گروه سیاسی- آرش خلیل خانه: محمود المشهدانی، رئیس مجلس ملی عراق سومین مقام ارشد و بلند پایه این کشور همسایه است که پس از نوری المالکی نخست وزیر و عادل عبدالمهدی معاون رئیس جمهور عراق در سال جاری به تهران سفر کرده است.
محور اصلی سفرهای مسؤولان عراقی در ماه های اخیر پیرامون موضوع طرح توافقنامه امنیتی آمریکا متمرکز بوده و مقامهای این کشور تأکید داشته اند که به واسطه پیوستگی مقوله امنیت میان همسایگان، پیش از امضای هر متنی با کشورهای همجوار تبادل نظر می کنند.
نوری المالکی نخست وزیر عراق هم که خرداد ماه گذشته میهمان تهران بود پیش از آن سفر تصریح کرده بود عراق قراردادی را امضا نمی کند که منافع و امنیت همسایگانش را به خطر اندازد.
المشهدانی دیروز هم در ابتدای ورود به تهران و در برابر خبرنگاران با نخستین پرسش که رو به رو شد موضوع توافقنامه امنیتی با آمریکا بود.
بدین بهانه خبرنگار سیاسی قدس با مجید صفاتاج، کارشناس مسائل خاورمیانه در این باره گفتگو کرده که هم اینک پیش روی شماست.
* آقای صفاتاج! با توجه به تأکید المشهدانی بر بررسی توافقنامه امنیتی با آمریکا در مجلس این کشور، پارلمان عراق تا چه حد می تواند در اعمال نظر بر این توافقنامه یا رد آن ایفای نقش کند و اصولاً دیپلماسی پارلمانی تا چه حد می تواند ابزارها و پشتوانه های مقاومت مجلس عراق را افزایش دهد؟
** سفر رئیس پارلمان عراق به عنوان نماینده فراکسیون اهل سنت در ادامه سفرهای آقایان مالکی و عادل عبدالمهدی به ایران و در چارچوب شیوه برخورد و تعامل با همسایگان درباره توافقنامه امنیتی پیشنهادی آمریکاست.
با وجود سفرهای مقامهای آمریکایی به عراق از جمله خانم رایس، جان نگروپونته و رامسفلد برای مجاب کردن آنان برای امضای توافق یاد شده آمریکایی ها انعطاف چندانی بروز نداده و در چند بند خاص و بویژه مسأله کاپیتولاسیون و مصونیت نیروهای خود حاضر به عقب نشینی نشده اند، در حالی که این موارد جنبه حیثیتی و حاکمیتی برای دولت عراق دارد.
با توجه به مقاومت موجود در عراق در افکار عمومی، مراجع و طیفها مختلف در مجلس این کشور و در کنار آن مواضع برخی همسایگان عراق از جمله ایران، به نظر می رسد عراقیها نمی خواهند خود را در وضعیتی قرار دهند که هم در برابر افکار عمومی خود قرار گیرند و هم با همسایگان قدرتمند و قابل اتکایشان به مشکل بخورند.
بنابراین به نظر می رسد این طرح همچنان با مخالفت جدی مقامهای عراقی و بخصوص پارلمان قرار گیرد و سفر مقامهای عراقی از جمله آقای مشهدانی به ایران دیگر کشورهای همسایه، نه برای توجیه امضای این توافقنامه، بلکه برای تشریح ابعاد و وضعیت آن و به نوعی، کمک خواهی است.
بنابراین می توان گفت حضور المشهدانی در ایران که رهبر یکی از جریانهای پارلمانی عراق است که از ابتدا به مخالفت با این توافقنامه پرداخته به گونه ای پیامی برای آمریکایی هاست که عراق تا نظر همسایگان مهم خود را نگیرد و تا این طرح در پارلمان عراق بررسی نشود، درباره آن تصمیم گیری نمی شود.
* حمایت کشورهای همسایه از رویکرد موضع افکار عمومی و مردم عراق و مقاومت پارلمان عراق در برابر این طرح چقدر توان مقاومت نمایندگان مجلس عراق را برای ایستادگی مقابل بندها و مفاد خاص این توافقنامه تقویت می کند؟
** به هر حال نظر مخالف کشوری مانند ایران و دانستن این نظر برای مقامهای عراقی بسیار اهمیت دارد و ملاحظات همسایگان بویژه در مسأله بسیار مهمی مانند حضور یا تداوم حضور نیروهای پایگاه های نظامی بیگانه در منطقه و در خاک عراق باید لحاظ شود، زیرا دولت عراق است که در آینده باید متحمل و پاسخگوی پیامدهای رفتار و عملکرد این نیروها در خاک خود و پشت مرزهای همسایگان باشد.
بنابراین آقای مشهدانی کانال و رابطی است که دیدگاه ها و مواضع دولت و مجلس ایران را به نمایندگان و پارلمان عراق منتقل می کند.
* آمریکایی ها مسأله توافقنامه امنیتی را از آن رو مطرح کردند که بدان قالب یک قرارداد امنیتی نبخشند و آن را از چرخه تصویب پارلمان بگریزانند. تأکید رئیس مجلس عراق بر لزوم تصویب آن در پارلمان آیا نشانه تغییر جدیدی است یا تصریح بر نفی تلاش آمریکا در دور زدن مجلس عراق؟
** اینکه طرح، یک توافقنامه امنیتی قلمداد شود، نیرنگ آمریکایی ها بود تا به تصویب پارلمان عراق نیاز نباشد، اما با توجه به اهمیت راهبردی و ساختار طرح یاد شده آن را هر چه بنامند ساختار یک قرارداد را دارد و با توجه به آثار آن در آینده ملت عراق و ماهیت سلطه آمیز آن، پارلمان عراق از کنار آن عبور نخواهد کرد.
از همین رو حتی آقای مالکی هم تأکید دارد چنانچه این توافقنامه امضا شود در نهایت پارلمان عراق نیز آن را تأیید کند، زیرا هیچ شخصیت و مقام عراقی حاضر نیست ننگ امضای این قرارداد را به تنهایی تقبل کند و همواره مورد لعن، نفرین و سرزنش ملت عراق قرار گیرد.