصاد دانش بنیان است و دانش منشأ ثروت است. براى اثبات این ادعا کافى است به اجزاى درآمدى کشورهاى صنعتى نگاه کنیم. اگر زمانى کارخانه هاى عظیم فولادسازى و یا حتى خودروسازى منشأ ثروت بود، اکنون کشورهاى توسعه یافته علاقه چندانى به این موضوع ندارند، چرا که فناورى هاى نوین از چنان قدرتى برخوردار است که با یک نوآورى مى توان چند برابر درآمد یک کشور نفت خیز به ثروت رسید. در پایان باید اشاره کرد ، کل درآمد نفتى ایران در سال جارى حدود ۷۵ میلیارد دلار خواهد بود و این درحالى است که درآمد شرکت هایى که در عرصه فناورى هاى نوین از جمله فناورى اطلاعات فعالیت مى کنند، بسیاربیش از این میزان است.