علی تتماج
روسیه و انگلیس دارای روابطی تاریخی و پرفراز و نشیب می باشند. شاید به صراحت بتوان گفت که تقابل آمریکا و شوروی سابق و اکنون روسیه ، زمانی به تقابل روسها و انگلیسی ها اختصاص داشت. نکته قابل تامل در روابط دو کشور اختلافات آنها پیرامون فعالیت های دفاتر فرهنگی انگلیسی در روسیه می باشد. براساس اظهارات مقامات مسکو، دفاتر فرهنگی انگلیس بر خلاف قوانین اولا از پرداخت مالیات و عوارض خود خودداری می کنند. ثانیا در لوای کار فرهنگی به جاسوسی و جمع آوری اطلاعات برای آمریکا اهتمام دارند.ثالثا با دخالت در امور داخلی روسیه به تحریک گروه های ضد دولتی مبادرت می ورزند. بررسی تحولات در روابط روسیه و لندن و نیز رخدادهای جاری در سیاستهای مسکو و از سرگیری تقابل دوکشور می تواند برگرفته از چند دلیل باشد:
1) پیش از این ، مرگ مشکوک یکی از شهروندان روسی که تبعه انگلیس شده بود تقابل دو کشور را به همراه داشت. انگلیسی ها ادعا داشتند که این فرد به دست نیروهای کا گ ب به قتل رسیده است و روسیه باید پاسخگو باشد. در نهایت این پرونده بدون نتیجه پایان یافت. لذا نزاع برسر دفاتر فرهنگی ادامه همان تقابل گذشته است که در ابعاد جدیدی آغاز شده است و هر کدام تلاش دارند تا آن را به پیروزی در پرونده قبلی مبدل نمایند.
2)تعطیلی دفاتر فرهنگی انگلیس در روسیه درحالی صورت می گیرد که مسکو خود را برای انتخابات ریاست جمهوری آماده می سازد. اسناد نشان می دهد که اولا انگلیسی ها درانتخابات دومای روسیه تلاش های زیادی برای ایجاد تحریک مخالفان دولت روسیه داشته اند، ثانیا سیاست غرب در قبال مسکو و از جمله سایر مناطق ایجاد بحران سیاسی پس از انتخابات می باشد که نمونه های آنها در گرجستان، اوکراین و ... دیده می شود. روسها برای جلوگیری از تکرار این حوادث از هم اکنون به تعطیلی مراکز غرب روی آورده اند تا در آینده با بحران مواجه نشوند.
3) انگلیسی ها از متحدان قسم خورده آمریکا می باشند که تحرکات ضروری بسیاری در آشکار و پنهان انجام داده اند. روسیه با به چالش کشاندن لندن از یک سو به اعمال قدرت در برابر آمریکا می پردازد تا در زمینه سپر موشکی و تقسیم منافع جهانی آن را به تسلیم وادار سازد و از سوی دیگر براصل عدم دخالت آمریکا و اروپا در اقمار روسیه بویژه کوزوو تاکید می کند.
در مجموع عملکرد روسها را می توان نوعی تلاش برای حفظ امنیت داخلی و نیز اعلام اقتدار در برابر غرب دانست و این نقشی مهم در پیروزی نماینده پوتین در انتخابات ریاست جمهوری خواهد داشت. از سوی دیگر این اقدام به منزله به چالش کشاندن غرب وهشدار به آنها پیرامون عدم دخالت در امور روسیه تلقی می گردد که بیانگر تشدید اختلافات روسیه و غرب پس از خروج مسکو از پیمان نیروهای متعارف اروپا و کاهش روابط سیاسی و اقتصادی با این کشورها است.