رمانتیسم

رمانتیسم یک رویکرد هنری- ادبی و فلسفی است که به ویژه از آغاز قرن نوزدهم ، به عنوان یک جنبش نیرومند ادبی و هنری ظاهر گردید. رمانتیسم (Romanticism) از ریشه «رمانس» گرفته شده است. در سال 1711 میلادی، کلمه «رمانتیک» درکنار واژه «عالی» و «ظریف» به کار می رفته است. در سال 1798 میلادی ، در فرهنگ لغات آکادمی فرانسه در تعریف «رمانتیک» آمده است:« معمولا رمانتیک درباب مکان ها ومناظری سخن می گوید که تخیل را برمی انگیزند تا در اشعار و داستان ها ، به شرح و توصیف آنها بپردازد.» واژه رمانتیک در ابتدا اصطلاحی هنری و ادبی نبود و در قلمرو فرهنگ، بیشتر به معنای دیدگاهی به کار می رفت که با نظری مساعد به پدیده های عاطفی و تخیلی می نگریست. رمانتیسم جریان فرهنگی و رویکرد هنری : ادبی است که ریشه در مبادی و غایات مدرنیته دارد و بشر را به عنوان موجودی خودبنیاد و نفسانیت مدار توصیف می کند، اما برخلاف جریان غالب در جهان نگری عصر روشن گری که آدمی را چونان ماشینی عقلانی تفسیر می کردند، رمانتیک ها بیشتر به احساس وعواطف برخاسته از تمناهای نفسانی بشر مدرن و ظرفیت های ناخودآگاهی نفسانی او توجه دارند.
برخی ویژگی های رمانتیسم را می توان این گونه برشمرد:
1- تاکید برعواطف واحساس و دریافت های حسی به جای قواعد خشک عقلانی؛
2- توجه بیشتر به ناخودآگاهی آدمی ( البته ناخودآگاهی نفسانی)؛
3- پرداختن به موضوعات عشقی و پرسوز و گداز در آثار ادبی و هنری؛
4- به تصویر کشیدن شخصیت های سودایی و افسرده حال و غم زده به عنوان قهرمانان آثار ادبی و هنری ؛
5- و غلبه نوعی فضای افسردگی و دلتنگی برای گذشته ها بر ادبیات و هنر رمانتیک.
رمانتیسم صورتی از صور ادبیات و هنر نفسانیت زده مدرن است که به لحاظ نظری، ریشه در آرای «ژان ژاک روسو» و عصر روشنگری دارد، اما با عقل گرایی خشک عصر روشنگری و نئوکلاسیست ها مخالف است. رمانتیسم در فلسفه و سیاست هم جلواتی دارد. نکته ای که باید بدان توجه کرد این است که رمانتیسم صورتی از هنر و ادبیات نفسانیت زده مدرن است و نباید آن را با شهود عرفانی در قلمرو تفکر دینی و حکمت انسی یکسان پنداشت، هرچند که برخی نویسندگان رمانتیک با تکیه بر وجوه شهودی بشر، گاه به مراتبی از حقایق معنوی نزدیک شده اند؛ مثلا برخی دریافت های شهودی «یونگ» روان شناس معروف، که البته از صبغه اومانیستی و شائبه های خودبنیادی، خالی و رها نیست.