قاسم غفوری
سومالی که به رغم موقعیت جغرافیایی و دارا بودن منابع و ثروت های طبیعی به دلیل جنگ داخلی و مداخلات خارجی نتوانسته به جایگاه واقعی خود در آفریقا و عرصه بین الملل دست یابد ، همچنان با چالش های گسترده امنیتی مواجه است. از سال 1991 و در پی سقوط رژیم «محمد زیادباره » چند قبیله در شمال این کشور با نام « سومالی لند » اعلام استقلال کردند و از آن زمان این کشور عملا دولت مرکزی نداشته و طوایف گوناگون بخش های مختلف آن را در اختیار دارند . درگیری های داخلی از یک سو و زیاده طلبی های قدرت های بزرگ از سوی دیگر سبب شده تا بحران های این کشور پایان نیافته و همچنان جنگ داخلی و خارجی در آن ادامه داشته باشد . بررسی تحولات سومالی که به دلیل منافع قدرت های بزرگ با سانسورهای خبری و یا صرفا بیان میزان آوارگان و تخریب چهره اسلام گرایان همراه است اکنون در دو بخش مهم قابل تامل می باشد که می تواند بر تحولات کل منطقه تاثیر گذار باشد.
الف ) بخش اصلی درگیری های داخلی سومالی شامل جنگ و تقابل میان نیروهای اتیوپی به همراه دولت انتقالی سومالی و آمریکا با گروه اتحادیه محاکم اسلامی است. این جنگ زمانی تشدید شد که در تاریخ 20 دسامبر 2006 نیروهای اتیوپی با پشتیبانی آمریکا برای به اصطلاح حمایت از دولت انتقالی سومالی مداخلات خود را در این کشور گسترش دادند . هرچند که آنها بر این ادعایند که برای پایان دادن به بحران های داخلی و ایجاد وحدت حکومتی فعالیت می کنند اما تحرکات اتیوپی که از متحدان آمریکا است به نسل کشی و اسلام ستیزی مبدل شده است . از زمان آغاز این جنگ تاکنون هزاران نفر به کام مرگ رفته اند و بیش از یک میلیون نفر آواره شده اند . نکته مهم آنکه سازمان ملل اعتراف کرده است که چند ماه نخست سال 2006 که موگادیشو (پایتخت ) تحت نظارت اسلام گرایان بوده ، سومالی در بهترین شرایط امنیتی و اقتصادی قرار داشته و با تحرکات خارجی این کشور به نا امنی کشیده شده است .
ب) تقویت دزدان دریایی در خلیج عدن و دریای سرخ ،مسئله دیگر در تحولات سومالی می باشد . براساس آمار منتشره بیش از 60 کشتی از کشورهای مختلف در سواحل سومالی به دست دزدان دریایی مصادره و اموال آنها غارت شده اند در حالی در ازای آزادی آنها نیز میلیون ها دلار درخواست شده است .هرچند که محافل رسانه ای و سیاسی بویژه در دنیای غرب این تحولات را به دلیل ناآرامی های آفریقا بویژه سومالی عنوان می کنند اما بررسی ها از برخی تحولات پشت پرده با نقش مستقیم و غیر مستقیم قدرت های بزرگ حکایت دارد. از یک سو آمریکا تلاش گسترده ای را برای احداث پایگاه نظامی در 12 کشور آفریقایی آغاز کرده که با مخالفت کشورها مواجه شده چنانکه سرانجام مرکز فرماندهی «آفریکوم » ویژه عملیات های نظامی در آفریقا را در آلمان تاسیس کرد . از سوی دیگر قدرت های اروپایی نیز تلاش کرده تا از ورود سایر کشورها بویژه چین و روسیه به آفریقا جلوگیری نمایند و سیاست انحصار طلبی را در این قاره اجرایی کنند . تحولات عرصه بین الملل نشان می دهد که آفریقا در آینده محور تقابل قدرت های بزرگ است لذا غرب از هم اکنون برای تقویت پایگاههای خود فعال شده است . نقطه اشتراک طرح های آمریکا و اروپا در آفریقا مفابله با اسلام به عنوان مانعی برای سیاست های زیاده طلبانه آنها و دوستان صهیونیست آنها است که با نام جنگ داخلی و مبارزه با القاعده اجرا می شود.نکته قابل توجه آنکه قدرت های بزرگ بویژه آمریکا برای رسیدن به اهداف توسعه طلبانه در سومالی و در نهایت کل آفریقا نیازمند بهانه ای جهانی می باشند چنانکه برای اشغال افغانستان از حادثه 11 سپتامبر استفاده کردند . اکنون پرونده دزدان دریایی که تحرکاتشان ناامنی برای جهان را به همراه داشته ،می تواند بهانه ای برای اجرای این مهم باشد چنانکه برخی از کشورهای غربی توانستند به بهانه ایجاد امنیت بین الملل با قطعنامه 1838 رضایت شورای امنیت را برای حضور نظامی در خلیج عدن و سومالی کسب کنند . واکنش دیرهنگام غرب به مسئله دزدان دریایی و سکوت در هفته های آغازین فعالیت آنها، سناریوی سیاست های توسعه طلبانه غرب را بیش از پیش تقویت می کند .
این طرح زمانی بیشتر آشکار می شود که علی عبدالله صالح رئیس جمهور یمن در رایزنی های منطقه ای خود به صراحت افشا می کند که غرب برای سلطه بر دریای سرخ و خلیج عدن از موضوع دزدان دریایی بهره برداری می کند.
براین اساس می توان گفت که آمریکا ومتحدانش چنانکه در سال های اخیر با قرار دادن نام سومالی در لیست حامیان تروریسم به دخالت در امور آن پرداختند اکنون برای اشغال و اجرای اهدافشان در این کشور گام بر می دارند در حالی که از یک سو از اتیوپی برای نسل کشی داخلی و از دزدان دریایی برای حضور نظامی در این کشور بهره برداری می کنند . در این شرایط تشدید بحران امنیتی در سومالی و حتی اشغال آن از جانب غرب دور از ذهن نمی باشد در حالی که در این میان صدها هزار مسلمان قربانی سیاست های غرب و متحدان صهیونیست آنها می شوند .