سیدمهدی حسینی
پس از فروپاشی رژیم شاه و سلطنت پهلوی یکی از مهمترین موضوعات که اذهان بسیاری را به خود مشغول کرده بود تعیین نوع نظام جایگزین بود. حضرت امام(ره) در مصاحبه های متعدد در نوفل لوشاتو نظام آینده را «جمهوری اسلامی» عنوان کرده و مکرر به اینکه میزان رأی ملت است تأکید می نمود به عبارتی دیگر اینکه مردم هر چه را انتخاب کنند همان مبنا قرار می گیرد. بر همین اساس گروه های متعدد و اشخاص مختلف در قالب حزب و دستجات سیاسی به میدان آمده بودند و ادعاهایی داشتند. مجموعه هایی از قبیل گروهک های مارکسیستی، مائوئیستی ملی گرا، مسلمان، لیبرال، دموکرات، خلقی ها، حتی برخی از هواداران رژیم سابق و ده ها جریان دیگر همه دنبال این قضیه بودند که نظام جایگزین چه نظامی باشد و در این رابطه نظرات و دیدگاه هایشان را ارایه می دادند. هر گروهی دارای نشریه و رسانه ای خاص بود و عقاید خود را تبلیغ می کرد.
عده ای خواهان نظام جمهوری دموکراتیک و جماعتی خواهان جمهوری دموکراتیک اسلامی بودند و جمعی دیگر جمهوری خلق مسلمان، جمهوری دموکراتیک ملی و نظایر آن را مطرح می کردند. این نظرات در حالی مطرح می شد که امام(ره) از مدت ها قبل درباره جمهوری اسلامی بحث کرده بود و توده های میلیونی مردم در تظاهرات متعدد در شعارهای خود «استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی» و «نه شرقی و نه غربی جمهوری اسلامی» را خواهان بودند.
معلوم بود که نقشه ای در کار است تا نظام حکومتی جایگزین رژیم شاهشاهی آن چیزی شود که غرب و یا شرق به آن تمایل دارد نه آن چیزی که مردم و امام(ره) و مبارزان و شهدا آن را دنبال می کردند.
حضرت امام(ره) همچون همیشه خیلی زود به ترفند دشمنان پی برد و در روز نهم اسفند در حالی که عازم شهر قم بود بیانیه 14 ماده ای صادر نمودند که در بند اول آن آمده بود: «اگرچه استبداد داخلی فرو ریخت و مردم آزادی را لمس کردند ولی هنوز ریشه های استعمار آمریکا، شوروی، انگلستان و صهیونیسم و سایر دول چپاولگر از این مرز و بوم کاملاً قطع نشده است. باید همه بدون کوچکترین توقف و رکودی در از بین بردن نفوذ کشورهای اجنبی با هم متحد شویم... ما اگر بخواهیم استقلال حقیقی را به دست آوریم، باید سعی کنیم تمامی اشکال نفوذ آمریکا، چه اقتصادی و چه نظامی و چه سیاسی و فرهنگی را از بین ببریم.» و در بند یازدهم بیانیه متذکر شدند که «آنچه اینجانب به آن رأی می دهم «جمهوری اسلامی» است و آنچه ملت شریف ایران در سرتاسر کشور، با فریاد از آن پشتیبانی نموده است همین جمهوری اسلامی بوده است، نه یک کلمه زیاد و نه یک کلمه کم. من از ملت شریف انتظار دارم که به جمهوری اسلامی رأی دهند که تنها این مسیر انقلاب اسلامی است و کسانی که مخالف هستند آزاد و مختارند که اظهار مخالفت نمایند.»
حضرت امام(ره) در دهم اسفند ماه پس از 28 روز استقرار در مدرسه علوی تهران به شهر قم مهاجرت کرده و مرکز رهبری انقلاب را به قم منتقل می کنند و پس از 15 سال مراجعت به این شهر مورد استقبال باشور اقشار مردم و علما و مراجع تقلید قرار می گیرند و طی سخنان انقلابی نسبت به نظام آینده و توطئه های پیش روی نظام هشدار می دهند و خطاب به ملت می فرمایند: «بیدار باشید، هوشیار باشید، مفسده جوها در کمین هستند و آنها نخوابیده اند، شما هم نباید بخوابید آنها مشغول نقشه هستند از طرق و فرم های مختلف آنها می خواهند حالا که رژیم منحط سلطنتی از بین رفت، با فرم های دیگر به میدان بیایند و باز همان منافع را تجدید کنند و باز همان چپاولگری ها را بکنند و باز همان اختناق را از سر بگیرند ملت عزیز بیدار باشید ما به هر چه دست می گذاریم خراب است، فرهنگ ما خراب است باید تجدید شود. فرهنگ، فرهنگ استعماری است باید زیرورو شود... بیچارگی ما این است که دنبال این هستیم که فرم غربی پیدا کنیم... اینها که فرم غربی را بر فرم الهی ترجیح می دهند، اینها از اسلام اطلاعی ندارند. آنها که می گویند اسلام را نمی توان در این زمان پیاده کرد برای این است که اسلام را نشناخته اند و نمی فهمند چه می گویند. آن چیزی که ملت ما می خواهد جمهوری اسلامی است نه جمهوری فقط، نه جمهوری دموکراتیک، نه جمهوری دموکراتیک اسلامی، جمهوری اسلامی. آنچه که من از ملت ایران می خواهم این است که بیدار باشید، خون عزیزان خودتان را هدر ندهید، از کلمه دموکراتیک نترسید این فرم غربی است ما فرم های غربی را نمی پذیریم.» تک تک جملات امام راحل با فریاد «صحیح است، صحیح است، صحیح است» مردم مورد تأیید قرار می گرفت.
حجت الاسلام هاشمی رفسنجانی در کتاب حقیقت ها و مصلحت ها در توصیف شرایط این روزها می نویسد: «مسأله دیگر همه پرسی بود که بالاخره نام نظام چه باشد؟ اختلاف ما از اینجا شروع شد که مثلاً حکومت «جمهوری» باشد یا «جمهوری اسلامی» یا «جمهوری دموکراتیک» پیشنهادها اینجوری بود، پیشنهاد امام(ره) این بود که جمهوری اسلامی باشد... البته قبلاً در بحث ها و مذاکراتمان در یک فضای دوستانه ای از این اختلافات داشتیم، در بحث هایی که در زندان ها می کردیم نظرات مختلفی بود، این بحث ها بین ما که با هم در شورای اسلامی بودیم مطرح می شد پایین تر که می آمدی جریان های داغ سیاسی مثل منافقین، فدائیان و سایر جریان های مسلحانه که بودند و شعارهای جامعه بی طبقه توحیدی و جمهوری دموکراتیک و حکومت کارگری و امثال اینها را می دادند.»
در همین ایام در سطوح پایین تر صف آرایی ها جدی تر شد و احزاب سیاسی جدیدی اعلام موجودیت کردند. حزب جمهوری اسلامی به رهبری شاگردان حضرت امام(ره) رسماً آغاز به فعالیت کرد و عضوگیری نمود. با یکی دو روز فاصله، حزب جمهوری خلق مسلمان با شعار «جمهوری دموکراتیک ایران» در مقابل حزب جمهوری موضع گرفت. سازمان مجاهدین خلق به سرکردگی مسعود رجوی تحت عنوان «جنبش ملی مجاهدین» فعال شده بود. حزب دموکرات کردستان با موضع خودمختاری کنفرانس های متعددی در کردستان برگزار نمود. جبهه ملی و نهضت آزادی که در حاکمیت دولت موقت موقعیت مناسبی را به دست آورده بودند از «جمهوری دموکراتیک اسلامی» حمایت می کردند. این کشمکش ها همچنان ادامه یافت تا 12 فروردین 58 که ملت یکپارچه در رفراندومی بزرگ به جمهوری اسلامی «آری» گفتند.