سیامک باقرى
آیا اروپا و آمریکا بر سر ایران به اجماع خواهند رسید؟ البته پاسخ به این پرسش به سنگینى و وزن نقاط اشتراک و افتراق آنها در برخورد با ایران بستگى دارد . در حقیقت اشتراک نظر اتحادیه اروپایى و آمریکا در چهار محور خلاصه مى شود؛ اولین محور مقابله با ایدئولوژى اسلامى و به تعبیر آنها اسلام سیاسى است و دومین محورى که دو سوى اتلانتیک را به هم نزدیک مى کند، حمایت آنها از رژیم صهیونیستى در برابر ایران اسلامى است .نیز تضعیف توانمندى جمهورى اسلامى از جمله اشتـراکات دیگر اروپا و امریکاست و با تـوجه به موقعیت ژئوپلتیک و ایدئولوژى اسلامى ، اروپا و امریکا، به شدت از تبدیل شدن ایران به عنوان یک قدرت منطقه اى جلوگیرى مى نمایند و در واقع نظام اسلامى را تا آنجا تاب مـى آورند که در پى مسلـط شدن بر منطقه نباشد و بـه همین جهت برخورد با ماهیت نظامى سیاسى ایـران ، مهمترین نقطه اشتراک دو طرف است .
برهمین مبنا مـؤسسه بـروکینگز (مؤسسه قدیمى متمایل بـه دمـوکراتهاى آمریکا )اخیرا مطرح کرد که آمریکا و اتحادیه اروپایى در برخورد با ایران اشتراک نظر داشته و هر دو خواهان نابودى جمهورى اسلامى هستند . اما آنچه اروپا را از آمریکا جدا مى کند، عمدتا سه مساله است ؛ مهمترین آن منافع ملى است .اروپایى ها تاکنون نشان داده اند که حاضر به چشم پوشى از منافع اقتصادى خود نیستند .. میتران «رئیس جمهور سابق فـرانسه» گفت : ما در یک جنگ دائمى با آمریکا هستیم .یک جنگ اقتصادى چرا که آمریکا مى خواهد تنها قدرت متمرکز جهان باشد . در واقع از آنجا که اروپا خود را به عنـوان یک ضلع قدرت جهانى و یک بازیگر عمده در تحولات منطقه مى داند، بـه همین جهت با هر نـوع برخورد یک جانبه با کشـورها از جمله ایـران مخال است .دومین اختلاف اروپا بـا آمریکـا بـرسـر ایران ، شیـوه بـرخـورد است .اروپا مخالـف هـر نـوع بـرخورد سخت افزارانه و انزواگرایانه علیه ایران است .چنانکه اخیرا » سولانا «مسئول سیاست خـارجه اتحادیه اروپایى تاکـیـد کـرد، نحوه تعامل بـا ایـران از جملـه اختـلافـات اروپـا و آمریـکـاسـت .
بـرداشت هـا و اولویـت هـا در خـصـوص موضوعات جهانى ، سومین اختلاف دو سوى اطلس است و به اعتقاد سولانا این مساله بـرگستـره شکاف میان روابط کشـورهاى دو سوى اقیانـوس اطلس افزوده است که یکى از این اختلاف برداشت ها و اولویت ها در حوزه امنیت است .سولانا مى گوید، ازنظر اروپایى ها مهمترین تحول در زمینه امنیت از میان رفتن تهدید شوروى است و نه ظهور تهدید تروریسم ؛ در حالى که این پدیده کانون توجه آمریکاست . جامعه آمریکا وقایع روز 11 سپتامبر را نمادى از شرارت مى داند اما اروپا ریشه آن را در عوامل روانى و سیاسى جست و جو مى کند . در کنار موارد گفته شده این نکته نیز قابل توجه است که در میان کشورهاى اروپایى ، دیدگاه واحدى در مورد برخورد با ایران وجود ندارد؛ چنانکه نشست اخیر اتحادیه اروپا در بـروکسل ، دو دستگى آنهـا را در نحـوه برخورد با ایـران نشان داد .
با این حال در صـورتى که جمهـورى اسلامى ایـران بتـواند کارى کند کـه اتحادیه اروپایى به گونه اى مستقل و با توجه به منافع و امنیت ملى خـود، به رابطه بـا ایـران بنگـرد این امکـان وجـود دارد که از اجماع دو سـوى اتلانتـیـک جلوگیرى بعمل آید .