سامان زاهدى
جورج بوش رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا در نخستین روزهای هشتمین سال ریاست جمهوری خود طی سفری خاورمیانه ای، یک هفته را با سران چند کشور منطقه گذراند. وی ابتدای سفر را با مذاکره با سران رژیم صهیونیستی و سران تشکیلات خودگردان فلسطین آغاز کرد. سپس به کشورهای کویت، بحرین و امارات متحده عربی رفت. سرانجام به عربستان و مصر وارد شد. بوش در سفر 8 روزه خود (از چهارشنبه 19 دی تا چهارشنبه 26 دی ماه) اهداف متعددی را دنبال می کرد که تثبیت رژیم صهیونیستی و ایران هراسی در صدر اهداف وی قرار داشت.
1) تثبیت رژیم صهیونیستی: بوش در ملاقات با سران رژیم صهیونیستی و تشکیلات خودگردان ظاهراً تلاش کرد تا توازن را حفظ کند. او از یک سو در مورد رژیم صهیونیستی از کلمه اشغال استفاده کرد و گفت اشغالی که در سال 1967 آغاز شد باید پایان یابد. وی همچنین از رژیم اسراییل و فلسطینی ها دعوت به صلح کرد. اما وی از سوی دیگر بیشترین حمایتها را در گفتار خود از اسراییلی ها، اظهار داشت.
موضوع دادن غرامت به آوارگان فلسطینی یکی از این نکات بود که با انتقاد شدید فلسطینی ها مواجه شد. وی در مورد حق بازگشت نیز هیچ سخنی به میان نیاورد. حمایت بوش از یهودیت اسراییل و اشاره وی به احتمال تغییراتی در مرزهای 1967 با هدف حفظ شهرکهای بزرگ و همچنین انتشار اخباری مبنی بر مذاکره بوش با اولمرت و موافقت بوش با حمله اسراییل به نوارغزه برای سرکوب مقاومت از دیگر نکات قابل توجه می باشد.
اولمرت و ابومازن، هر کدام تلاش کردند تا با ارائه اسناد و تحلیل هایی، نظر بوش را برای جلب سیاست هایشان جلب کنند. از یک طرف سران اسراییلی، با تمرکز بر عملیات موشکی مبارزان از نوارغزه و ارائه باصطلاح اسنادی در رابطه با فعالیتهای هسته ای ایران تلاش کردند تا لزوم مقابله گسترده اسراییلی ها با مبارزین فلسطینی و همچنین ایران هراسی را توجیه کنند. در سوی مقابل ابومازن با اظهار امیدواری به اینکه »کشور مستقل فلسطینی در چارچوب قطعنامه ها و توافقنامه های بین المللی و براساس حل عادلانه جهت پایان دادن به تمامی سختی ها و مشکلات آوارگان فلسطینی تشکیل شود» یادآور شد: صلح جهانی از سرزمین های مقدس آغاز می شود و به کل سرزمین های دیگر جهان خواهد رسید. بوش طی اظهارات خود اظهار امیدواری کرد به توافقی در جهت برقراری صلح قبل از پایان ریاست جمهوری خود تا سال 2009 دست یابد.
واکنش های متفاوتی به سفر و اظهارات بوش از سوی گروههای فلسطینی ابراز شده است. جنبش حماس که پیش از سفر بوش، هدف از آن را حمایت از رژیم صهیونیستی اعلام کرده بود پس از اظهارات بوش در رام الله، این گفته ها را مشروعیت بخشی به جنایات اسراییل و حمایت از شهرک سازی اسراییل بیان کرد. سخنگوی دولت هنیه نیز طی اظهاراتی سفر بوش را »سفر در چارچوب خدمت به اهداف دشمن صهیونیستی و حمایت از امنیت اسراییل و اعمال فشار بر گروه مذاکره کننده فلسطینی جهت تسلیم در برابر خواسته های کاخ سفید و تل آویو» توصیف کرد. خالد البطش از رهبران برجسته جنبش جهاداسلامی نیز سفر بوش را حمایت بی حد و حصر از رژیم صهیونیستی و تأمین امنیت این رژیم و بحرانی کردن منطقه دانست. سیدحسن نصرالله، دبیر کل جنبش حزب الله لبنان با اشاره به سفر بوش، مقاومت را تنها راه رویارویی با طرحهای آمریکایی- صهیونیستی در منطقه دانست.
2) ایران هراسی: یکی از مهمترین اهداف بوش، ترساندن کشورهای عربی از ایران اسلامی بود. وی که طی 7 سال حکومت خود در آمریکا تلاش گسترده ای را برای به عقب نشاندن ایران از اهداف و آرمانهایش به ویژه در موضوع پرونده هسته ای بکار گرفته بود ولی ناامید شد تلاش کرد تا بار دیگر در این سفر سیاستهای خصمانه خود را احیاء کند. مأموریت بوش برای اجرای پروژه ایران هراسی با توجه به انتشار گزارش سازمانهای اطلاعاتی آمریکا مبنی بر عدم تلاش ایران برای دستیابی به بمب هسته ای از سال 2003، سخت تر شده بود. بوش طی سخنرانی های خود در سفر خاورمیانه ای، همواره تلاش کرد ایران را رژیمی طرفدار گروههای به اصطلاح تروریستی و حامی تروریسم معرفی کند. وی به ویژه طی سخنرانی خود در ابوظبی که کاخ سفید آن را مهمترین سخنرانی بوش در خاورمیانه خواند طی اظهاراتی ادعا کرد حمایتهای ایران از تروریسم، کل کشورهای منطقه را تهدید می کند. وی برای همراه کردن کشورهای غربی با اندیشه های جنگ طلبانه خود به وعده و وعید روی آورد و گفت: ما به دنبال ایجاد روابطی جدید با دوستان و هم پیمانانمان در خاورمیانه هستیم و در همین راستا آماده ایم تا اقتصاد شما را به بازارهای بین المللی وارد ساخته و از اصلاحات سیاسی و اقتصادی در کشورهایتان حمایت کنیم. وی اظهار داشت: آمریکا اهدافی را در کشورهای شما دنبال نمی کند و قصد استثمار شما را ندارد اما معتقد است ثبات خاورمیانه و به انزوا کشاندن افراط گرایان در این منطقه تأثیر بسزایی در تحقق ثبات در جهان دارد.
3) ترمیم وجهه مخدوش دولت آمریکا: بوش طی 7 سال گذشته با لشکرکشی به عراق و افغانستان و کمک های بی شائبه به رژیم صهیونیستی که فلسطینی های زیادی را به خاک و خون کشید، جایگاه آمریکا را در میان افکار عمومی منطقه به شدت تنزل داد. براساس نظرسنجی های صورت گرفته طی سالهای اخیر، بوش همواره رتبه اول را در قالب منفورترین شخصیت، بدست می آورد. این امر در داخل آمریکا نیز دارای پیامدهای خاص خود می باشد. به ویژه اینکه در حال حاضر رقابت های انتخاباتی 2 حزب جمهوریخواه و دموکرات به مراحل سرنوشت سازی می رسد موضوع سیاستهای بوش و دستاوردهای خاورمیانه ای آن در معرض نقد و انتقاد کاندیداهای ریاست جمهوری است. به نظر می رسد بوش تلاش می کند تا با ارائه چهره ای موفق و نتایجی قابل قبول از اقدامات خویش در خاورمیانه طی سالهای اخیر از طریق سفر به کشورهای خاورمیانه و استقبال ظاهراً بی سابقه از وی توسط حکام عرب، تا حدی لبه تیز شمشیر انتقادات را کند کرده و در صورت امکان مجدداً شاهد پیروزی کاندیدای جمهوریخواهان در انتخابات ریاست جمهوری باشد.
4) تلاش برای کاهش مشکلات در عراق: طولانی شدن حضور آمریکایی ها در عراق موجب شد تا بسیاری از هم پیمانان آمریکا در عراق نیروهای خود را خارج کنند که این موضوع حتی دامنگیر دولت بریتانیا نیز شد. در این شرایط که از یک سو تداوم حضور نیروهای آمریکایی در عراق با مخالفتهایی در خود عراق و آمریکا مواجه می باشد و از سوی دیگر سربازان آمریکایی نیز هر روز در معرض کشته شدن قرار دارند، بوش در تلاش بود تا با همراه نمودن کشورهای عربی، به زعم خویش از تقویت تروریست ها در عراق کاسته و فضای مناسبی را برای نیروهای خود ایجاد کند. وی در توجیه دستاوردهای خود در عراق اعلام کرد: مردم عراق دموکراسی را برگزیدند و با وجود حملات تروریستی و خشونت های افراط گرایان در این کشور، تروریست ها نمی توانند بر مردم عراق پرهیز شوند.
5) اعلام مخالفت با حزب الله و حماس: بوش که طی هفته ها و ماههای اخیر، به کرات حزب الله لبنان و حماس را گروههای تروریستی معرفی کرده و از گروه حاکم در لبنان و ابومازن و فیاض در فلسطین حمایت کرده بود در این سفر نیز هدف مذکور را تعقیب می نمود. بوش در ابوظبی حزب الله لبنان را یک گروه تروریستی توصیف کرد که قطعنامه های سازمان ملل را در این کشور نقض می کند و با فعالیتهایش منافع کشورهای منطقه را به خطر می اندازد. وی همچنین ضمن تروریستی خواندن حماس، حملات مدافعانه این جنبش علیه رژیم صهیونیستی را تهدیدی برای این منطقه دانست.