فتحالله پریشان
«برنامه ریزی» در حوزه و برای حوزه علمیه از جمله محورهای مهم مقام معظم رهبری در دیدار اخیرشان با طلاب، اساتید و فضلای حوزه های علمیه مشهد، اصفهان و قم می باشد.« امروز برنامه ریزی ، یک کار علمی است؛ مثل بقیه کارهای علمی. یک هنرذاتی و قریحه ای نیست فقط، اگر چه حالا آن هم بی تاثیر نیست، اما امروز یک کار علمی است. از کسانی که تخصص این کار را دارند، استفاده بشود... حتما یک شورای برنامه ریزی برای حوزه وجود داشته باشد.»
تحول در حوزه های علمیه به معنای عام، از پیش از انقلاب مطرح بوده و یک دهه پیش از انقلاب شخصیت های ارزشمندی چون شهید بهشتی، شهید مطهری و ... در این خصوص دغدغه هایی داشتند و در واقع طلایه داران حرکت تحول آفرین در حوزه می باشند. مقام معظم رهبری نیز از جمله شخصیت های منسوب به این دسته است که از دوران طلبگی و مبارزه با رژیم ستم شاهی در پیش از انقلاب، نیاز به تغییر و تحول در حوزه های علمیه را چه به لحاظ ساختاری و شکلی و چه به لحاظ محتوا و متون درسی ضروری و لازم می دانستند و این دغدغه مبارک پس از انقلاب در بین مسئولان بلندپایه نظام قوت بیشتری می گیرد تا اینکه در زمان زعامت و رهبری معظم له این توصیه ها، تاکیدها و در دیدارهای اخیر دستورات ایشان درخصوص ضرورت آینده نگری در حوزه و مدیریت تحول و تغییر در ساختار و متون دروس حوزه ها سیرفزاینده به خود می گیرند. ترسیم مهندسی تحول در حوزه در سه سطح کوتاه مدت، میان مدت و دراز مدت خدمتی بسیار بزرگ به جامعه علمی ، حوزه ها و توسعه همه جانبه کشور می باشد که باید به دست افرادی توانمند، مسلط به معارف اسلامی ، آگاه به شرایط زمان و در پرتو نیت خالص و اراده ای استوار صورت گیرد. مسلما برنامه ریزی برای حوزه کاری تخصصی، فراگیر و نیازمند به صرف زمان و هزینه کافی است که ابعاد، ابعاض و وجوه مختلفی را شامل می شود.
این امر طبق اساسنامه شورای عالی حوزه علمیه قم به عهده این شورا گذاشته شده که اعضای آن هر چهار سال یکبار از طریق پیشنهاد جامعه محترم مدرسین و تصویب مراجع عظام حوزه و مقام معظم رهبری عزل و نصب می گردند. سیاستگذاری و برنامه ریزی کلان در بخش های مختلف آموزشی، اخلاقی، تبلیغی، سیاسی، اجتماعی، پژوهشی و معیشتی حوزه های علمیه قم و دیگر حوزه ها که از خدمات و امکانات حوزه علمیه قم استفاده می کنند، برعهده این شورا است.لذا باید برنامه هایی برای تغییر روش تدریس، تغییر برخی متون درسی، تخصصی شدن مباحث، استقلال بخشی به حوزه برای اعطای مدرک مستقل علمی، تشکیل کنگره ها و سمینارهایی برای انتقال تجارب و تشکیل یک موسسه آموزشی و تبلیغی برای امور بین المللی در دستور کار قرارگیرد. برنامه ریزی برای حوزه باید متناسب با نیازهای حوزه و جامعه باشد. در این بین توجه به نیازهای سیاسی- اجتماعی طلبه ها و تهذیب اخلاقی و رشد معنوی آنها در کنار تحول در محتوا و مواد درسی بسیار ضروری است.