بسماللهالرحمنالرحیم
رضا گرمابدری
مقامات جمهوری اسلامی ایران از چند روز پیش و در آستانه اجلاس 15 اسفند شورای حکام دست به تحرکات جدید دیپلماتیک زدند تا بتوانند با دست پر و اطمینان بیشتری به استقبال این نشست بروند. از میان این تحرکات دیدار دبیر شورای عالی امنیت ملی با مقامات روسیه و بلافاصله پس از آن گفتگو با تروئیکای اروپایی و مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا از اهمیت بیشتری برخوردار بود. صراحت و شفافیت اظهارات مقامات که درنشست وین حضور داشتند، مشخص میکند که در این نشست طرف ایرانی و اروپایی هر یک بر مواضع خود پافشاری کردند و در واقع اتفاق جدیدی در این ارتباط رخ نداد و هر یک از دو طرف با حفظ موضع خود به جلسه پایان دادند، این در حالی است که اظهارنظر در خصوص نشست مسکو ضمن اینکه از صراحت کمتری برخوردار بود، لایهای از محافظهکاری در خبررسانی را نیز به همراه داشت تا جایی که اعلام توافق میان ایران و روسیه به یک مقام ارشد ایرانی نسبت داده میشود که خواست نامش فاش شود. در خصوص وضعیت موجود، ضروری است به موقعیت طرفهای ایران یعنی اروپا، آمریکا و روسیه توجه داشت تا از این رهگذر بتوان آمادگی لازم برای واکنش صحیح و مقتدرانه در خصوص نتایج اجلاس 15 اسفند را به وجود آورد. طرفهای سهگانه ایران در حین ستیز دیپلماتیک با ایران، بازی و رقابت سه جانبهای را در میان خود آغاز کردهاند و به دقت مراقب هستند که بازی را به دیگری نبازند و چون تعارض منافع در میان این سه مجموعه به شکل جدی وجود دارد، رسیدن به این نظر که همه میتوانند در این بازی برنده باشند، حامی مشخصی ندارد و یا حداقل کسی برای آن راهکار قابل توجهی ارائه نداده است، از این رو بازی همچنان با نگاه پیروزی یکی بر دو رقیب دیگر ادامه دارد. اروپاییها که خود را مبتکر بحث مذاکره با ایران میدانند و برای موضوع هم، سطح جهانی و طراز اول قائل هستند و افزایش اعتبارخود را نیز در موفق شدن در چنین مسائل اساسی میبینند، ظاهراً و باطناً قصد ندارند در میانه راه و پس از گذشت دو سال و نیم از مذاکرات، بحث را به مدعیان دیگر واگذار کنند و یا با مشارکت پررنگ دیگران از سهم آنها کاسته شود، لذا مشاهده میشود پس از نشست اخیر وین، ژاک شیراک اگرچه بر پیش شرطهای اروپا تأکید میکند، اما همچنان خواستار ازسرگیری مذاکرات با ایران است. آمریکاییها نیز با توجه به اینکه امکان گفتگوی مستقیم با ایران را ندارند، تلاش میکنند تا باتحریک اروپاییها و روسها میزان سختگیری آنها را نسبت به ایران افزایش دهند تا شاید از این طریق بتوانند جهت حرکت ایران را برای گفتگو به سمت خودشان هدایت کنند، به همین سبب بازی آمریکاییها نسبت به دو طرف دیگر بسیار پیچیدهتر به نظر میرسد.
روسها هم که گویا چندان متوجه اهمیت عمیق روابط راهبردی با جمهوری اسلامی ایران نشدهاند، ناشیانه منافع «آنی» و گذرای خود را بر منافع «آتی»ترجیح دادهاند و لذا خود را بیشتر درگیر بازی رقابتآمیز با دو طرف آمریکایی و اروپایی کردهاند، در چنین شرایطی که طرفهای سهگانه ایران تلاش میکنند، با تنگ کردن عرصه بر ایران، ایران را مجازاً در موقعیت «غریق» نشان دهند، میتوان با نیم نگاههای هوشمندانه به هر یک از طرفهای سهگانه، بیم و ترس ناشی از باخت دو مجموعه در برابر یک مجموعه را بر جان آنها انداخت تا آنها احساس کنند در این بازی نقش «غریق» را آنها باید اجرا کنند و نقش «نجات غریق» نیز به عهده جمهوری اسلامی ایران است. اگرچه بازی از نوع سخت است، اما با استقامت و رفتار هوشمندانه می توان آن را اجرا کرد، ان معالعسر یسرا. انشاءالله