مهدی سعیدی
چو غلام آفتابم، هم از آْفتاب گویم
نه شبم، نه شب پرستم، که حئیث خواب گویم
سیستم نوین ایجاد نظم و امنیت داخلی یعنی سازمان پلیس در ایران به حدود یکصد سال پیش مربوط می باشد. شاه قاجار ناصرالدین شاه در سفرهای سه گانه خود به اروپا و مشاهده پلیس نوین در آن کشورها و با استخدام یک مستشار بلژیکی به نام «کنت دو بینو» اولین سیستم پلیسی جدید را در ایران پایه گذاری نمود. این پلیس در طی یکصد سال گذشته و تا پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن سال 1357 از فراز و نشیبهای متفاوت برخوردار بوده است.
پلیس ایران برای مدتهای طولانی از دو قسمت مهم پلیس شهری و ژاندارمری (مرزی و روستایی) تشکیل شده بود. کمیته انقلاب اسلامی نیز به عنوان یکی از ارکان مهم حفظ نظم و امنیت داخلی و دفاع از ارزشهای انقلاب در داخل کشور در بعد از پیروزی انقلاب به این مجموعه افزوده شد.
پس از قبول قطعنامه 895 و برقراری آتش بس میان ایران و عراق، مسئله ادغام نیروهای انتظامی از طرف وزارت کشور و نمایندگان مجلس به منظور برقراری هرچه بهتر امنیت در داخل کشور و مرزهای جمهوری اسلامی، جلوگیری از صرف هزینه های اضافی و همچنین تداخل وظایف، مسئولیتها و مأموریتهای مشابه، مطرح و به طور جدی دنبال و سرانجام پس از بحث و بررسیهای فراوان قانون ادغام شهربانی، کمیته و ژاندارمری در قالب نیروی انتظامی در 27 تیرماه 1369 از تصویب مجلس گذشت و به تأیید شورای نگهبان رسید و همچنین روز 13 مهرماه به عنوان روز نیروی انتظامی نام گذاری گردید.
پس از گذشت 6 ماه از تصویب این قانون، ادغام نیروهای انتظامی سابق آغاز شد و نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران در 12 فروردین 1370 با تأیید فرماندهی معظم کل قوا به منصه ظهور رسید. حضرت آیت الله العظمی خامنه ای در این تاریخ طی حکمی سرتیپ محمد سهرابی را به سمت اولین فرماندهی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران برگزید. از دیگر فرماندهان نیروی انتظامی تا به امروز می توان از: سرتیپ رضا سیف اللهی، سرتیپ هدایت لطیفیان، سرتیپ پاسدار خلبان محمدباقر قالیباف و آخرین آن سرتیپ پاسدار اسماعیل احمدی مقدم نام برد.
نیروی انتظامی که مبتنی بر قانون تحت امر فرماندهی کل قوا خدمت می کند، همواره گوش به فرمان بوده تا از فرامین و رهنمودهای معظم له بهره برداری نماید. رهبر معظم انقلاب اسلامی در بیاناتی انتظار خود را از نیروی انتظامی چنین مطرح ساخته است:
«آنچه من از نیروی انتظامی جمهوری اسلامی توقع دارم در سه فصل قابل بیان است. یکی «اقتدار» است؛ نیروی انتظامی باید دارای اقتدار باشد. این اقتدار، همیشه با صدای کلفت و اسلحه تیز و مشت محکم نیست؛ بلکه اقتدار، یک امر معنوی است. اقتدارهای ظاهری، در حقیقت، اقتدار نیست. باید کیفیتی به وجود آید که هم خود نیرو در خود احساس قدرت کند و هم آحاد ملت احساس کنند که پاسبان و پاسدار و حافظ امنیت فردی و اجتماعی آنها یک مجموعه مقتدر است و می تواند از آنها دفاع کند. دشمن - آن دشمن مخل که امنیت را دچار اختلال می کند - هم باید بفهمد آن کس که به عنوان محافظ در اینجا ایستاده است - یعنی همین نیروی انتظامی - مقتدر است.
دوم، «عزت» است. نیروی انتظامی باید عزیز باشد. این عزت، از رفتار نیروی انتظامی ناشی می شود. چگونگی انجام وظیفه اوست که او را در چشم مردم عزیز می کند. می دانید که اگر کسی آلوده شد، در چشم مردم ذلیل خواهد شد. اگر کسی دلبسته به مادیات معرفی شد، از چشمها خواهد افتاد. بدون استثنا، این طور است. هر کس را که می خواهید - چه شخصیتهای مادی و چه شخصیتهای معنوی - در نظر بیاورید. اگر کسانی که با او مواجهند، احساس کردند که این آقا اسیر پول، اسیر شهوات و اسیر تملق است، از چشمشان ساقط خواهد شد. پس، عزت به این است که پارسایی و پاکدامنی، در همه جای این نیرو مشاهده شود. همه احساس کنند که این نیرو، یک نیروی پاکدامن است و خود را به ما به ازای قلیل مادی و عوضهای پست و حقیر، آلوده نمی کند. این، عزت خواهد آورد. این، یک امر معنوی و روحی است.
سرفصل سوم، «رحمت و مهربانی» است. باید نسبت به مردمی که می خواهید از خانه آنها، جاده آنها، امنیت آنها، مرزهای آنها و کسب و کار آنها محافظت کنید، احساس رأفت و رحمت داشته باشید. این را مردم باید احساس کنند. یعنی همان نیروی مقتدر و با صلابتی که در مقابل مخل به امور امنیت، با کمال قدرت و صلابت می ایستد، وقتی که با مردم یا مظلوم مواجه می شود، آنها باید در او احساس رحمت و رأفت کنند. پس، قدرت و عزت و رحمت، سه خصوصیتی است که اگر در نیروی انتظامی پیدا شد، جامعه اسلامی می تواند به عنوان یک نیروی انتظامی کارآمد و قابل قبول، به آن تکیه کند.» (21/4/74)