رسانه های جهان در آخرین اخبار گزارش دادند که باوجود کاهش تولید اوپک قیمت سبد نفتی اوپک به سطح 60 دلار کاهش یافت و حتی پیش بینی می شود که تا پایان سال جاری مسیحی قیمت نفت به زیر 50 دلار برسد.
هدف ازبیان این اخبارتحلیل اقتصادی سوژه نیست بلکه هشدار در مورد عواقب سیاسی آن است.
1) در اصطلاحات سیاسی بویژه در سال های اخیرعبارت سیاست نفتی petropolitics زیاد به کار می رود و غربی ها کوشیده اند میان سختی ادبیات کشورهاو حتی ظهور چهره های سیاسی رادیکال در کشورهای صادر کننده نفت و قیمت نفت رابطه ای بیابند.
بر اساس فرمولبندی آنان، اولین قانون پترو پالیتیکس آن است که میان ظهور دولت های دموکراتیک وقیمت نفت رابطه معکوس وجود دارد.
فارغ از ارزش گذاری سیاسی ؛ بر این پایه آنان معتقدند که ظهور دولتهای (از نگاه آنان رادیکال) احمدی نژاد و چاوز حاصل افزایش قیمت نفت بوده و ادبیات این کشورها با قیمت نفت تغییر می کند. چنانچه تفاوت ادبیات دیپلماتیک خاتمی با نفت زیر ده دلار با ادبیات رادیکال احمدی نژاد با نفت بالای 100 دلار از منظر آنان این گونه توجیه می شود مثلا تحلیل آنان این است که همزمان با کاهش قیمت نفت در سال1997 خاتمی پیشنهاد گفتگوی تمدن ها را ارائه کردو در سال 2005 که قیمت نفت شدیدا افزایش یافت احمدی نژاد خواهان حذف شدن اسرائیل از نقشه شد؛ لذا با کاهش قیمت نفت غربیان مترصد تغییر ادبیات دیپلماتیک ایران و نرم شدن آن و حتی تغییرو تعویض دولت احمدی نژاد با دولتی هستند که بتواند این شرایط جدید را نمایندگی کند.
به عبارت روشن تر آنها معتقدند ؛ دولتی که بودجه خود را با اتکاء به نفت سامان می دهد نمی تواند در شرایطی که قیمت نفت کاهش می یابد همچنان بر مواضع رادیکال اصرار ورزد.لذا دیپلمات های ما خواهند دید که اولویت غربی ها فعلا ارزیابی تاثیرات کاهش قیمت نفت بر مواضع دیپلماتیک ایران خواهد بود.
2) سال هاست که رهبرمعظم انقلاب به درستی بر بستن بودجه ها فارغ از درآمد نفت تاکید دارند.از منظر صاحب این قلم اهمیت این استراتژی برای آینده کشور کمتر از چشم انداز20 ساله نیست.اما پرسش این است که آیا عملکرد دولت ها در این مسیر بوده است؟
دولت های حاکم در مقاطع مختلف همواره بر اهمیت عدم اتکای بودجه بر نفت تاکید داشته اند اما در اولین فرصت به درآمدهای نفت به عنوان چراغ جادوی دولت در عبور از تنگناهای اقتصادی نگاه کرده اند.
دولت نهم نیز علی رغم تلاش هایش متاسفانه چندان از این قاعده مستثنی نبوده است. افزودن مستمر بر تعهدات مالی دولت در قبال مردم اگر بر مبنای درآمدهای غیر نفتی باشد شاید اثر مثبت بر تلاشهای تولید محورانه دولت بگذارد ولی اگراین اقدامات با اتکاء به درآمدهای نفتی نااستوار باشد؛ ممکن است در هنگام فروش نفت به قیمت بالا باعث رضایت نسبی مردم گردد ولی در زمان کاهش درآمدهای نفتی؛افزایش توقعات از یکسووفقدان منابع لازم مالی از سوی دیگر فقط زمینه سازبروز بحران های اجتماعی و سیاسی خواهد شد. بحران هایی که هزینه آن را همه خواهند پرداخت.