حسین ایرانىوند
استحاله یا دگرگونى سیاسى به فرایندهایى اشاره دارد که به شکل نه چندان آشکار،با پنهان کارى و حرکات تدریجى و در پرده تغییر یک نظام سیاسى را هدف خود قرار مى دهد .استحاله سیاسى گذار از نظام سـیـاسـى مـوجود به یک نظـام سیاسى متفاوت است که نه از طریق اقدامات مستقیم و برق آسا همچون شورش و یا کودتا، بلکه به شکلى موریانه وار صورت مى گیرد .استحاله سیاسى یعنى قرار دادن نظام سیاسى در شرایطى که خود مجبور به تغییر در رفتارها و باورهایش شود به نحوى که در نهایت به دیگرگونى و گسستى بنیادین بینجامد .بنابرایندر استحاله سیاسى این خـود نظام است که به شکـل درونى تغییر مى کنـد و هـدف دشمنان وادار ساختن کشور براى گردن نهادن به تغییرات موردنظر است . استحاله سیاسى داراى مولفه ها و عناصر زیر است : .
1 استحاله فرهنگى :تغییر در بـاورها و ارزش هایى که زیرساخت فکـرى یک نظام سیاسى را شکل مى دهند،نخستین و مهم ترین گام در استحاله سیاسى است .زمانى که جامعه به این نتیجه برسد که تفکر انقلابى و ارزشى دیگر کارایى نداشته و در بهتریـن حـالـت ، آن را امـرى مربوط به گذشته بـپـنـدارد، نخستـیـن جوانه هاى استحاله سیاسى را در خود رویانیده است .ناکارا و بى نتیجه دانستن دین و آموزه هاى انقلاب ،مى تـوانـد زمینه ذهنى نخبـگـان را به تدریج به سمـت استحاله فرهنگى و دیگرگون ساختن ارزش هاى فکرى خود وادارد .سواى سطح مربوط به نخبگان ،استحاله فـرهنگى مى تواند در بین توده ها و بویژه جوانان نیز روى دهد که غالبـاً خـود را به شکل تهاجم فـرهنگى نشان مـى دهـد .امـا واضح است که استحاله فکـرى نخبگان ،مهم تر و تأثیـرگذارتر از استحاله دیگر اقشـار است . .
2 استحاله تاریخى :یکى از شیوه هاى استحاله سیاسى ،استحاله تاریخى است که از طریق نفى گذشته صورت مى گیرد . براى آنکه فرد آماده پذیرش تغییرات بنیادین شود، لازمه امر این است که به طور کامل از گذشته خـود گسسته و از زیر بار سنگیـن آن رهایى یافته باشد .تـا زمانى که فرد هنوز احساس تعلق خاطرى به گذشته مى کند، زمینه استحاله سیاسى چندان فراهم نیست .از این رو،دشمنان سعى وافرى در نفى گذشته و تحری تاریخ انقلاب مى کنند تا بدین ترتیب نوعى بى ریشگى سیاسى گریبان جامعه را بگیرد .مردم باید احساس کنند گذشته بسیار بد و پر از خطا و اشتباه بـوده تا هر چه بیشتر نسبت به قطع و گسستن از روند موجود تشویق و تحریک شوند . .
3 استحاله نمادها :نمادها و استـعـاره ها در فـرهنگ و تحولات سیاسـى نقش مهمى ایفا مى کنند .نمادها مـعـمـولا بیشتریـن طول عمر را در میان سایـر عناصر داشته و از نوعى حیثیت فراتاریخى برخوردارند که هویت ملى یک کشور را از تندباد حوادث مصون نگاه مى دارد .نمادهایى همچون عاشورا،اعیاد مذهبى در حکم موانعى بر سر راه استحاله سیاسى محسوب مى گردند .