رضا فاطمی
در روزهای 22 و 23 مهرماه، شاهد برگزاری همایشی با عنوان «دین در دنیای معاصر» در تهران بودیم. در این همایش بیش از 15 چهره مطرح بین المللی همچون کوفی عنان دبیرکل سازمان ملل، مری رابینسون کمیسر عالی سابق حقوق بشر سازمان ملل متحد، رومانو پرودی نخست وزیر پیشین ایتالیا، لیونل ژوسپین نخست وزیر پیشین فرانسه، مگنه کیول بندویک نخست وزیر سابق نروژ و جورج سامپایو رئیس جمهور سابق پرتقال حضور داشتند.
همزمان با سفر این افراد به تهران، رسانه های غربی در تبلیغاتی وسیع و پر هیاهو اعلام کردند حضور این چهره های مطرح بین المللی در همایش دین در دنیای معاصر موجب تقویت موقعیت داخلی و خارجی خاتمی در نزد افکار عمومی خواهد شد.
روزنامه آمریکایی نیویورک تایمز در تفسیری نوشت: «سفر بیش از 10 چهره بین المللی به تهران، وجهه خاتمی را برای حضور در انتخابات ریاست جمهوری تقویت خواهد کرد.»
نشریه انگلیسی هرالد تریبون هم در تجلیلی نوشت: «سفر شخصیت های مطرح غربی به تهران نشان می دهد که غرب ترجیح می دهد با خاتمی مصالحه جو طرف باشد تا احمدی نژاد مقتدر.»
خبرگزاری آسوشیتدپرس هم نوشت: «ایران با خاتمی می تواند از انزوای بین المللی خارج شود» و رویترز انگلیسی نیز در تفسیری یادآور شد همایش دین در دنیای معاصر که به همت مرکز گفت وگوی تمدن ها و مشارکت کلوپ مادرید و مرکز صلح و حقوق بشر نروژ با حضور چهره های مطرح غربی برگزار شد، نشان دهنده محبوبیت خاتمی در غرب است و غرب از ریاست جمهوری خاتمی حمایت خواهد کرد.
در داخل کشور هم رسانه هایی چون سایت بنیاد باران، خبرگزاری ایلنا و روزنامه های اعتماد و کارگزاران و سرمایه، برگزار این همایش را خرج مشکلات انتخاباتی اصلاح طلبان و مبدایی برای دعوت داخلی و بین المللی از خاتمی برای حضور در انتخابات دهم ریاست جمهوری کردند.
اما مروری بر برخی مواضع و دیدگاه های سخنرانان همایش دین در دنیای معاصر خالی از لطف و فایده نیست و نشان دهنده نوع نگاه و زاویه فکری افراد دعوت شده به این همایش است.
کوفی عنان در سخنانی با نادیده گرفتن خوی استکبار طلبی دنیای غرب، مشکل جهان معاصر را «افراطی گری به نام دین» دانست. گیل مکنه بندویک نخست وزیر سابق نروژ هم خواستار به رسمیت شناختن ارتداد از سوی ایران شد و تصریح کرد: «آزادی مذهبی معنایش آزادی تغییر دادن دین است. ما انتظار داریم نیروهای مختلف تاثیر خود را بگذارند تا آزادی مذهب از این لحاظ رعایت شود.»
رومانوپروری نیز در سخنانی ضمن نادیده گرفتن اشغالگری رژیم های آمریکا و اسرائیل در منطقه، به دولت های اسلامی گوشزد کرد باید تدبیری برای ممانعت از بکارگیری روش های افراطی همچون عملیات های استشهادی اندیشید.
مری رابینسون کمیسر عالی سابق حقوق بشر سازمان ملل هم با اعتراض به حجاب نصف و نیمه ای که در این همایش داشت طی اظهاراتی گفت: «آیا می شود روزی به ایران بیایم و دچار این حجاب اجباری نباشم.» کوماراتونگا رئیس جمهوری سابق سریلانکا هم در سخنانی به مقررات دولت ایران در لزوم حفظ حجاب اعتراض کرد و خواستار لغو این قانون شد.
برگزارکنندگان همایش دین در دنیای معاصر، پیش از آغاز این همایش و حتی در روزهای برگزاری و پس از آن، با سوالات مختلفی از سوی افکار عمومی، رسانه ها و تشکل های دانشجویی مواجه شدند که تاکنون پاسخ قانع کننده ای ارائه نکرده اند. برخی از این سوالات بی پاسخ عبارتند از:
1- چرا برای دعوت از مهمانان این همایش، هیچ گونه هماهنگی با وزارت خارجه و دستگاه های مسئول در نظام نشده است؟
2- هزینه های هنگفت این همایش از چه محلی تامین شده است؟ آیا درست است که مهمانان این همایش برای حضور در تهران و یزد، مطالبات میلیاردی داشته اند؟ چرا در برابر خبر دریافت 3 میلیارد تومان از سوی کوفی عنان برای سفر به تهران هیچ واکنشی نشان داده نشد؟ میهمانان دیگر این همایش چه مبالغی دریافت کردند؟
3- برگزارکنندگان این همایش که اصرار داشتند بگویند حضور چهره های مطرح بین المللی در تهران به جهت شخصیت مصالحه جوی خاتمی است آیا به این پرسش پاسخ می دهند اگر مبلغی برای میهمانان در نظر گرفته نمی شد و یا مبلغ پرداختی کمتر از مطالبه آن چهره های بین المللی بود، آیا باز هم این شخصیت ها به تهران سفر می کردند؟
4- چرا درباره ماهیت کلوپ مادرید که برخی افراد حاضر در همایش عضو آن کلوپ هستند سخنی به میان نیامد. کلوپی که یکی از اهداف آن مشروعیت بخشیدن به حضور رژیم صهیونیستی در سرزمین های اشغالی است.
5- آیا مواضع و گزارش های افرادی چون مری رابینسون را در مقام کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل فراموش کرده ایم؟ نگاهی به گزارش های حقوق بشری رابینسون در دوران ریاست وی که اتفاقا مقارن با ریاست جمهوری آقای خاتمی بود، هیچ توجیهی برای دعوت از وی به تهران نمی گذارد.
6- مردم ایران یزد را همواره به عنوان «دارالعباده» و «دارالمومنین» می شناسند. برپایی همایشی در حاشیه همایش دین در دنیای معاصر با عنوان «یزد بستر تمدن باستانی» با چه توجیهی صورت گرفته است؟ چرا حتی از اطلاق نام دینی و اسلامی برای این شهر مذهبی ابا می ورزیم؟
7- شاید برپاکنندگان همایش دین در دنیای معاصر، استقبالی که رسانه ها و مقامات غربی از این همایش به عمل آوردند را جزو موفقیت های خود بدانند. اما تاملی در این مهم خالی از فایده نیست که برپایی صدها و هزاران نوع دیگر از این همایشها نه تنها مذاق قدرت های زیاده طلب غربی را تلخ نمی کند بلکه برای نوع مواضع و نگاهی که در این قبیل همایش ها انتخاب می شود، کف می زنند و هورا می کشند و حتی حاضر به تامین هزینه های آن هم هستند. آیا به راستی گفت وگو برای مهار خصلت های ناپسند قدرت طلبان جهان کافی است؟ آیا بدون شعار عدالت طلبی و مبارزه با ظلم، امیدی برای حل مشکلات کنونی وجود دارد؟ آیا می توان با قداره بندان عالم بر سر میز گفت وگو نشست و حق خود را مطالبه کرد و آن را به چنگ آورد؟ اگر این گونه است چه پاسخی برای آن کودک سنگ به دست فلسطینی دارید که می خواهد حق خود و یک ملت مظلوم و زجرکشیده را در میدان مبارزه به کف آرد، اما هیچ کس او را یاری نمی کند؟!