قاسم غفوری
قاره آفریقا در ماه های اخیر شاهد افزایش جنگهای داخلی و به گفته غربی ها فعالیت های تروریستی بود که جوی از ناامنی را براین قاره حاکم ساخته است. در این میان چاد به عنوان کشوری نفت خیز و دارای موقعیت استراتژیک در قلب آفریقا بار دیگر شاهد تقابل نیروهای شورشی با دولت مرکزی بوده است. آغاز جدی درگیری ها را می توان از آذر ماه 86 دانست که شورشیان در نقاط مرزی با اعتراض به وضعیت کشور تحرکات خود را آغاز کردند. «ادریس دبی» رئیس جمهور چاد که خود در سال 1990 با حمایت فرانسه با کودتا قدرت را در دست گرفته بود در برابر کودتایی جدید قرارگرفت، بگونه ای که شورشیان تصرف «انجامنا» پایتخت را نیز اجرایی کرده و با اعلام خواسته هایشان اعلام عقب نشینی کردند. شاید بتوان گفت که تبدیل چاد در سال 2003 به یکی از قطبهای نفتی آفریقا پیش زمینه ای بود برای بحران های داخلی در این کشور چرا که اولا نظام قبیله ای چاد با انحصارطلبی دولت براین منابع مخالف و خواستار بهره گیری از این منابع برای حل بحران اقتصادی و فقر حاکم بر کشور بود، ثانیا بازیگران غربی بویژه فرانسه برای تامین منافع اقتصادی و انرژی رویکرد سه جانبه برای استعمار این کشور آغاز کردند.
هر چند که سران غرب تلاش دارند تا بحران چاد را جنگی داخلی برای کسب قدرت اعلام دارند. سیاست های کلان غربی ها و مواضع آنها در قبال چاد بیانگر نقش مستقیم آنها در این بحران سازی است. در این میان فرانسه به عنوان کشوری که نیروهای نظامی در این کشور مستقر دارد در کنار آمریکا تلاش مضاعفی برای بهره گیری از این بحران ها دارند. این کشورها چند هدف اصلی را در آفریقا پی گیری می کنند. حضور نظامی و سیاسی، بهره گیری از ظرفیت های اقتصادی بویژه دربخش تامین انرژی ، جلوگیری از سرمایه گذاری بازیگران مانند چین و ژاپن در آفریقا، جایگزینی آفریقا به جای خاورمیانه هر چند مقطعی برای تامین منابع و ... از مهمترین اهداف این کشورها می باشد. اکنون این سناریو وجود دارد که آنها با بحران آفرینی در کشورهای آفریقایی نظیر چاد از یک سو دولتها را به همکاری بیشتر وادار و از سوی دیگر زمینه را برای دخالت مستقیم فراهم می سازند. در این چارچوب آنها با فروش سلاح به دولت ها و شورشیان و مخالفان آنها محور اصلی طرح های خود را اجرایی می کنند.
بر این اساس تحولات چاد را هر چند که برگرفته از نظام قبیله ای آن است می توان بحرانی ایجاد شده از سوی غرب بویژه فرانسه دانست که در لوای آن اهداف توسعه طلبانه ای اجرا می شود. اهدافی که نتیجه نهایی آن چپاول ثروتهای ملی این کشور و استمرار فقر و ناتوانی ملت می باشد در حالی که سازمان ملل به عنوان توجیه کننده این اقدام، مورد سوء استفاده قرارگرفته است.